Adhyaya 253

Verse 1

शूद्र उवाच । पार्वतीकुपिता देवी कथं देवेन शूलिना । प्रसादं च गता शप्त्वा यत्कोपात्क्षुभ्यते जगत्

ଶୂଦ୍ର କହିଲା—କ୍ରୋଧିତା ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ସହ କିପରି ପୁନଃ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ? ଏବଂ ଶାପ ଦେଇ, ଯାହାଙ୍କ କୋପରେ ଜଗତ କମ୍ପିତ ହୁଏ, ସେ କିପରି ପୁନର୍ବାର ଅନୁଗ୍ରହରେ ଫେରିଲେ?

Verse 2

कथं स भगवान्रुद्रो भार्याशापमवाप ह । वैकृतं रूपमासाद्य पुनर्दिव्यं वपुः श्रितः

ସେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର କିପରି ଭାର୍ଯ୍ୟାର ଶାପରେ ପଡ଼ିଲେ? ଏବଂ ବିକୃତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ କିପରି ପୁନଃ ଦିବ୍ୟ ଦେହକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ?

Verse 3

गालव उवाच । देवा रूपाण्यदृश्यानि कृत्वा देव्या महाभयात् । मनुष्यलोके सकले प्रतिमासु च संस्थिताः

ଗାଲବ କହିଲେ—ଦେବୀଙ୍କ ମହାଭୟରୁ ଦେବଗଣ ନିଜ ରୂପକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରି, ସମଗ୍ର ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ପ୍ରତିମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 4

तेषामपि प्रसन्ना साऽनुग्रहं समुपाकरोत् । विष्णुस्तुता महाभागा विश्वमाताऽघनाशिनी

ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ କରୁଣାରେ ଅନୁଗ୍ରହ ଦାନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ବିଶ୍ୱମାତା ପାପନାଶିନୀ ହେଲେ।

Verse 5

तेषां बलाच्च पार्वत्याः शापभारेण यन्त्रितः । तां नित्यमेवानुनयन्नृचे सोवाच शंकरम्

ସେମାନଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ଏବଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶାପଭାରରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ ସେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପରେ ଏକ ଋଚା ଦ୍ୱାରା ସେ ଶଂକରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 6

एते देवा विश्व पूज्या विश्वस्य च वरप्रदाः । मत्प्रसादाद्भविष्यंति भक्तितस्तोषिता नरैः

ଏହି ଦେବଗଣ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପୂଜ୍ୟ ହେବେ ଏବଂ ବିଶ୍ୱକୁ ବର ଦେବେ। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ।

Verse 7

त्वामृते मम कर्मेदं कृतं साधुविनिन्दितम् । वेद्यां विवाह काले च प्रत्यक्षं सर्वसाक्षिकम्

ତୁମ୍ଭ ବିନା ମୋର ଏହି କର୍ମ କରାଯାଇଥାନ୍ତା ତେବେ ସାଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରିଥାନ୍ତେ। ବେଦୀରେ ଏବଂ ବିବାହକାଳରେ ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସର୍ବସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 8

यत्सप्तमंडलानां च गमनं च करार्पणम् । वह्निश्च वरुणः कृष्णो देवताश्च सवल्लभाः

ଅର୍ଥାତ୍ ସପ୍ତମଣ୍ଡଳ ପରିକ୍ରମା ଏବଂ କରାର୍ପଣ (ହସ୍ତଗ୍ରହଣ/କନ୍ୟାଦାନ) ର ବିଧି। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରିୟ ଦେବତାମାନେ ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିରୂପେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 9

चतुर्दिक्ष्वंग संयुक्ता देवब्राह्मणसंयुताः । एतेषामग्रतो दिब्यं कृत्वा त्वं जनसंसदि

ଚାରି ଦିଗରେ ବିଧିର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି ସଂଯୁକ୍ତ କରି, ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ—ତାଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ତୁମେ ଜନସଭାରେ ଦିବ୍ୟ କର୍ମ କରିଥିଲ।

Verse 10

प्रमादात्सत्त्वमापन्नो व्यभिचारं कथं कृथाः । गुरुवोऽपि न सन्मार्गे प्रवर्त्तंते जनौघवत्

ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଦରୁ ତୁମେ କିପରି ଅପଚାର କରିବ? ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନପ୍ରବାହ ପରି ବହିଯାଇ ସନ୍ମାର୍ଗରେ ନ ଚାଲିପାରନ୍ତି—ତେଣୁ ସତର୍କ ରୁହ।

Verse 11

निग्राह्याः सर्वलोकेषु प्रबुद्धैः श्रूयते श्रुतौ । पुत्रेणापि पिता शास्यः शिष्येणापि गुरुः स्वयम्

ଶ୍ରୁତିରେ ପ୍ରବୁଦ୍ଧମାନେ କହନ୍ତି—ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅପରାଧୀମାନଙ୍କୁ ନିଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ। ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ପିତାକୁ ସଂଶୋଧନ କରିପାରେ, ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁକୁ।

Verse 12

क्षत्रियैर्ब्राह्मणः शास्यो भार्यया च पतिस्तथा । उन्मार्गगामिनं श्रेष्ठमपि वेदान्तपारगम्

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଉନ୍ମାର୍ଗଗାମୀ ହୁଏ, ତେବେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଶାସନ କରିବେ; ସେପରି ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପତିକୁ—ସେ ଭୁଲ ପଥରେ ଚାଲିଲେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବେଦାନ୍ତପାରଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 13

नीचैरपि प्रशास्येत श्रुतिराह सनातनी । सन्मार्ग एव सर्वत्र पूज्यते नापथः क्वचित्

ସନାତନ ଶ୍ରୁତି କହେ—ନୀଚ ଭାବିତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଂଶୋଧନ ଗ୍ରହଣୀୟ। ସର୍ବତ୍ର ସନ୍ମାର୍ଗ ହିଁ ପୂଜ୍ୟ; କୁପଥ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 14

येन स्वकुलजो धर्मस्त्यक्तः स पतितो भवेत् । मृतश्च नरकं प्राप्य दुःखभारेण युज्यते

ଯେ ନିଜ କୁଳଜ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ ସେ ପତିତ ହୁଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକକୁ ପାଇ ଦୁଃଖର ଭାରେ ଚାପି ଆବଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 15

धर्मं त्यजति नास्तिक्याज्ज्ञातिभेदमुपागतः । स निग्राह्यः सर्वलोकैर्मनुधर्मपरायणैः

ଯେ ନାସ୍ତିକ୍ୟରୁ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଜ୍ଞାତିମଧ୍ୟରେ ଭେଦ-ବିଭେଦରେ ପଡ଼େ, ସେ ମନୁଧର୍ମପରାୟଣ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଗ୍ରହ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ।

Verse 16

कुलधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्देशधर्मान्महेश्वर । ये त्यजंति च तेऽवश्यं कुलाच्च पतिता जनाः

ହେ ମହେଶ୍ୱର! ଯେମାନେ କୁଳଧର୍ମ, ଜ୍ଞାତିଧର୍ମ ଓ ଦେଶଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି—ନିଜ କୁଳ/ସମୁଦାୟରୁ ମଧ୍ୟ ଖସିପଡ଼ନ୍ତି।

Verse 17

अग्नित्यागो व्रतत्यागो वचनत्याग एव च । धर्मत्यागो नैव कार्यः कुर्वन्पतित एव हि

ଅଗ୍ନିତ୍ୟାଗ, ବ୍ରତତ୍ୟାଗ ଓ ବଚନତ୍ୟାଗ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ; ତଥାପି ଧର୍ମତ୍ୟାଗ କେବେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଧର୍ମ ତ୍ୟଜୁଥିବା ନିଶ୍ଚୟ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 18

न पिता न च ते माता न भ्राता स्वजनोऽपि च । पश्यते तव वार्तां च अस्पृश्यस्त्वमदन्विषम्

ନ ତୋର ପିତା, ନ ମାତା, ନ ଭ୍ରାତା, ନ ସ୍ୱଜନ—କେହି ତୋର ଖବର ଦେଖେ ନାହିଁ କି ଜାଣେ ନାହିଁ; ତୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଉଛୁ, ଯେପରି ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ବିଷକୁ ସମସ୍ତେ ପରିହାର କରନ୍ତି।

Verse 19

अस्थिमालाचिताभस्म जटाधारी कुचैलवान् । चपलो मुक्तमर्यादस्तस्थुं नार्हसि मेऽग्रतः

ଅସ୍ଥିମାଳା ପିନ୍ଧି, ଚିତାଭସ୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ଜଟାଧାରୀ ଓ ମଲିନ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ—ଚଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ତ୍ୟାଗୀ—ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ାଇବାକୁ ଅର୍ହ ନୁହେଁ।

Verse 20

अब्रह्मण्योऽव्रती भिक्षुर्दुष्टात्मा कपटी सदा । नार्हसि त्वं मम पुरः संभाषयितुमीश्वर

ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ହିତେଷୀ ନୁହ; ତୁମେ ବ୍ରତହୀନ; ନାମମାତ୍ର ଭିକ୍ଷୁ, ଅନ୍ତରେ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସଦା କପଟ। ହେ ଈଶ୍ୱର, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କଥା କହିବାକୁ ତୁମେ ଅର୍ହ ନୁହେଁ।

Verse 21

एवं सा रुदती देवी बाष्पव्याकुललोचना । महादुःखयुतैवासीद्देवेशेऽनुनयत्यपि

ଏଭଳି ଦେବୀ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଅଶ୍ରୁରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବ୍ୟାକୁଳ ଥିଲା। ଦେବେଶଙ୍କୁ ମନାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ରହିଲେ।

Verse 22

पुनरेव प्रकुपिता हरं प्रोवाच भामिनी । तवार्जवं न हृदये काठिन्यं वेद्मि नित्यदा

ପୁଣି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଭାମିନୀ ହରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମ ହୃଦୟରେ ମୁଁ ସରଳତା ଦେଖୁନି; ମୁଁ ସଦା ତୁମ କଠୋରତାକୁ ହିଁ ଜାଣେ।”

Verse 23

ब्राह्मणैस्त्वासुरैरुक्तं तन्मृषा प्रतिभाति मे । यस्मान्मयि महादुष्टभाव एव कृतस्त्वया

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ଆସୁର ଭାବରେ—ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ମୋତେ ମିଥ୍ୟା ପରି ଲାଗୁଛି; କାରଣ ତୁମେ କେବଳ ମୋ ପ୍ରତି ହିଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ସନ୍ଦେହ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛ।

Verse 24

ब्राह्मणा वंचिता यस्माद्ब्राह्मणैस्त्वं हनिष्यसे । एवमुक्त्वा भगवती पुनराह न किञ्चन

“ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ହାତରେ ତୁମେ ହତ ହେବ।” ଏମିତି କହି ଭଗବତୀ ପୁନର୍ବାର କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।

Verse 25

ईशः प्रसन्नवदनामुपचारैरथाकरोत् । शनैर्नीतिमयैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिर्महेश्वरः

ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱର ସୌମ୍ୟ ଉପଚାରରେ ତାଙ୍କ ମୁଖକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ନୀତି-ଧର୍ମମୟ, ହେତୁସମ୍ପନ୍ନ ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 26

प्रसन्नलोचनां ज्ञात्वा किंचित्प्राह हरस्ततः । कोपेन कलुषं वक्त्रं पूर्णचन्द्र समप्रभम्

ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି ହର ତେବେ କିଛି କହିଲେ; ତଥାପି ତାଙ୍କ ମୁଖ—ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଦୀପ୍ତ—କ୍ରୋଧରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଲିନ ଥିଲା।

Verse 27

कस्मात्त्वं कुरुषे भद्रे युक्तमेव वचो न ते । सर्वभूतदया कार्या प्राणिनां हि हितेच्छया

“ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଏପରି କାହିଁକି କହୁଛ? ତୁମ ବଚନ ଯଥୋଚିତ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛାରେ ସର୍ବଭୂତ ପ୍ରତି ଦୟା କରିବା ଉଚିତ।”

Verse 28

यद्यपीष्टो हि यस्यार्थो न कार्यं परपीडनम् । जगत्सर्वं सुतप्रायं तवास्ति वरवर्णिनि

“ଯଦିଓ ନିଜ ଇଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥାଏ, ତଥାପି ପରକୁ ପୀଡା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ତୁମ ପାଇଁ ପୁତ୍ରସଦୃଶ।”

Verse 29

जगत्पूज्या त्वमेवैका सर्वरूपधरानघे । मया यदि कृतं कर्मावद्यं देव हिताय वै

ହେ ଅନଘେ, ସର୍ବରୂପଧାରିଣୀ! ସମଗ୍ର ଜଗତରେ ଏକମାତ୍ର ତୁମେ ପୂଜ୍ୟା। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯଦି କିଛି ନିନ୍ଦ୍ୟ କର୍ମ ହୋଇଥାଏ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଦେବମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଥିଲା।

Verse 30

तथाप्येवं तव सुतो भविष्यति न संशयः । अथवा मम सर्वेभ्यः प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ତଥାପି ଏହିପରି ହେବ—ତୁମର ପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମିବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆସଲେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ମୋ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣଶ୍ୱାସଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।

Verse 31

यदिच्छसि तथा कुर्यां तथा तव मनोरथान् । प्रसन्नवदना भूत्वा कथयस्व वरानने

ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ମୁଁ ସେହିପରି କରିବି; ତୁମ ମନୋରଥମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ହେ ବରାନନେ, ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହୋଇ ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ବରଗୁଡ଼ିକ କହ।

Verse 32

इत्युक्ता सा भगवती पुनराह महेश्वरम् । चातुर्मास्ये च संप्राप्ते महाव्रत धरो यदि

ଏପରି କୁହାଯାଇଲା ପରେ ସେ ଭଗବତୀ ପୁନର୍ବାର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପବିତ୍ର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ, ହେ ମହାବ୍ରତଧର, ଯଦି ଆପଣ…”

Verse 33

देवतानां च प्रत्यक्षं तांडवं नर्तसे यदि । पारयित्वा व्रतं सम्यग्ब्रह्मचर्यं महेश्वर

“ଯଦି ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସମ୍ମୁଖରେ ଆପଣ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରିବେ; ଏବଂ ହେ ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ସହିତ ସେଇ ବ୍ରତକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସମାପ୍ତ କରି…”

Verse 34

मत्प्रीत्यै यदि देहार्थं वैष्णवं च प्रयच्छसि । शापस्यानुग्रहं कुर्यां प्रसववदना सती

ମୋ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଯଦି ତୁମେ ଦେହ-କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଓ ବୈଷ୍ଣବ-ସ୍ୱରୂପ ବର ଦେବ, ତେବେ ମୁଁ—ପ୍ରସବିଣୀ ମାତୃମୁଖୀ ସତୀ—ଶାପକୁ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପରିଣତ କରିଦେବି।

Verse 35

नान्यथा मम चित्तं त्वां विश्वासमनुगच्छति । तच्छ्रुत्वा भगवांस्तुष्टस्तथेति प्रत्युवाच ताम्

ଏହା ଛଡ଼ା ମୋ ଚିତ୍ତ ତୁମ ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱାସକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 36

सापि हृष्टा भगवती शापस्यानुग्रहे वृता

ସେଇ ଭଗବତୀ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଶାପକୁ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପରିଣତ କରିବା ନିଶ୍ଚୟରେ ଦୃଢ଼ ହେଲେ।

Verse 37

इदं पुराणं मनुजः शृणोति श्रद्धायुक्तो भेदबुद्ध्या दृढत्वम् । तस्या वश्यं जीवितं सर्वसिद्धं मर्त्याः सत्यात्तच्छ्रयत्वं प्रयांति

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣେ ଏବଂ ବିବେକ-ଭେଦବୁଦ୍ଧିରେ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ସେ ଜୀବନ ଉପରେ ବଶତା ଓ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଏ; ସତ୍ୟବଳରେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ସେହି ପରମ ଆଶ୍ରୟର ଶରଣ ନେନ୍ତି।

Verse 253

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये शंकरकृतपार्वत्यनुनयो नाम त्रिपंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ଶେଷଶାୟୀ ଉପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ, ବ୍ରହ୍ମା–ନାରଦ ସଂବାଦର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ-ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ “ଶଙ୍କରକୃତ ପାର୍ବତୀ-ଅନୁନୟ” ନାମକ 253ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।