Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

कः कालो विहितः श्राद्धे कानि द्रव्याणि मे वद । श्राद्धार्हाणि तथान्यानि मेध्यानि द्वि जसत्तम । यानि योज्यानि वांछद्भिः पितृणां तृप्तिमुत्तमाम्

Transliteration

kaḥ kālo vihitaḥ śrāddhe kāni dravyāṇi me vada | śrāddhārhāṇi tathānyāni medhyāni dvi jasattama | yāni yojyāni vāṃchadbhiḥ pitṛṇāṃ tṛptimuttamām

Translation

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କେଉଁ କାଳ ବିହିତ? କେଉଁ କେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ? ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ହ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମେଧ୍ୟ (ଶୁଦ୍ଧ) ପଦାର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଯେଉଁମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କର ପରମ ତୃପ୍ତି ସାଧନ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋତେ କହ।

Word by Word

• कः: which? (what)
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कालः: time
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• विहितः: prescribed, enjoined
• विहितः: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वि+धा (धातु) → विहित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• श्राद्धे: in/for the śrāddha rite
• श्राद्धे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• कानि: which (things)
• कानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; विशेषण (dravyāṇi)

• द्रव्याणि: materials, substances
• द्रव्याणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन

• मे: to me / for me
• मे: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• वद: tell, speak
• वद: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• श्राद्धार्हाणि: fit for śrāddha
• श्राद्धार्हाणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: श्राद्ध + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (श्राद्धस्य अर्हाणि)

• तथा: and also, likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपमानार्थ (adverb: likewise)

• अन्यानि: other
• अन्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; विशेषण

• मेध्यानि: pure, ritually clean
• मेध्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मेध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; विशेषण

• द्विजसत्तम: O best of the twice-born
• द्विजसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ (द्विजानां सत्तमः)

• यानि: which (things)
• यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• योज्यानि: to be used, applicable
• योज्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → योज्य (कृदन्त, यत्-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: to be employed)

• वाञ्छद्भिः: by those desiring
• वाञ्छद्भिः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छ् (धातु) → वाञ्छत् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle)

• पितृणाम्: of the ancestors
• पितृणाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• उत्तमाम्: highest, best
• उत्तमाम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (तृप्तिम्)

Speaker

Ānarta (king of Ānarta)

Visual Art Cues

Scene: The king asks for precise rules: which times are ordained for śrāddha and which substances are fit and pure, seeking the highest satisfaction of the Pitṛs.

Characters & Entities

• Pitṛ
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is practical: correct timing, purity, and appropriate offerings are integral to ancestral satisfaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the focus is on śrāddha procedure.

What ritualistic prescription is mentioned?

Inquiry into the prescribed time (kāla) and the proper/pure substances (dravya, medhya) to be used in śrāddha.