Adhyaya 255

Verse 1

गालव उवाच । एवं ते लब्धशापाश्च पार्वतीशाप पीडिताः । अनपत्या बभूवुश्च तथा च प्रतिमानवाः

ଗାଲବ କହିଲେ—ଏହିପରି ସେମାନେ ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ; ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସନ୍ତାନହୀନ ହେଲେ; ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟାକାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିମା ପରି ପ୍ରାଣହୀନ ଭାବେ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।

Verse 2

शालग्रामस्तु गंडक्यां नर्मदायां महेश्वरः । उत्पद्यते स्वयंभूश्च तावेतौ नैव कृत्रिमौ

ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ନର୍ମଦାରେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏ ଦୁହେଁ ସ୍ୱୟଂଭୂ, କେବେ ମାନବକୃତ ନୁହେଁ।

Verse 3

चतुर्विंशतिभेदेन शालग्रामगतो हरिः । परीक्ष्यः पुरुषैर्नित्यमेकरूपः सदाशिवः

ଶାଳଗ୍ରାମରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହରି ଚବିଶ ଭେଦରେ କଥିତ; ତଥାପି ଭକ୍ତମାନେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଏକରୂପ—ସଦାଶିବସ୍ୱରୂପ—ବୋଲି ପରିଚୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

शालग्रामशिला यत्र गंडकीविमले जले । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च ब्रह्मणः पदमाप्नुयात्

ଯେଉଁଠି ଗଣ୍ଡକୀର ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଶାଳଗ୍ରାମଶିଳା ମିଳେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ସେଇ ଜଳ ପାନ କରି ବ୍ରହ୍ମପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 5

तां पूजयित्वा विधिवद्गंडकीसंभवां शिलाम् । योगीश्वरो विशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः

ଗଣ୍ଡକୀସମ୍ଭବ ସେଇ ଶିଳା (ଶାଳଗ୍ରାମ) କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଯୋଗୀଶ୍ୱର ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 6

एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया । यथा हरो विप्रशापं प्राप्तवांस्तन्निशामय

ତୁମେ ଏଠାରେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏବେ ଶୁଣ—ହର (ଶିବ) କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ପାଇଥିଲେ।

Verse 7

यः शृणोति नरो भक्त्या वाच्यमानामिमां कथाम् । गिरीशनृत्यसंबन्धामुमादेहार्द्धवर्णिताम्

ଯେ ନର ଭକ୍ତିସହିତ ପଠିତ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣେ—ଗିରୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ନୃତ୍ୟସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏବଂ ଉମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅର୍ଧଦେହରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା—ସେ ପୁଣ୍ୟଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 8

ब्रह्मणः स्तुतिसंयुक्तां स गच्छेत्परमां गतिम् । श्लोकार्द्धं श्लोकपादं वा समस्तं श्लोकमेव वा

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତୁତିସହ ଯୁକ୍ତ ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ—ଅର୍ଧଶ୍ଲୋକ, ଶ୍ଲୋକପାଦ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ଲୋକ, ଯେ କିଛି ଶୁଣୁ/ପଢ଼ୁ।

Verse 9

यः पठेदविरोधेन मायामानविवर्जितः । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିରୋଧଭାବ ବିନା, ମାୟା ଓ ମାନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଏହା ପଢ଼େ, ସେ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ; ସେଠାକୁ ଗଲେ ପୁଣି ଶୋକ କରେନାହିଁ।

Verse 11

यथा ब्रह्मादयो देवा गीतवाद्याभियोगतः । परां सिद्धि मवापुस्ते दुर्गाशिवसमीपतः

ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟସେବାରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ଦୁର୍ଗା ଓ ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ସେପରି ଭକ୍ତ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 12

वर्षाकाले च संप्राप्ते भक्तियोगे जनार्दने । महेश्वरेऽथ दुर्गायां न भूयः स्तनपो भवेत्

ବର୍ଷାକାଳ ଆସିଲେ ଯେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ, ଏବଂ ସେହିପରି ମହେଶ୍ୱର ଓ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ, ସେ ପୁଣି ସ୍ତନପ (ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହୁଏନାହିଁ।

Verse 13

गणेशस्य सदा कुर्याच्चातुर्मास्ये विशेषतः । पूजां मनुष्यो लाभार्थं यत्नो लाभप्रदो हि सः

ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଗଣେଶଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ। ଲାଭାର୍ଥେ ଯେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ, ସେଇ ଯତ୍ନ ନିଶ୍ଚୟ ଲାଭଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 14

सूर्यो नीरोगतां दद्याद्भक्त्या यैः पूज्यते हि सः । चातुर्मास्ये समायाते विशेषफलदो नृणाम्

ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କୁ ନିରୋଗତା ଦାନ କରନ୍ତି। ପବିତ୍ର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଆସିଲେ ଏହି ପୂଜା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଫଳ ଦିଏ।

Verse 15

इदं हि पंचायतनं सेव्यते गृहमेधिभिः । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितं चिंतितप्रदम्

ଏହି ପଞ୍ଚାୟତନ-ପୂଜା ଗୃହସ୍ଥମାନେ ନିତ୍ୟ ସେବନ କରନ୍ତି। ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବେ କଲେ ଏହା ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।

Verse 16

शालग्रामगतं विष्णुं यः पूजयति नित्यदा । द्वारवतीचक्रशिलासहितं मोक्षदायकम्

ଯେ ନିତ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମସ୍ଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରାବତୀର ଚକ୍ରଶିଳା ସହିତ ପୂଜେ, ସେ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ହିଁ ଆରାଧନା କରେ।

Verse 17

चातुर्मास्ये विशेषेण दर्शनादपि मुक्तिदम् । यस्मिन्स्तुते स्तुतं सर्वं पूजिते पूजितं जगत्

ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। କାରଣ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ତୁତି ହୁଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 18

पूजितः पठितो ध्यातः स्मृतो वै कलुषापहः । शालग्रामे किं पुनर्यच्छालग्रामगतो हरिः

ଯେ ପୂଜିତ, ପଠିତ, ଧ୍ୟାତ ଓ ସ୍ମୃତ ହୁଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲୁଷ ନାଶ କରେ। ତେବେ ଶାଳଗ୍ରାମରେ ତ କି କହିବା—ଯେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂ ହରି ଶାଳଗ୍ରାମଗତ ହୋଇ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 19

पुनर्हि हरिनैवेद्यं फलं चापि धृतं जलम् । चातुर्मास्ये विशेषेण शालग्रामगतं शुभम्

ପୁନର୍ବାର ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନୈବେଦ୍ୟ—ଫଳ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟାର୍ଥେ ଧରା ଜଳ—ବିଶେଷକରି ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ, ଶାଳଗ୍ରାମଗତ ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପିଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ହୁଏ।

Verse 20

तिलाः पुनंत्यर्पिताश्च शालग्रामस्य शूद्रज । चातुमास्ये विशेषेण नरं भक्त्या समन्वितम्

ହେ ଶୂଦ୍ରଜ! ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଅର୍ପିତ ତିଳ ପବିତ୍ର କରେ। ବିଶେଷକରି ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ, ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନରକୁ ଏହା ଅଧିକ ଶୁଦ୍ଧ କରେ।

Verse 21

स लक्ष्मीसहितो नित्यं धनधान्यसमन्वितः । महाभाग्यवतां गेहे जायते नात्र संशयः

ସେ ନିତ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କ ଗୃହେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 22

स लक्ष्मीसहितो विष्णुर्विज्ञेयो नात्र संशयः । तं पूजयेन्महाभक्त्या स्थिरा लक्ष्मीर्गृहे भवेत्

ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି ଜାଣ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମହାଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ତେବେ ଗୃହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 23

तावद्दरिद्रता लोके तावद्गर्जति पातकम् । तावत्क्लेशाः शरीरेऽस्मिन्न यावत्पूजयेद्धरिम्

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରିଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ରହେ, ପାପ ଗର୍ଜେ, ଏହି ଶରୀରେ କ୍ଲେଶ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।

Verse 24

स एव पूज्यते यत्र पंचक्रोशं पवित्रकम् । करोति सकलं क्षेत्रं न तवाऽशुभसंभवः

ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶର ପବିତ୍ର ପରିଧି ପାବନ ହୁଏ; ସେ ସମଗ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି—ସେଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଶୁଭ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 25

एतदेव महाभाग्यमेतदेवमहातपः । एष एव परो मोक्षो यत्र लक्ष्मीशपूजनम्

ଏହିଟି ହିଁ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ, ଏହିଟି ହିଁ ମହାତପ; ଏହିଟି ହିଁ ପରମ ମୋକ୍ଷ—ଯେଉଁଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ।

Verse 26

शंखश्च दक्षिणावर्त्तो लक्ष्मीनारायणात्मकः । तुलसी कृष्णसारोऽत्र यत्र द्वारवती शिला । तत्र श्रीर्विजयो विष्णुर्मुक्तिरेवं चतुष्टयम्

ଯେଉଁଠାରେ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଶଙ୍ଖ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣାତ୍ମକ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁଳସୀ ଓ କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗଚର୍ମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱାରବତୀ ଶିଳା ମିଳେ—ସେଠାରେ ଚତୁଷ୍ଟୟ ଫଳ ବିରାଜେ: ଶ୍ରୀ, ବିଜୟ, ବିଷ୍ଣୁସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତି।

Verse 27

लक्ष्मीनारायणे पूजां विधातुर्मनुजस्य तु । ददाति पुण्यमतुलं मुक्तो भवति तत्क्षणात्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅତୁଳ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ ଏବଂ ସେହି କ୍ଷଣରେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 28

चातुर्मास्ये विशेषेण पूज्यो लक्ष्मीयुतो हरिः

ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିଶେଷଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

कुर्वतस्तस्य देवस्य ध्यानं कल्मषनाशनम् । तुलसीमञ्जरीभिश्च पूजितो जन्मनाशनः

ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଲେ କଲ୍ମଷ ନଶେ; ତୁଳସୀମଞ୍ଜରୀଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ ସେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 30

पूजितो बिल्वपत्रेण चातुर्मास्येऽघहृत्तमः

ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିଲ୍ୱପତ୍ରରେ ପୂଜିତ ହେଲେ ସେ ପରମ ପାପହର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 31

सर्वप्रयत्नेन स एव सेव्यो यो व्याप्य विश्वं जगतामधीशः । काले सृजत्यत्ति च हेलया वा तं प्राप्य भक्तो न हि सीदतीति

ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସେହି ଜଗଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ସେବା କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି। ସେ କାଳେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ଲୟ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି, ସହଜରେ ମଧ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଭକ୍ତ କେବେ ନଶେ ନାହିଁ।

Verse 255

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये लक्ष्मीनारायणमहिमवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोअध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ଶେଷଶାୟୀ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ବ୍ରହ୍ମା-ନାରଦ ସମ୍ବାଦର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣ ମହିମା-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 255ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।