Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । यथा न नरकं याति पुरुषस्तु स्वकर्मणा । यथा च नरकं याति स्वल्पपापोऽपि मानवः

Transliteration

etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi narādhipa | yathā na narakaṃ yāti puruṣastu svakarmaṇā | yathā ca narakaṃ yāti svalpapāpo'pi mānavaḥ

Translation

ହେ ନରାଧିପ! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି—ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା କିପରି ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅଳ୍ପ ପାପୀ ମଧ୍ୟ କିପରି ନରକକୁ ଯାଇପାରେ।

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र कर्म/विषयार्थे (this [matter])

• ते: to you / for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; ‘तव’ अर्थे

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• आख्यातम्: has been explained/told
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘has been told’

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (that which)

• पृष्टः: (when) asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); ‘asked’ (passive sense)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• नराधिप: O king (lord of men)
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—नराणाम् अधिपः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यथा: how/so that
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपपत्ति-वाचक (how/as/so that)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• नरकम्: hell
• नरकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• पुरुषः: a man/person
• पुरुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic/contrastive particle)

• स्वकर्मणा: by one’s own actions
• स्वकर्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—स्वं कर्म (कर्मधारय)

• यथा: how/so that
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपपत्ति-वाचक

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• नरकम्: hell
• नरकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• स्वल्पपापः: having little sin / slightly sinful
• स्वल्पपापः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वल्प + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः—स्वल्पं पापं यस्य/स्वल्पं पापम् (कर्मधारय)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-निपात (also/even)

• मानवः: a human
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Bhīṣma (to Yudhiṣṭhira)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (chapter conclusion)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira (narādhipa)

Visual Art Cues

Scene: Bhīṣma, lying on the bed of arrows, instructs Yudhiṣṭhira with calm authority; the scene emphasizes closure and moral clarity about karma and hell.

Characters & Entities

• Narādhipa (king)
• Karma
• Naraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Karma is decisive: one’s own actions determine freedom from, or descent into, hell—so dharma must be practiced carefully.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This is a summarizing statement rather than a site-specific glorification; the chapter overall sits within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it closes a set of prescriptions by stating the principle of karmic consequence.