Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

दुःखितोऽहं वराकोऽहं दीनोऽहं शक्तिवर्जितः । त्रातुमर्हसि मां देव प्रपन्नं शरणं विभो

Transliteration

duḥkhito'haṃ varāko'haṃ dīno'haṃ śaktivarjitaḥ | trātumarhasi māṃ deva prapannaṃ śaraṇaṃ vibho

Translation

ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ମୁଁ ଦୀନ, ମୁଁ ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଅସହାୟ। ହେ ଦେବ, ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୋ! ଶରଣାଗତ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• दुःखितः: sorrowful, afflicted
• दुःखितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + इत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त (क्त/इत) ‘afflicted’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• वराकः: wretched, poor
• वराकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वराक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• दीनः: helpless, miserable
• दीनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• शक्तिवर्जितः: devoid of strength
• शक्तिवर्जितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शक्त्या वर्जितः/शक्तिवर्जितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त (क्त)

• त्रातुम्: to save
• त्रातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• अर्हसि: you are able/ought
• अर्हसि: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन, एकवचन

• प्रपन्नम्: surrendered
• प्रपन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र + पद् (धातु) → प्रपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कृदन्त (क्त) ‘surrendered’; ‘माम्’ इति कर्मणः विशेषण

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे/आश्रयार्थे

• विभो: O all-pervading Lord
• विभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Andhaka

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A weary pilgrim, dust-covered and trembling, kneels with folded hands before a liṅga or Śiva’s icon; the shrine lamp glows while attendants and bells frame the moment of surrender.

Characters & Entities

• Andhaka
• Śiva (addressed as Deva, Vibhu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True refuge is taken when pride ends; surrender (prapatti) draws the Lord’s protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the tīrtha context lies at the chapter level rather than in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the devotional act is surrender and prayer.