Adhyaya 213

Verse 1

सूत उवाच । रत्नादित्यस्य माहात्म्यमेतद्वः परिकीर्तितम् । सर्वकुष्ठहरं यच्च सर्वपातकनाशनम् । भूयस्तथैव माहात्म्यं महद्वै श्रूयतां रवेः

ସୂତ କହିଲେ—ରତ୍ନାଦିତ୍ୟଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା; ଯାହା ସମସ୍ତ କୁଷ୍ଠ ହରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାତକ ନାଶ କରେ। ଏବେ ପୁନର୍ବାର ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ମହାନ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 2

तेन चाराधितः सूर्यस्तत्रस्थेन द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ସେଠାରେ ବସିଥିବା ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କଲା।

Verse 3

पूर्वदक्षिणदिग्भागे समासाद्य ततः परम् । रक्त चन्दनजां कृत्वा प्रतिमां भावितात्मना

ତାପରେ ସେ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗଭାଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ରକ୍ତଚନ୍ଦନରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରତିମା ଗଢ଼ିଲା।

Verse 4

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य दिवाकरः । वरदोऽस्मीति तं प्राह दृष्टिगोचरमागतः

ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷର ଶେଷରେ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦିବାକର ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରକୁ ଆସି କହିଲେ—“ମୁଁ ବରଦାତା।”

Verse 5

ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव कुष्ठव्याधिं हर प्रभो । नान्येन कारणं मेऽस्ति राज्येनापि त्रिविष्टपे

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ହେ ଦେବ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋର କୁଷ୍ଠରୋଗ ହରଣ କରନ୍ତୁ। ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ; ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 6

श्रीभगवानुवाच । सप्तम्यां सूर्यवारेण कुरु विप्र प्रदक्षिणाम् । शतमष्टोत्तरं यावत्स्नात्वा पुण्यह्रदे शुभे । फलहस्तः पृथक्त्वेन ततः कुष्ठेन मुच्यसे

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ର, ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ରବିବାର ଦିନ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କର। ପରେ ଶୁଭ ପୁଣ୍ୟହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ହାତରେ ଫଳ ଧରି ପୃଥକ୍ ଅର୍ପଣଭାବରେ ଏକଶେ ଆଠଥର ପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ତାହାପରେ କୁଷ୍ଠରୁ ମୁକ୍ତ ହେବୁ।

Verse 7

अन्योऽत्र गां गतो योऽपि व्रतमेतत्करिष्यति । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति

ଏଠାକୁ ଆସି ଯେ କେହି ଏହି ବ୍ରତ କରିବ, ସେ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 8

श्रीसूर्य उवाच । तच्छ्रुत्वा स तथा चक्रे ब्राह्मणः श्रद्धयाऽन्वितः । विमुक्तश्च तदा कुष्ठाद्दिव्यदेहमवाप्तवान्

ଶ୍ରୀସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—ତାହା ଶୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସେହିପରି କଲା। ତେବେ ସେ କୁଷ୍ଠରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 9

अथ भूयोऽपि तं प्राह नीरोगं भगवान्रविः । किं ते प्रियं करोम्यन्यद्वद ब्राह्मणसत्तम

ତାପରେ ଭଗବାନ ରବି ତାକୁ ନିରୋଗ ଦେଖି ପୁଣି କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁହ; ତୋ ପାଇଁ ଆଉ କେଉଁ ପ୍ରିୟ ବର ମୁଁ କରିଦେବି?

Verse 10

सोऽब्रवीत्सर्वदैवात्र स्थातव्यं भगवन्विभो

ସେ କହିଲା—ହେ ଭଗବାନ, ହେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏଠାରେ ସଦା ସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତୁ।

Verse 11

श्रीभगवानुवाच । अतः परं ममावासः स्थानेऽत्र च भविष्यति । नाम्ना कुहरवासाख्या संज्ञा मम भविष्यति

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ଏହାପରେ ମୋର ନିବାସ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହେବ; ଏଠାରେ ମୋର ନାମ ‘କୁହରବାସ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 12

कस्यचित्त्वथ कालस्य विष्णुपुत्रो बभूव ह । सांबोनाम सुरूपाढ्यो जांबवत्यां द्विजोत्तमाः

କିଛି କାଳ ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା—ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ‘ସାମ୍ବ’ ନାମରେ; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।

Verse 13

अथ तं राजमार्गेण गच्छंतं यदुसत्तमम्

ତାପରେ ଲୋକମାନେ ରାଜମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିବା ସେଇ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 14

पुरनार्योऽपि संतुष्टा वीक्षांचक्रुः सुकौतुकात् । गृहकार्याणि संत्यज्य समारूढा गवाक्षकान्

ନଗରର ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କୌତୁହଳରେ ଦେଖିଲେ; ଘରକାମ ଛାଡ଼ି ଗବାକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।

Verse 15

तस्य कामात्मदेहस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः । काश्चिदर्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः

ତାଙ୍କର କାମମୋହକ ଦେହର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ କେତେକ ନାରୀ ତ୍ୱରାରେ ଅର୍ଧାଙ୍ଗରେ ମାତ୍ର ଲେପନ କରି ଆସିଲେ, ଆଉ କେତେକ ଗୋଟିଏ ଆଖିରେ ମାତ୍ର କଜଳ ଲଗାଇ ଆସିଲେ।

Verse 16

अर्धसंयमितैः केशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः । एकस्मिंश्चरणे काश्चिन्नियोज्योपानहं द्रुताः

କେତେକ ନାରୀ ତ୍ୱରାରେ କେଶ ଅର୍ଧମାତ୍ର ବାନ୍ଧିଥିଲେ, କେତେକ ନିଜ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆସିଥିଲେ; ଆଉ କେତେକ ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ମାତ୍ର ଜୁତା ପିନ୍ଧି ଶୀଘ୍ର ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ।

Verse 17

पादुकां च द्वितीये तु पर्यधावन्नितंबिनीः । व्रजंतीषु तथान्यासु वनितासु गवाक्षकान्

ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦରେ ମଧ୍ୟ ପାଦୁକା ପିନ୍ଧି ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ତ୍ୱରାରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଜନାଲାମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ମଧ୍ୟ ଧାଇଁଗଲେ।

Verse 18

व्याक्रोशंति क्रुधाविष्टाः शिशवो गुरवस्तथा । नीवीबन्धनविश्लेषसमाकुलितचेतसः

କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ଶିଶୁମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ବୟୋବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ନୀବୀବନ୍ଧନ ଢିଲାହେବା ଓ ଅବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲା।

Verse 19

ययुरेवापराः स्वेषु गवाक्षेषु वरांगनाः । स चकर्ष तदा तासां पतितैर्नेत्ररश्मिभिः

ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଗବାକ୍ଷକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କର ନମ୍ର ନୟନକିରଣରେ ଯେନ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 20

हृदयानि धरापृष्ठे कामदेवसमो युवा । काचिद्दृष्ट्वैव तद्रूपं तस्य सांबस्य कामिनी

ଧରାପୃଷ୍ଠରେ କାମଦେବସମ ଏକ ଯୁବକ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା; ସାମ୍ବଙ୍କ ସେଇ ରୂପ ମାତ୍ର ଦେଖି ଏକ କାମିନୀ ପ୍ରେମବିହ୍ୱଳ ହେଲା।

Verse 21

निश्चला कामतप्तांगी लिखितेव विभाब्यते । काचिदग्निसमान्मुक्त्वा निश्वासान्कामपीडिता

ଜଣେ, କାମତାପରେ ଦଗ୍ଧ ଅଙ୍ଗଧାରିଣୀ, ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ଯେନ ଚିତ୍ରିତା ପରି ଦିଶିଲା; ଅନ୍ୟଜଣେ, କାମପୀଡିତା, ଅଗ୍ନିସମ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲା।

Verse 22

एकास्तं च समालोक्य रूपयौवनसंयुतम् । गवाक्षात्प्रपतंति स्म निश्चेष्टा धरणीतले

କେତେକ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ—ରୂପ ଓ ଯୌବନସଂଯୁକ୍ତଙ୍କୁ—ଦେଖି ଗବାକ୍ଷରୁ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ଧରଣୀତଳେ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଲେ।

Verse 23

अन्याः परस्परालाप प्रकुर्वंति वरस्त्रियः । एका सा कामिनी धन्या यास्य चक्रेवगूहनम्

ଅନ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପରସ୍ପର କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଇ ଧନ୍ୟା କାମିନୀ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ଯେନ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 24

निःशेषां रजनीं प्राप्य माघमाससमुद्भवाम् । आस्तां तावत्स्त्रियो याश्च नरा अपि निरर्गलम्

ମାଘମାସର ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତ୍ରି ଅତିବାହିତ ହେଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତେ ତଥାପି ସେହିପରି—କୌଣସି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବିନା—ରହିଲେ।

Verse 25

जल्पंति चेदृशं सर्वं तस्य रूपेण विस्मिताः । अत्रये वदन्ति सेवाम एनमर्थेन वर्जिताः

ତାହାର ସୌନ୍ଦର୍ୟରୂପ ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର କଥା କହିଲେ; ଏବଂ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆମେ ଏହାଙ୍କ ସେବା କରିବୁ,” ଯଦ୍ୟପି ତାହାରେ କୌଣସି ଯଥୋଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବା ଲୋକହେତୁ ନଥିଲା।

Verse 26

वीक्ष्यामो वदनं येन नित्यमेवेंदुसंनिभम् । कर्णाभ्यां वारिता वृद्धिर्नेत्रयोरप्यसंशयम् । नो चेज्जानीमहे नैव कियती सं भविष्यति

ଯେ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ସେ ସଦା ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ଦିଶେ, ସେଇ ମୁଖକୁ ଆମେ ଦର୍ଶନ କରିବୁ। କାନ ଦ୍ୱାରା କାମବୃଦ୍ଧି ରୋକାଯାଏ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ନିଶ୍ଚୟ; ନହେଲେ ତାହା କେତେ ବଢ଼ିବ ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ।

Verse 27

एवं संवीक्ष्यमाणस्तु कामिनीभिर्नरैस्तथा । निर्ययौ राजमार्गेण पितृदर्शनलालसः

ଏଭଳି କାମିନୀମାନେ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ପିତୃଦର୍ଶନର ଲାଲସାରେ ସେ ରାଜମାର୍ଗ ଧରି ବାହାରିଗଲା।

Verse 28

भगिन्यो मातरो याश्च भ्रातृपत्न्यश्च याः स्थिताः । अवस्थामीदृशीं प्राप्ता ब्राह्मणानामपि स्त्रियः । मातरोऽपि च यास्तस्य भगिन्यश्च विशेषतः

ସେଠାରେ ଥିବା ଭଗିନୀମାନେ ଓ ମାତାମାନେ, ଭାଇମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ସେହିପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ନିଜ ମାତାମାନେ ଓ ଭଗିନୀମାନେ ବିଶେଷତଃ।

Verse 29

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते प्रावृट्काले निशागमे । कृष्णपक्षे तमोभूते अलक्ष्येऽपि गते पुरः

ଅନ୍ୟ ଦିନ ଆସିଲା; ବର୍ଷାକାଳରେ ରାତି ନମିଲାବେଳେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଘନ ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଗଲା ଏବଂ ଆଗରେ ଥିବା ନଗର ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲାବେଳେ…

Verse 30

तन्माता नन्दिनीनाम कामदेवशरार्दिता । तत्पत्न्या वेषमाधाय तच्छय्यायामुपस्थिता

ତାହାର ମାତା ନନ୍ଦିନୀ, କାମଦେବଙ୍କ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ତାହାର ପତ୍ନୀର ବେଶ ଧାରଣ କରି ତାହାର ଶୟ୍ୟା ପାଖେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 31

सोऽपि तां दयितां ज्ञात्वा सेवयामास कामिनीम् । रतोपचारैर्विविधैरश्रद्धेयविनिर्मितैः

ସେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ନିଜ ଦୟିତା ଭାବି ସେଇ କାମିନୀ ସହ ରତିରେ ଲଗ୍ନ ହେଲା—ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର, ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ ଭାବେ ରଚିତ ରତୋପଚାରଦ୍ୱାରା।

Verse 32

तया तत्र यदुश्रेष्ठो विकल्पमकरोत्तदा । अंगराजसुता या मे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ତାହାର କାରଣରେ ସେଠାରେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଲା—“ଅଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ସେଇ କନ୍ୟା, ଯେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ…”

Verse 33

नैवंविधं रतं वेद अनया यद्विनिर्मितम् । वेश्या अपि न जानंति रतमीदृक्कथञ्चन

ଏପରି ରତି, ଯେପରି ସେ ରଚିଥିଲା, କେହି ଜାଣେ ନାହିଁ; ବେଶ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଏପରି ଭୋଗ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 34

ततो गाढं करे धृत्वा दीपमानीय तत्क्षणात् । यावत्पश्यति सा माता नन्दिनीति च या स्मृता

ତାପରେ ସେ ତାହାର ହାତକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦୀପ ଆଣିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ‘ନନ୍ଦିନୀ’ ଭାବେ ସ୍ମରିତ ସେଇ ମାତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିପାରିଲା।

Verse 35

ततश्च गर्हयामास रपे किमिदं कृतम् । गर्हितं सर्वलोकानां नर कार्तिप्रदं तथा

ତେବେ ସେ ତାକୁ ଗର୍ହା କରି କହିଲା—“ହେ ପାପୀ! ଏହା ତୁମେ କ’ଣ କଲ? ଏହା ସର୍ବଲୋକଙ୍କ ନିନ୍ଦିତ, ହେ ନର; ଏହା ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଦେବ।”

Verse 36

सापि लज्जासमोपेता महाभयसमाकुला । प्रणष्टा तत्क्षणादेव भयेन महताऽन्विना

ସେ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାରେ ଆବୃତ ଓ ମହାଭୟରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ସେହି କ୍ଷଣେ ଭୟର ଭାରି ବେଗରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।

Verse 37

सांबोऽपि प्रलपन्नार्तो निद्रां लेभे न वै द्विजाः । रात्रिशेषमभूत्तस्य तदा वर्षशतोपमम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଆର୍ତ୍ତ ଭାବେ ବିଲାପ କରୁଥିବା ସାମ୍ବ ମଧ୍ୟ ନିଦ୍ରା ପାଇଲା ନାହିଁ; ସେ ରାତିର ଶେଷ ଭାଗ ତାହାକୁ ଶତବର୍ଷ ସମ ଲାଗିଲା।

Verse 38

अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रोद्गते रविमण्डले । दुःखेन महता युक्तः प्रोत्थितः स हरेः सुतः

ତାପରେ ରାତି ବିତିଗଲା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଉଦିତ ହେଲା; ମହାଦୁଃଖରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ସେ ହରିପୁତ୍ର ଉଠିଲା।

Verse 39

आवश्यकमपि त्यक्त्वा कंचिद्ब्राह्मणसत्तमम् । धर्मशास्त्रविधानज्ञं समानीयाथ चाब्रवीत्

ନିଜ ନିତ୍ୟକର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ବିଧାନ ଜାଣୁଥିବା ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକି ଆଣି, ପରେ ସେ କହିଲା।

Verse 40

रहस्ये विनयोपेतः कृतांजलिपुटः स्थितः । सांब उवाच । मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा स्वयं स्याद्यदि मोहनम्

ଏକାନ୍ତରେ ବିନୟ ସହକାରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ସାମ୍ବ କହିଲେ: 'ଯଦି ମାତା, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା କନ୍ୟା ପ୍ରତି ନିଜର ମୋହ ଜାତ ହୁଏ, ତେବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍?'

Verse 41

कथं शुद्धिर्भवेत्तस्य परमार्थेन मे वद । धर्मशास्त्राणि संवीक्ष्य सर्वाणि च यथाक्रमम्

ସମସ୍ତ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ବିଚାର କରି ମୋତେ ସତ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ ଯେ ତାହାର ଶୁଦ୍ଧି କିପରି ହେବ।

Verse 42

ब्राह्मण उवाच । परनार्याः कृते वत्स प्रायश्चित्तं विनिर्मितम् । धर्म द्रोणेषु सर्वेषु वर्णानां च पृथग्विधम्

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: 'ହେ ବତ୍ସ! ପରନାରୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁସାରେ ପୃଥକ ପୃଥକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି।'

Verse 43

आसां च तिसृणां चैव त्रयाणां परिकीर्तितम् । एवमेवं विनिर्दिष्टं प्रायश्चित्तं विशुदये

ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କ (ମାତା, ଭଉଣୀ, କନ୍ୟା) ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କୁହାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଭାବରେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ବିଧାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।

Verse 44

मात्रा मोहनमासाद्य भगिन्या वाथ यादव । दुहित्रा वा प्रमादाच्च कार्यं संशोधनं बुधैः । शुद्ध्यर्थं तिंगिनीमेकां नान्यज्जानाम्यहं यतः

ହେ ଯାଦବ! ମାତା, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା କନ୍ୟା ସହିତ ପ୍ରମାଦବଶତଃ ମୋହ ହେଲେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଧନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ କେବଳ 'ତିଙ୍ଗିନୀ' ବିଷୟରେ ଜାଣେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।

Verse 45

धर्मद्रोणेषु सर्वेषु निर्णयोऽयमुदाहृतः । यो मया तव संदिष्टो नान्योस्ति यदुपुंगव

ସମସ୍ତ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଘୋଷିତ। ହେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଯେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ତୁମକୁ କହିଛି, ତାହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 46

अन्यथा यो वदेत्पृष्टः प्रायाश्चित्तं स्वच्छन्द तः । तस्य पापस्य भागी स्याद्यथा कर्ता तथैव सः

ପଚାରିଲେ କେହି ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୁଲ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କହିଦେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ—କର୍ତ୍ତା ପରି ତାହାର ସମାନ।

Verse 47

सांब उवाच । तिंगिन्याः किं स्वरूपं च किं प्रमाणं द्विजोत्तम । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि ममास्त्यत्र प्रयोजनम्

ସାମ୍ବ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ତିଙ୍ଗିନୀର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ ଏବଂ ତାହାର ପ୍ରମାଣ (ପରିମାଣ/ନିୟମ) କ’ଣ? ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ; ମୋର ଏଠାରେ ପ୍ରୟୋଜନ ଅଛି।

Verse 48

ब्राह्मण उवाच । गोवाटचूर्णमादाय गर्तां भृत्वा स्वमानजाम् । शयनं तत्र कर्तव्यं यावद्वक्त्रेण यादव

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଗୋବାଟର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ନେଇ, ନିଜ ଦେହମାପର ଗର୍ତ୍ତକୁ ପୂରି, ସେଠାରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ—ହେ ଯାଦବ! ମୁଖପ୍ରମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 49

उपरिष्टात्तच्च चूर्णं धार्यं गोवाटसंभवम् । यावद्वक्त्रप्रमाणं च वर्जयित्वा स्वमाननम्

ଏବଂ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗୋବାଟସମ୍ଭବ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ରଖିବା ଉଚିତ—ମୁଖପ୍ରମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ନିଜ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହପ୍ରମାଣକୁ ବାଦ ଦେଇ।

Verse 50

ततः पादप्रदेशे तु ज्वालयेद्धव्यवाहनम् । यथा शनैः शनैर्दाहः शरीरस्य प्रजायते

ତତଃ ପାଦ-ପ୍ରଦେଶରେ ହବ୍ୟବାହନ (ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି) ଜ୍ୱାଳାଇବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଶରୀରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦାହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 51

न चैव चालयेदंगं कथंचित्तत्र संस्थितः । नैवाक्रंदं तथा कुर्याद्ध्यायेदेकं जनार्दनम्

ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଅଙ୍ଗ ଚଳାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଆର୍ତ୍ତନାଦ ମଧ୍ୟ କରିବା ନୁହେଁ; ଏକମାତ୍ର ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 52

ततो जीवितनाशेन गात्रशुद्धिः प्रजायते

ତତଃ ପ୍ରାଣନାଶ ଦ୍ୱାରା ଦେହର ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ।

Verse 53

तिंगिन्या यत्स्वरूपं च तन्मया परिकीर्तितम् । प्रायश्चित्तमिदं सम्यङ्महापातकनाशनम्

ତିଙ୍ଗିନୀର ଯେ ସ୍ୱରୂପ, ତାହା ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କରାଗଲେ ମହାପାତକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Verse 54

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सांबो जांबवतीसुतः । हृदये निश्चयं कृत्वा तिंगिनीसाधकोद्भवम्

ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ଜାମ୍ବବତୀପୁତ୍ର ସାମ୍ବ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲା—ତିଙ୍ଗିନୀ ସାଧନା କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବି।

Verse 55

ततः प्रोवाच विजने वासुदेवं घृणान्वितः । ताताहं विप्रलब्धस्तु नंदिन्या तव भार्यया

ତାପରେ ସେ କରୁଣାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତାତ! ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନନ୍ଦିନୀ ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ଠକାଇଛି।”

Verse 56

भार्याया रूपमाधाय पापया तमसि स्थिते । सा मया निजभार्येयमिति मत्वा निषेविता

ଅନ୍ଧକାର ବ୍ୟାପିଥିବାବେଳେ ଏକ ପାପିନୀ ନାରୀ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ରୂପ ଧାରଣ କଲା; ‘ଏହି ମୋର ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା’ ଭାବି ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗ କଲି।

Verse 57

ततस्तु चेष्टितैर्ज्ञात्वा गर्हयित्वा विसर्जिता । ततःप्रभृति गात्रे मे कुष्ठव्याधिरयं स्थितः

ତାପରେ ତାହାର ଆଚରଣରୁ ଚିହ୍ନି ମୁଁ ତାକୁ ଗର୍ହା କରି ବିଦା କଲି; ସେହି ଦିନଠାରୁ ମୋ ଦେହରେ ଏହି କୁଷ୍ଠରୋଗ ବସିଛି।

Verse 58

मयाथ धर्मशास्त्रज्ञः कश्चित्पृष्टो द्विजोत्तमः । प्रायश्चित्तं यथोक्तं मे वद मातृनिषेवणात्

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପଚାରିଲି—‘ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ମାତୃ-ନିଷେବଣ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।’

Verse 59

तेनोक्तं साधनं सम्यक्तिंगिन्या मम शुद्धये । सोऽहं तां साधयिष्यामि तस्य पापस्य शुद्धये

ସେ ମୋର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ତିଙ୍ଗିନୀ ବ୍ରତ/ସାଧନର ଯଥୋଚିତ ଉପାୟ କହିଲେ; ସେହି ପାପଶୁଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି।

Verse 60

अनुज्ञां देहि मे शीघ्रं कार्यं येन करोम्यहम् । क्षंतव्यं च मया बाल्ये यत्किंचित्कुकृतं कृतम्

ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଅନୁଜ୍ଞା ଦିଅ, ଯେପରି ମୁଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରିପାରିବି। ଏବଂ ମୋର ବାଳ୍ୟକାଳରେ ଯେ କିଛି କୁକୃତ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, ସେସବୁ କ୍ଷମା କର।

Verse 61

मम माता यथा दुःखं न कुर्यात्त्वं तथा कुरु

ମୋର ମାତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଦୁଃଖ ନ ହେଉ, ସେପରି ତୁମେ ଆଚରଣ କର।

Verse 62

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वज्रपातोपमं हरिः । बाष्पपूर्णेक्षणो दीनस्ततः प्रोवाच गद्गदम्

ତାହାର ବଚନ ବଜ୍ରପାତ ସମ ଶୁଣି ହରି ଦୀନ ହେଲେ; ନୟନ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।

Verse 63

न त्वया कामतः पुत्र कृत्यमेतदनुष्ठितम् । न ज्ञानेन कृतं यस्मात्तत्स्मात्स्वल्पं हि पातकम्

ପୁତ୍ର, ତୁମେ କାମନାବଶେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହ; ଏହା ଜାଣିଶୁଣି କରା ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଅଳ୍ପ।

Verse 64

जानता यत्कृतं पापं तच्चैवाक्षयतां व्रजेत् । न करोति महीपालो यदि तस्य विनिग्रहम्

କିନ୍ତୁ ଜାଣିଶୁଣି କରା ପାପ ଅକ୍ଷୟ ଫଳକୁ ଯାଏ; ଯଦି ମହୀପାଳ ରାଜା ତାହାର ନିଗ୍ରହ ଓ ଦଣ୍ଡ ନ କରନ୍ତି।

Verse 65

तस्मात्ते कीर्तयिष्यामि प्रायश्चित्तं विशुद्धये । दानं चैव महाभाग येन कुष्ठं प्रणश्यति

ଏହେତୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଯେ ଦାନରେ କୁଷ୍ଠ ନଶ୍ୟତି, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 66

उक्तानि प्रतिषिद्धानि पुनः संभावितानि च । सापेक्षनिरपेक्षाणि मुनिवाक्यान्यशेषतः

ମୁନିମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ—ବିଧେୟ, ନିଷିଦ୍ଧ, ପୁନଃ ସମର୍ଥିତ, ଏବଂ ସାପେକ୍ଷ କିମ୍ବା ନିରପେକ୍ଷ ଭାବେ କହାଯାଇଥିବା—ସବୁ ଏଠାରେ ଅଶେଷ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଛି।

Verse 67

तदत्र विषये पुत्र मम वाक्यं समाचर । भविष्यति महच्छ्रेय इह लोके परत्र च

ଏହେତୁ, ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ବିଷୟରେ ମୋ ବାକ୍ୟ ଅନୁସରଣ କର; ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ମହାକଲ୍ୟାଣ ହେବ।

Verse 68

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । मार्तण्डोऽस्ति सुविख्यातः सर्वकुष्ठविनाशकः

ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସୁବିଖ୍ୟାତ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ) ଅଛନ୍ତି; ସେ ସର୍ବପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠବିନାଶକ।

Verse 69

सूर्यवारेण सप्तम्यां संप्राप्ते मासि माधवे । नक्षत्रे पितृदैवत्ये शुक्लपक्षे समागते

ଯେତେବେଳେ ରବିବାର ସହ ସପ୍ତମୀ ତିଥି ମିଳିଆସେ, ମାଧବ (ବୈଶାଖ) ମାସ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ପିତୃଦୈବତ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଥାଏ ଏବଂ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସମାଗତ ହୁଏ—

Verse 70

भास्करस्योदये प्राप्ते श्रद्धापूतेन चेतसा । शतमष्टोत्तरं यावत्कुरुते च प्रदक्षिणाम्

ଭାସ୍କରଙ୍କ ଉଦୟକାଳେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତ ନେଇ, ଏକଶେ ଆଠଥର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 71

फलैः श्रेष्ठतमैश्चैव तत्प्रमाणैः पृथक्पृथक् । तस्य कुष्ठं विनिर्याति सद्य एव न संशयः

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ପରିମାଣରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅର୍ପଣ କଲେ, ତାହାର କୁଷ୍ଠରୋଗ ସତ୍ୱର ନିର୍ଗତ ହୁଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 72

नीरोगः कुरुते यस्तु रवेस्तस्य प्रदक्षिणाः । तावद्युगं पुमानेष सूर्यलोके महीयते

ନୀରୋଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ରବିଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେ ତେତେ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 73

सूर्यवारेण यो मर्त्यस्तस्य कृत्वा ण्दक्षिणाम् । नमस्करोति सद्भक्त्या सोऽपि रोगैः प्रमुच्यते

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ରବିବାର ଦିନ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 74

तस्मात्त्वं हि महाराज तमाराधय भास्करम् । देवं वै विधिनानेन यो मयोक्तोऽखिलस्तव

ଏହେତୁ, ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଯେ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଛି, ସେହି ବିଧିରେ ତୁମେ ସେ ଦେବ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର।

Verse 75

अविकल्पेन मनसा समाराधय सत्वरम् । मुक्तरोगे विपाप्माथ दिब्यदेहमवाप्स्यसि

ଅବିକଳ୍ପ ମନରେ ଶୀଘ୍ର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର। ରୋଗ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇବ।

Verse 76

मा कुरुष्व विषादं त्वं कुष्ठव्याधिसमुद्रवम् । तस्मिन्क्षेत्रे स्थिते देवे कुहराश्रयसंज्ञिते

କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବିଷାଦ କରନି। ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ‘କୁହରାଶ୍ରୟ’ ନାମରେ ଦେବ ବିରାଜିତ।

Verse 77

अथ तद्वचनं श्रुत्वा प्रस्थितो विष्णुनन्दनः

ତାପରେ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 78

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य चक्रिणः । चकार गमने बुद्धियोगं सांबोऽर्बुदं प्रति

ସୂତ କହିଲେ—ଦେବଦେବ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସାମ୍ବ ମନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଅର୍ବୁଦ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲା।

Verse 79

ततः शुभेऽहनि प्राप्ते हस्त्यश्वरथसंयुतः । प्रतस्थे स सुतो विष्णोः सेनया परिवारितः

ତାପରେ ଶୁଭ ଦିନ ଆସିଲେ, ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥସହିତ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେନାଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 80

अनुयातः सुदूरं च कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा । बाष्पपूर्णे क्षणेनैव सर्वमातृजनेन च

ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ବହୁଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହଯାତ୍ରା କଲେ; କୁଳର ସମସ୍ତ ମାତୃଜନ ନାରୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ଷଣେ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 81

बलभद्रेण वीरेण चारुदेष्णेन धीमता । युयुधानानिरुद्धाभ्यां प्रद्युम्नेन च धीमता

ବୀର ବଳଭଦ୍ର, ଧୀମାନ୍ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଯୁୟୁଧାନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଧୀମାନ୍ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଗମନ କଲେ।

Verse 82

ततो जांबवती पुत्रं दृष्ट्वा तीर्थोन्मुखं तदा । गच्छमानं प्रचक्रेऽथ प्रलापान्कुररी यथा

ତେବେ ଜାମ୍ବବତୀ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପ୍ରତି ଉନ୍ମୁଖ ହୋଇ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ବିଲାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 83

हा हतास्मि विनष्टास्मि मंदभाग्या ह्यभागिनी । एकोपि तनयो यस्या ममाप्येनां दशां गतः

ହାୟ! ମୁଁ ହତ ହେଲି, ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲି—ମୁଁ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟା, ସତ୍ୟେ ଅଭାଗିନୀ। ଯାହାର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଥିଲା, ମୋର ସେଇ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଏହି ଦଶାକୁ ନେଇଆସିଲା।

Verse 84

अथ तां रुदतीं दृष्ट्वा प्रोवाच मधुसूदनः । किममंगलमेतस्य प्रस्थितस्य करिष्यसि

ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ମଧୁସୂଦନ କହିଲେ—“ଯେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛି, ତାହା ପାଇଁ ତୁମେ କେଉଁ ଅମଙ୍ଗଳ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?”

Verse 85

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना मुक्तकेशी विशेषतः । एष व्याधिविनिर्मुक्तस्तीर्थयात्राफलान्वितः । कुष्ठव्याधिपरित्यक्तः पुनरेष्यति तेंऽतिकम्

ଲୁହଭରା ନୟନରେ, ଦୀନ ହୋଇ, ବିଶେଷକରି ଖୋଲା କେଶରେ ସେ ବିଲାପ କଲା। ‘ସେ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେବ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ ପାଇବ; କୁଷ୍ଠବ୍ୟାଧି ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣି ତୁମ ନିକଟକୁ ଫେରିଆସିବ।’

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे यानादवतीर्य त्वरान्वितः । सांबोऽसौ प्रस्थितस्तत्र यत्र जांबवती स्थिता

ସେଇ ମହୁର୍ତ୍ତରେ ସାମ୍ବ ଯାନରୁ ଅବତରି, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଜାମ୍ବବତୀ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 87

स तां प्रणम्य हृष्टात्मा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रणिपत्य विहस्यो च्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

ସେ ହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା; ପୁଣି ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣିପାତ କରି, ହସି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 88

मा त्वं मातर्वृथा दुःखमस्मदर्थे करिष्यसि । आगमिष्याम्यहं शीघ्रं तीर्थयात्रां विधाय वै

ମାଆ, ମୋ ପାଇଁ ବ୍ୟର୍ଥ ଦୁଃଖ କରନି। ମୁଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମ୍ପନ୍ନ କରି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବି।

Verse 89

जांबवत्युवाच । रक्षतु त्वां वने वत्स सर्वास्ता वनदेवताः । श्वापदेभ्यः पिशाचेभ्यो दुष्टेभ्यः पुत्र सर्वतः

ଜାମ୍ବବତୀ କହିଲେ—ବତ୍ସ, ବନରେ ସେ ସମସ୍ତ ବନଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ପୁତ୍ର, ସବୁ ଦିଗରୁ ହିଂସ୍ର ପଶୁ, ପିଶାଚ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କଠାରୁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 91

जठरं पुंडरीकाक्षः कटिं पातु गदाधरः । जानुनोर्युगलं कृष्णः पादौ च धरणीधरः

ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ତୁମ ଜଠରକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଗଦାଧର ତୁମ କଟିକୁ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ। କୃଷ୍ଣ ତୁମ ଦୁଇ ଜାନୁକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଧରଣୀଧର ତୁମ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 92

एवं संस्पृश्य हस्तेन निजेनांगानि तस्य सा । समालिंग्य समाघ्राय मूर्धदेशे मुहुर्मुहुः

ଏଭଳି ସେ ନିଜ ହସ୍ତରେ ତାହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା ଏବଂ ମୁଣ୍ଡର ଶିରୋଭାଗରେ ପୁନଃପୁନଃ ଚୁମ୍ବନ କଲା।

Verse 93

प्रेषयामास तं पुत्रं कृतरक्षं यशस्विनी । सा सर्वांतःपुरीयुक्ता निवृता तदनन्तरम्

ସେଇ ଯଶସ୍ବିନୀ ନାରୀ ଆଶୀର୍ବାଦରେ କୃତରକ୍ଷ ହୋଇଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁର ସହଚରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ।

Verse 94

अश्रुपूर्णेक्षणा दीना निःश्वसन्ती यथोरगी । तथा च भगवान्विष्णुर्यादवैः सकलैः सह

ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ସେ ଦୀନ ହୋଇ, ବ୍ୟଥିତ ସର୍ପିଣୀ ପରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲା। ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନଙ୍କ ସହ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ।

Verse 95

प्रविष्टो द्वारकापुर्या सांबं प्रोष्य ततः परम् । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो बलभद्रपुरःसरः

ସାମ୍ବକୁ ପ୍ରେଷଣ କରି ପରେ ସେ ଦ୍ୱାରକାପୁରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ଓ ଦୀନ ହୃଦୟ ସହ, ଆଗରେ ଆଗରେ ବଳଭଦ୍ର ଚାଲୁଥିଲେ।

Verse 96

पुत्रैः पौत्रैस्तथा मित्रैर्बांधवैरपरैरपि । द्वारकाया विनिष्क्रम्य सांबोऽपि द्विजसत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଦ୍ୱାରକାରୁ ବାହାରି ସାମ୍ବ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 97

संप्राप्तश्च क्रमेणाथ सिंधुसागरसंगमे । यत्र योगीश्वरः साक्षादंबरीषप्रतिष्ठितः

ତାପରେ ସେ କ୍ରମେ ନଦୀ-ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ଅମ୍ବରୀଷ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସାକ୍ଷାତ୍ ଯୋଗୀଶ୍ୱର (ବିଷ୍ଣୁ) ବିରାଜିତ।

Verse 98

अद्यापि तिष्ठते विष्णुर्जंतूनां पापनाशनः । तत्र स्नात्वा समभ्यर्च्य देवं योगीश्वरं ततः

ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାପନାଶକ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ଦେବ ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି—

Verse 99

ददौ दानानि विप्रेभ्यो नानारूपाणि शक्तितः । दीनांधकृपणेभ्यश्च तथैवान्येभ्य एव च

ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନାନାପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଲେ; ଏହିପରି ଦୀନ, ଅନ୍ଧ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 100

यानानि वस्त्ररत्नानि यद्यच्च येन वांछितम् । स त्रिरात्रं हरेः पुत्रः स्थित्वा तत्र समाहितः

ଯାନ, ବସ୍ତ୍ର, ରତ୍ନ—ଏବଂ ଯାହା ଯେଉଁଜଣ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ ସେସବୁ ସେ ଦେଲେ। ପରେ ହରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 110

तत्र क्षणेऽभवत्तस्य चित्ते सांबस्य धीमतः । मुक्तोऽहं कुष्ठरोगेण निर्विकल्पं द्विजोत्तमाः

ସେହି କ୍ଷଣେ ଧୀମାନ ସାମ୍ବଙ୍କ ଚିତ୍ତରେ ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମିଲା—“ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ମୁଁ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 116

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं विश्वामित्रीयमुत्तमम् । चतुर्थं च पुण्यतीर्थं स्त्रीणां चैव शुभावहम्

ସୂତ କହିଲେ—“ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ‘ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରୀୟ’ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି। ଏହା ଚତୁର୍ଥ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଶୁଭଦାୟକ।”

Verse 213

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रीयमाहात्म्ये कुहरवासिसांबादित्यप्रभाववर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରୀୟମାହାତ୍ମ୍ୟର ‘ଗୁହାବାସୀ ସାମ୍ବାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୧୩ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।