Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54
Devanagari script
मार्कंडेय उवाच । अत्राऽद्य मुनयः प्राप्ता मया ते चाभिवादिताः । क्रमेण विनयात्तात स्मरमाणेन ते वचः
Transliteration
mārkaṃḍeya uvāca | atrā'dya munayaḥ prāptā mayā te cābhivāditāḥ | krameṇa vinayāttāta smaramāṇena te vacaḥ
Translation
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଆଜି ଏଠାରେ ମୁନିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି; ହେ ପିତା, ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ସ୍ମରଣ କରି ବିନୟରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲି।
Word by Word
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
अद्यtoday
अद्य:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
प्राप्ताःarrived
प्राप्ताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘arrived’ अर्थे
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
तेthey/those (sages)
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
अभिवादिताःwere saluted/greeted
अभिवादिताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-वाद् (धातु) + अभिवादित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; कर्मणि—‘were saluted’
क्रमेणin order, sequentially
क्रमेण:
Riti (Manner)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (instrumental used adverbially)
विनयात्out of humility
विनयात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootविनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
तातO dear (son)/O child
तात:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
स्मरमाणेनwhile remembering / by remembering
स्मरमाणेन:
Karana (Instrument/Means)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + स्मरमाण (कृदन्त, शतृ/शानच्)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (present participle, आत्मनेपद-शानच्), पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
वचःwords
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
Speaker
Mārkaṇḍeya
Characters & Entities
M
MārkaṇḍeyaS
sages (munayaḥ)FAQs
Honoring sages with humility is a foundational act of dharma and a marker of spiritual maturity.
The immediate verse does not name the tīrtha; it occurs within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya setting.
Respectful salutation (abhivādana) to sages/elders—an ethical and ritual courtesy.