Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वया परिकीर्तितम् । स्नानमात्रेण ते प्राप्ता लुब्धकास्तादृशं वपुः

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | atyāścaryamidaṃ sūta yattvayā parikīrtitam | snānamātreṇa te prāptā lubdhakāstādṛśaṃ vapuḥ

Translation

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ! ତୁମେ ଯେପରି କୀର୍ତ୍ତନ କଲ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ; କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସେ ଲୁବ୍ଧକ (ଶିକାରୀ)ମାନେ ଏମିତି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ।

Word by Word

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)

• अति-आश्चर्यम्: very great wonder
• अति-आश्चर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अति (अव्यय) + आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)

• इदम्: this
• इदम्: Visheshya (Correlative/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)

• सूत: O Sūta
• सूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• परिकीर्तितम्: has been narrated
• परिकीर्तितम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense)

• स्नान-मात्रेण: by mere bathing
• स्नान-मात्रेण: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• प्राप्ताः: attained/obtained
• प्राप्ताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि-भाव (intransitive/result)

• लुब्धकाः: hunters
• लुब्धकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लुब्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• तादृशम्: such
• तादृशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• वपुः: body/form
• वपुः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

Speaker

Ṛṣayaḥ (Sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: A circle of ṛṣis, seated in a forest āśrama, address Sūta with raised hands in wonder; in the background, a shimmering tīrtha where hunters emerge radiant, their bodies transformed.

Characters & Entities

• Sūta
• ṛṣayaḥ
• lubdhaka (hunters)
• snāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas validate tīrtha-glory through astonishment and inquiry, encouraging faith grounded in narrated tradition (śruti-smṛti style authority).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same tīrtha of Nāgarakhaṇḍa Adhyāya 23, whose snāna produces dramatic purification and elevation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna-mātra (bathing alone) is highlighted as sufficient to yield the stated fruit.