Adhyaya 219

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । काम्यानि तेऽधुना वच्मि श्राद्धानि पृथिवीपते । यैः कृतैः समवाप्नोति मर्त्यो हृदयसंस्थितम्

ଭର୍ତୃୟଜ୍ଞ କହିଲେ—ହେ ପୃଥିବୀପତେ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କାମ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଯାହା କରିଲେ ମର୍ତ୍ୟ ହୃଦୟସ୍ଥ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ପାଏ।

Verse 2

यो नारीं वांछते क्ष्माप रूपाढ्यां शीलमण्डनाम् । इह लोके परे चैव तस्यार्हं प्रथमं दिनम्

ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ଓ ଶୀଳମଣ୍ଡିତା ନାରୀକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ଫଳ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଦିନ ନିଜ ପାଇଁ ବିହିତ ବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁ।

Verse 3

श्राद्धीयप्रेतपक्षस्य मुख्यभूतं च यन्नृप । य इच्छेत्कन्यकां श्रेष्ठां सुशीलां रूपसंयु ताम् । द्वितीयादिवसे तेन श्राद्धं कार्यं महीपते

ହେ ରାଜନ୍, ପ୍ରେତପକ୍ଷର ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟ ବିଧି ମନାଯାଏ—ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ସୁଶୀଳା ଓ ରୂପସମ୍ପନ୍ନା କନ୍ୟାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁ, ହେ ମହୀପତେ।

Verse 4

यो वांछति नरोऽश्वांश्च वायुवेगसमाञ्जवे । तृतीयादिवसे श्राद्धं तेन कार्यं विपश्चिता

ଯେ ନର ବାୟୁବେଗ ସମ ତୀବ୍ର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ତୃତୀୟ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ—ଏହିପରି ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି।

Verse 5

यो वांछति पशून्मुख्यान्कुप्याकुप्यधनानि च । चतुर्थ्यां तेन कर्तव्यं श्राद्धं पितृप्रतुष्टये

ଯେ ଉତ୍ତମ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଓ କୁପ୍ୟ-ଅକୁପ୍ୟ ଧନସମ୍ପଦକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁ।

Verse 6

पुत्रान्वांछति योऽभीष्टान्सुशीलान्वंशमंडनान् । पञ्चम्यां तेन कर्तव्यं सदा श्राद्धं नराधिप

ହେ ନରାଧିପ, ଯେ ପ୍ରିୟ, ସୁଶୀଳ ଓ ବଂଶର ଭୂଷଣ ସଦୃଶ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁ।

Verse 7

यः श्राद्धं वंशजैर्दत्तं परलोकगतो नृप । वांछते तेन कर्तव्यं षष्ठ्यां श्राद्धं विपश्चिता

ହେ ନୃପ! ଯେ ପରଲୋକଗତ ହୋଇ ବଂଶଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରେ, ତାହାର ନିମିତ୍ତେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

कृषिसिद्धिं य इच्छेत ग्रैष्मिकीं शारदीमपि । सप्तम्यां युज्यते तस्य श्राद्धं कर्तुं न संशयः

ଯେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ କିମ୍ବା ଶାରଦୀୟ ଫସଲରେ କୃଷିସିଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 9

य इच्छेत्पण्यसंसिद्धिं व्यवहारसमुद्भवाम् । अष्टम्यां युज्यते श्राद्धं तस्य कर्तुं नराधिप

ହେ ନରାଧିପ! ଯେ ବ୍ୟବସାୟ-ବ୍ୟବହାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲାଭ ସହ ପଣ୍ୟସିଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

नवम्यां श्राद्धकृन्नाना चतुष्पदगणाल्लंभेत् । सौभाग्यं रोगनाशं च तथा वल्लभसंगमम्

ନବମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନାନା ପ୍ରକାର ଚତୁଷ୍ପଦ ପଶୁ ଲାଭ କରେ; ସହିତ ସୌଭାଗ୍ୟ, ରୋଗନାଶ ଓ ପ୍ରିୟଜନ ସଙ୍ଗମ ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 11

दशमीदिवसे श्राद्धं यः करोति समाहितः । तस्य स्याद्वांछिता सिद्धिः सर्वकृत्येषु सर्वदा

ଯେ ଦଶମୀ ଦିନରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 12

एकादश्यां धनं धान्यं श्राद्धकर्ता लभेन्नरः । तथा भूपप्रसादं च यच्चान्यन्मनसि स्थितम्

ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ନର ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ; ରାଜପ୍ରସାଦ ମଧ୍ୟ ଲଭେ, ଏବଂ ମନରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛାମାନେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 13

यः करोति च द्वादश्यां श्राद्धं श्रद्धासमन्वितः । पुत्रांस्तु प्रवरांश्चैव स पशून्वांछिताल्लंभेत्

ଯେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ପଶୁଧନ-ସମୃଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 14

यो वांछति नरो मुक्तिं पितृभिः सह चात्मनः । असंतानश्च यस्तस्य श्राद्धे प्रोक्ता त्रयोदशी

ଯେ ନର ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜର ମୋକ୍ଷ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ଯେ ନିଃସନ୍ତାନ—ତାହାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ବିଧିତ।

Verse 15

संतानकामो यः कुर्यात्तस्य वंशक्षयो भवेत् । न संतानविवृद्धयै च तस्य प्रोक्ता त्रयोदशी

ସନ୍ତାନକାମୀ ଯଦି ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତେବେ ତାହାର ବଂଶକ୍ଷୟ ହୋଇପାରେ; ତେଣୁ ସନ୍ତାନବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାହା ପାଇଁ ତ୍ରୟୋଦଶୀ କହାଯାଇନାହିଁ।

Verse 16

श्राद्धकर्मणि राजेंद्र श्रुतिरेषा पुरातनी । अपि नः स कुले भूयाद्यो नो दद्यात्त्रयोदशीम्

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ ବିଷୟରେ ଏହା ପୁରାତନ ଶ୍ରୁତି—ଯେ ଆମକୁ ତ୍ରୟୋଦଶୀର ଅର୍ପଣ/ଦାନ ନ କରେ, ସେ ଆମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉ ନାହିଁ।

Verse 17

पायसं मधुसर्पिर्भ्यां वर्षासु च मघासु च । मघात्रयोदशीयोगे पायसेन यजेत्पितॄन्

ମଧୁ ଓ ଘିଅରେ ପକାଇଥିବା ପାୟସ—ବିଶେଷକରି ବର୍ଷାକାଳରେ ଏବଂ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରେ—ମଘା ତ୍ରୟୋଦଶୀ ସହ ଯୋଗ ହେଲେ ପାୟସଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

पितरस्तस्य नेच्छंति तद्वर्षं श्राद्धसत्क्रियाम् । पुण्यातिशयभीतेन पिंडदानं निराकृतम्

ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ସେହି ବର୍ଷର ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ସତ୍କ୍ରିୟା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ପୁଣ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିବ ବୋଲି ଭୟରୁ ପିଣ୍ଡଦାନ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହୁଏ।

Verse 19

शक्रेण तद्दिने पुत्रमरणं दर्शितं भयम् । येषां च शस्त्रमृत्युः स्यादपमृत्युरथापि वा

ସେହି ଦିନ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପୁତ୍ରମରଣର ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କଟ ଦର୍ଶାଇଲେ; ଏବଂ କେତେକଙ୍କ ପାଇଁ ଶସ୍ତ୍ରମୃତ୍ୟୁ, କିମ୍ବା ଅପମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

Verse 20

उपसर्गमृतानां च विषमृत्युमुपेयुषाम् । वह्निना तु प्रदग्धानां जलमृत्यु मुपेयुषाम्

ଉପସର୍ଗ/ମହାମାରୀରେ ମୃତ, ବିଷମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ, ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ, ଏବଂ ଜଳମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ—ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ) ବିଶେଷ ବିଚାର ସୂଚିତ।

Verse 21

सर्पव्यालहतानां च शृंगैरुद्बन्धनैरपि । एकोद्दिष्टं प्रकर्तव्यं चतुर्दश्यां नराधिप

ସର୍ପ କିମ୍ବା ବନ୍ୟ ପଶୁଦ୍ୱାରା ହତ, ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗର ଆଘାତରେ କିମ୍ବା ଉଦ୍ବନ୍ଧନ (ଫାସି) ଦ୍ୱାରା ମୃତ—ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ନରାଧିପ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

तेषां तस्मिन्कृते तृप्तिस्ततस्तत्पक्षजा भवेत्

ସେ କର୍ମ କରାଗଲେ ସେମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ହୁଏ, ଏବଂ ସେହି ପକ୍ଷରେ ତଦନୁରୂପ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 23

सर्वे कामाः पुरः प्रोक्ता युष्माकं ये मया नृप । अमावास्यादिने श्राद्धात्तानाप्नोति न संश यः

ହେ ନୃପ! ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତୁମକୁ କହିଥିବା ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 24

एतत्ते सर्वमाख्यातं काम्यश्राद्धफलं नृप । यच्छ्रुत्वा वांछितान्कामान्सर्वानाप्नोति मानवः

ହେ ନୃପ! କାମ୍ୟ-ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମସ୍ତ ଫଳ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଏହା ଶୁଣି ମନୁଷ୍ୟ ଚାହିତା ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ।

Verse 219

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे काम्यश्राद्धवर्णनंनामैकोनविंशोत्तरद्विशततमोऽ ध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପରେ ‘କାମ୍ୟ-ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୧୯ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।