Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

ते तमूचुः परं चैतत्कांपिल्यमिति विश्रुतम् । आनर्तनामा देशोऽयं राजात्र पृथिवीजयः

Transliteration

te tamūcuḥ paraṃ caitatkāṃpilyamiti viśrutam | ānartanāmā deśo'yaṃ rājātra pṛthivījayaḥ

Translation

ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଗର ‘କାଂପିଲ୍ୟ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ଏହି ଦେଶ ‘ଆନର୍ତ’ ବୋଲି ପରିଚିତ, ଏଠାରେ ରାଜା ‘ପୃଥିବୀଜୟ’।”

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तम्: to him
• तम्: कर्म (Object—person addressed)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• परम्: supreme/excellent
• परम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (एतत्/कांपिल्यम्)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एतत्: this
• एतत्: कर्ता (of ‘viśrutam’)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कांपिल्यम्: Kāmpilya
• कांपिल्यम्: सम्बन्ध/समानााधिकरण (Apposition)
• Type: Noun
• Root: कांपिल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नगरनाम

• इति: thus/‘as’
• इति: सम्बन्ध (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/निदर्शन-अव्यय (quotative)

• विश्रुतम्: is renowned
• विश्रुतम्: क्रिया (Predicate)
• Type: Verb
• Root: वि-श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि—‘is renowned/known’

• आनर्तनामा: named Ānarta
• आनर्तनामा: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: आनर्त (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (आनर्तं नाम यस्य सः) — ‘having the name Ānarta’ (qualifies deśaḥ)

• देशः: region
• देशः: कर्ता/विषय
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: समानााधिकरण (Apposition)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• राजा: king
• राजा: कर्ता/विषय
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देश-अव्यय (here)

• पृथिवीजयः: Pṛthivījaya (name of the king)
• पृथिवीजयः: समानााधिकरण (Apposition to rājā)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) + जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्याः जयः) — राज्ञः नाम

Speaker

People (lokāḥ)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāṃpilya (in Ānarta framing)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Townspeople answer confidently, pointing to the city and indicating the broader land; a herald-like figure names Ānarta and Pṛthivījaya, while the king listens intently.

Characters & Entities

• Kāṃpilya
• Ānarta
• Pṛthivījaya
• Indradyumna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrtha narratives anchor spiritual instruction in real place-names and lineages, making dharma tangible in geography and history.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Kāṃpilya is identified as the prominent city; tīrtha-glorification is implied by the section’s frame and continues beyond this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.