Adhyaya 248

Verse 1

वाण्युवाच । पलाशो हरिरूपेण सेव्यते हि पुराविदैः । बहुभिर्ह्युपचारैस्तु ब्रह्मवृक्षस्य सेवनम्

ବାଣୀ କହିଲେ—ପୁରାତନ ପରମ୍ପରାର ଜ୍ଞାତାମାନେ ପଳାଶବୃକ୍ଷକୁ ହରି-ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ସେବନ ଓ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷର ସେବା ବହୁ ଉପଚାର ଓ ଅର୍ପଣ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 2

सर्वकामप्रदं प्रोक्तं महापातकनाशनम् । त्रीणि पत्राणि पालाशे मध्यमं विष्णुशापितम्

ଏହାକୁ ସର୍ବକାମପ୍ରଦ ଓ ମହାପାତକନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପଳାଶରେ ତିନିଟି ପତ୍ର ଥାଏ; ମଧ୍ୟ ପତ୍ରଟି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାପଚିହ୍ନିତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 3

वामे ब्रह्मा दक्षिणे च हर एकः प्रकीर्तितः । पलाशपात्रे यो भुंक्ते नित्यमेव नरोत्तमः

ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଡାହାଣପାର୍ଶ୍ୱରେ କେବଳ ହର (ଶିବ) ବିରାଜନ୍ତି—ଏହିପରି କୀର୍ତ୍ତିତ। ଯେ ନରୋତ୍ତମ ନିତ୍ୟ ପଳାଶପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ସଦା ପୁଣ୍ୟଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 4

अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । चातुर्मास्ये विशेषेण भोक्तुर्मोक्षप्रदं भवेत्

ସେ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ବିଶେଷତଃ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଏହା ଭୋଜନକାରୀଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷପ୍ରଦ ହୁଏ।

Verse 5

पयसा वाथ दुग्धेन रविवारेऽनिशं यदि । चातुर्मास्येऽर्चितो यैस्तु ते यांति परमंपदम्

ଯଦି ରବିବାର ଦିନ ନିରନ୍ତର ଜଳ କିମ୍ବା ଦୁଧରେ ତାହାର ପୂଜା କରାଯାଏ, ତେବେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଯେମାନେ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 6

दृश्यते यदि पालाशः प्रातरुत्थाय मानवैः । नरकानाशु निर्धूय गम्यते परमं पदम्

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ପଲାଶକୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ନରକସଦୃଶ ଅବସ୍ଥାକୁ ଝାଡ଼ି ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

Verse 7

पालाशः सर्वदेवानामाधारो धर्मसाधनम् । यत्र लोभस्तु तस्य स्यात्तत्र पूज्यो महातरुः

ପଲାଶ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆଧାର ଓ ଧର୍ମସାଧନର ଉପାୟ। ତାହା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯେଉଁଠି ଲୋଭ ଉଠେ, ସେଉଁଠି ସେଇ ମହାତରୁକୁ (ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରି) ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 8

यथा सर्वेषु वर्णेषु विप्रो मुख्यतमो भवेत् । मध्ये सर्वतरूणां च ब्रह्मवृक्षो महोत्तमः

ଯେପରି ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମୁଖ୍ୟ ମନାଯାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷ ପରମ ଉତ୍ତମ।

Verse 9

यस्य मूले हरो नित्यं स्कंधे शूलधरःस्वयम् । शाखासु भगवान्रुद्रः पुष्पेषु त्रिपुरांतकः

ଯାହାର ମୂଳରେ ହର ସଦା ବିରାଜନ୍ତି, ଯାହାର କାଣ୍ଡରେ ସ୍ୱୟଂ ଶୂଳଧର ଅବସ୍ଥିତ; ଯାହାର ଶାଖାମାନେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ଏବଂ ଯାହାର ପୁଷ୍ପମାନେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 10

शिवः पत्रेषु वसति फले गणपतिस्तथा । गंगापतिस्त्वचायां तु मज्जायां भगवा न्भवः

ଏହାର ପତ୍ରରେ ଶିବ ବସନ୍ତି, ଫଳରେ ଗଣପତି ତଥା। ଛାଲରେ ଗଙ୍ଗାପତି ବିରାଜନ୍ତି, ଏବଂ ମଜ୍ଜାରେ ଭଗବାନ୍ ଭବ (ଶିବ) ଅଛନ୍ତି।

Verse 11

ईश्वरस्तु प्रशाखासु सर्वोऽयं हरवल्लभः । हरः कर्पूरधवलो यथावद्वर्णितः सदा

ଏହାର ଉପଶାଖାମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଈଶ୍ୱର ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ—ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟ। କର୍ପୂରଧବଳ ହର (ଶିବ) ଏଭଳି ଯଥାବତ୍ ସଦା ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 12

तथा ह्ययं ब्रह्मरूपः सितवर्णो महाभगः । चिंतितो रिपुनाशाय पापसंशोषणाय च

ନିଶ୍ଚୟ ଏହିଜଣ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ, ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମହାମଙ୍ଗଳମୟ। ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ ଶତ୍ରୁନାଶ ହୁଏ ଏବଂ ପାପ ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କି କ୍ଷୟ ପାଏ।

Verse 13

मनोरथप्रदानाय जायते नात्र संशयः । गुरुवारे समायाते चातुर्मास्ये तथैव च

ମନୋରଥ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଫଳଦାୟକ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବିଶେଷତଃ ଗୁରୁବାର ଆସିଲେ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ କାଳରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 14

पूजितश्च स्तुतो ध्यातः सर्वदुःखविनाशकः

ପୂଜିତ, ସ୍ତୁତ ଓ ଧ୍ୟାତ ହେଲେ ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ବିନାଶକ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 15

देवस्तुत्यो देवबीजं परं यन्मूर्तं ब्रह्म ब्रह्मवृक्षत्वमाप्तम् । नित्यं सेव्यः श्रद्धया स्थाणुरूपश्चातुर्मास्ये सेवितः पापहा स्यात्

ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ୍ୟ ସେହି ପରମ ‘ଦେବବୀଜ’—ମୂର୍ତ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ—ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ସ୍ଥାଣୁ-ରୂପେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ; ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ସେବିତ ହେଲେ ଏହା ପାପନାଶକ ହୁଏ।

Verse 248

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने पालाशमहिमवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ର-ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ଶେଷଶାୟୀ ଉପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ, ବ୍ରହ୍ମା-ନାରଦ ସଂବାଦରେ, ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ପୈଜବନୋପାଖ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ପଲାଶ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଅଠଚାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।