Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

रागद्वेषौ परित्यज्य क्रोधलोभविवर्जितः । सर्वत्र समदर्शी च विष्णुभक्तस्य दर्शनम्

Transliteration

rāgadveṣau parityajya krodhalobhavivarjitaḥ | sarvatra samadarśī ca viṣṇubhaktasya darśanam

Translation

ରାଗଦ୍ୱେଷ ତ୍ୟାଗ କରି, କ୍ରୋଧ-ଲୋଭରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବତ୍ର ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖିବା—ଏହାହିଁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ସତ୍ୟ ଦର୍ଶନର ଲକ୍ଷଣ।

Word by Word

• रागद्वेषौ: attachment and aversion
• रागद्वेषौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राग (प्रातिपदिक) + द्वेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन (Dual); इतरेतर-द्वन्द्व (रागश्च द्वेषश्च)

• परित्यज्य: having abandoned
• परित्यज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: परि+त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive): having abandoned

• क्रोधलोभविवर्जितः: free from anger and greed
• क्रोधलोभविवर्जितः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + लोभ (प्रातिपदिक) + विवर्जित (वर्ज्-धातु, क्त-प्रत्यय कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-पूर्वपद (क्रोध+लोभ) + उपपद-तत्पुरुष/नञ्-रहितः अर्थः (क्रोधलोभाभ्यां विवर्जितः)

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: everywhere)

• समदर्शी: one who sees equally, impartial
• समदर्शी: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक) + दर्शिन् (दृश्-धातु, इन्-प्रत्यय प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (समः दर्शी)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• विष्णुभक्तस्य: of a devotee of Viṣṇu
• विष्णुभक्तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + भक्त (भज्-धातु, क्त-प्रत्यय कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विष्णोः भक्तः)

• दर्शनम्: seeing, vision (darśana)
• दर्शनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa–Māhātmya didactic narration style)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gentle Vaiṣṇava devotee moves among people of all kinds, offering equal regard; subtle Viṣṇu presence is suggested in all beings around him.

Characters & Entities

• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is authenticated by character—freedom from passions and an equal, compassionate vision toward all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse functions as a universal dharma teaching embedded in a māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the focus is inner discipline: renunciation of rāga-dveṣa and freedom from krodha and lobha.