Adhyaya 209

Verse 1

आनर्त उवाच । सांप्रतं मुनिशार्दूल शंखतीर्थ समुद्भवम् । माहात्म्यं वद मे कृत्स्नं श्रद्धा मे महती स्थिता

ଆନର୍ତ୍ତ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ! ଏବେ ଶଙ୍ଖତୀର୍ଥର ଉଦ୍ଭବ ଓ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୋତେ କହ; ମୋର ମହାଶ୍ରଦ୍ଧା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତ।

Verse 2

अहो तीर्थमहो तीर्थं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । क्षेत्रं यच्च धरापृष्ठे सर्वाश्चर्यमयं शुभम्

ଆହୋ! କି ମହାତୀର୍ଥ, କି ମହାତୀର୍ଥ ନିଶ୍ଚୟ—‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସେ କ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବଥା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ଓ ଶୁଭ।

Verse 3

नाहं तृप्तिं द्विजश्रेष्ठ प्रगच्छामि कथंचन । शृण्वानस्तु सुमाहात्म्यं क्षेत्रस्यास्य समुद्भवम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ଭବ ଶୁଣୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତୃପ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ।

Verse 4

विश्वामित्र उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथांतरम् । शंखतीर्थस्य माहात्म्यं यथाजातं धरातले

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂର୍ବବୃତ୍ତର ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର କଥା କହିବି; ଧରାତଳେ ଶଙ୍ଖତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଯେପରି ଜନ୍ମିଲା ସେପରି।

Verse 5

आनर्ताधिपतिः पूर्वमासीदन्यो महीपतिः । यथा त्वं सांप्रतं भूमौ सर्वलोकप्रपालकः

ପୂର୍ବେ ଆନର୍ତ୍ତର ଅଧିପତି ଭାବେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହୀପତି ଥିଲେ; ଯେପରି ତୁମେ ଏବେ ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଳକ।

Verse 6

सोऽकस्मात्कुष्ठभाग्जातो विकलांगो बभूव ह । अपुत्रः शत्रुभिर्व्याप्तस्त्रस्तश्च नृपसत्तमः

ହଠାତ୍ ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା ଏବଂ ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ବିକଳ ହୋଇଗଲା। ସନ୍ତାନହୀନ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଓ ଭୟାକୁଳ—ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଏମିତି ହେଲା।

Verse 7

स सर्वैर्भूमिपालैश्च सर्वतः परिपीडितः । राज्यभ्रंशसमोपेतः प्राप्तो रैवतकं गिरिम्

ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହେଲା। ରାଜ୍ୟଭ୍ରଂଶ ପାଇ ସେ ରୈବତକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 8

तत्रापि पीड्यते नित्यं सर्वतस्तु मलिम्लुचैः

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିତ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମଲିମ୍ଲୁଚ (ଧର୍ମହୀନ ଲୁଟେରା)ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 9

हस्त्यश्वरथहीनस्तु कोशहीनो यदाऽभवत् । स तदा चिंतयामास किं करोमि च सांप्रतम्

ଯେତେବେଳେ ସେ ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା-ରଥହୀନ ହେଲା ଏବଂ ତାହାର କୋଷ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲା—“ଏବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”

Verse 10

कलत्राण्यपि सर्वाणि ह्रियंते तस्करैर्बलात्

ବଳପୂର୍ବକ ଚୋରମାନେ ତାହାର ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରିନେଲେ।

Verse 11

स एवं चिंतयानस्तु गतो वै नारदं विभुम् । द्रष्टुं पार्थिवशार्दूल वैष्णवे दिवसे स्थिते

ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସେ ରାଜସିଂହ ବୈଷ୍ଣବ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ବିଭୁ ନାରଦଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଗଲା।

Verse 12

तत्रापश्यत्स संप्राप्तं नारदं मुनिसत्तमम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन दामोदरदिदृक्षया

ସେଠାରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖିଲା—ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏବଂ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ।

Verse 13

तं प्रणम्याथ शिरसा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रोवाच वचनं दीन उपविश्य तदग्रतः

ସେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା; ପରେ ଦୀନ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସି ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 14

राजोवाच । शत्रुभिः परिभूतोऽहं समतान्मुनिसत्तम । ततो राज्यपरिभ्रंशात्संप्राप्तोऽत्र महागिरौ

ରାଜା କହିଲା—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ; ତେଣୁ ରାଜ୍ୟଭ୍ରଂଶ ହୋଇ ଏହି ମହାଗିରିକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି।

Verse 15

विपिने तस्करैः पापैः प्रपीड्येऽहं समंततः । यत्किंचिदश्वनागाद्यं मया सह समागतम्

ବନରେ ପାପୀ ଡାକୁମାନେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି; ମୋ ସହ ଆସିଥିବା ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଆଦି ଯାହା କିଛି ଅଛି ସବୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣରେ ପଡ଼ିଛି।

Verse 16

तत्सर्वं तस्करैर्नीतं कोशा दारास्तथा वसु । तस्माद्वद मुनिश्रेष्ठ वैराग्यं मे महत्स्थितम्

ସେ ସବୁ ଚୋରମାନେ ନେଇଗଲେ—ମୋର କୋଷ, ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଧନସମ୍ପଦ। ତେଣୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ; ମୋ ମନେ ମହା ବୈରାଗ୍ୟ ଜାଗିଉଠିଛି।

Verse 17

अन्यजन्मोद्भवं किंचिन्मम पापं सुदारुणम् । येनेमां च दशां प्राप्तः सहसा मुनिसत्तम

ମୋର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କୌଣସି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି; ତାହାରେ, ହେ ମୁନିସତ୍ତମ, ମୁଁ ସହସା ଏହି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । प्रोवाचाऽथ नृपं दीनं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

ତାହାର କଥା ଶୁଣି ମୁନୀଶ୍ୱର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ପରେ ଦିବ୍ୟଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୀନ ରାଜାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଜାଣି କହିଲେ।

Verse 19

नारद उवाच । न त्वया कुत्सितं किंचित्पूर्व देहांतरे कृतम् । मया ज्ञातं महाराज सर्वं दिव्येन चक्षुषा

ନାରଦ କହିଲେ—ତୁମେ ପୂର୍ବ ଦେହାନ୍ତରେ କୌଣସି ନିନ୍ଦନୀୟ କର୍ମ କରିନାହ। ହେ ମହାରାଜ, ଦିବ୍ୟଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ସବୁ ଜାଣିଛି।

Verse 20

त्वमासीः पार्थिवः पूर्वं सिद्धपन्नगसंज्ञिते । पत्तने सोमवंशीयः सर्व शत्रुनिबर्हणः

ପୂର୍ବେ ତୁମେ ‘ସିଦ୍ଧପନ୍ନଗ’ ନାମକ ପଟ୍ଟନରେ ରାଜା ଥିଲ—ସୋମବଂଶଜ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରୁଥିବା।

Verse 21

त्वया चेष्टं महायज्ञैः सदा संपूर्णदक्षिणैः । महादानानि दत्तानि पूजिता ब्राह्मणोत्तमाः

ତୁମେ ସଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣାସହ ମହାଯଜ୍ଞ କରିଛ; ମହାଦାନ ଦେଇଛ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କରିଛ।

Verse 22

तेन कर्म विपाकेन भूयः पार्थिवतां गतः

ସେହି କର୍ମର ବିପାକରେ ସେ ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ରାଜାଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 23

आनर्त उवाच । इह जन्मनि नो कृत्यं संस्मरामि विभो कृतम् । तत्किं राज्यपरि भ्रंशः सहसा मे समुत्थितः

ଆନର୍ତ କହିଲା—ହେ ବିଭୋ! ଏହି ଜନ୍ମରେ ମୁଁ କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି ବୋଲି ସ୍ମରଣ ନାହିଁ; ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ହଠାତ୍ ରାଜ୍ୟଭ୍ରଂଶ କାହିଁକି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା?

Verse 24

लक्ष्म्या हीनस्य लोकस्य लोकेऽस्मिन्व्यर्थतां व्रजेत् । जीवितं मुनिशार्दूल विज्ञातं हि मयाऽधुना

ଲକ୍ଷ୍ମୀହୀନ ଲୋକର ଜୀବନ ଏହି ଲୋକରେ ବ୍ୟର୍ଥତାକୁ ଯାଏ। ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ! ଏବେ ମୁଁ ଜୀବନର ସତ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଜାଣିଲି।

Verse 25

मृतो नरो गतश्रीको मृतं राष्ट्रमराजकम् । मृतमश्रोत्रिये दानं मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः

ଶ୍ରୀ ହରାଇଥିବା ନର ମୃତ ସମାନ; ରାଜାବିହୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟ ମୃତ ସମାନ। ଅଶ୍ରୋତ୍ରିୟକୁ ଦିଆ ଦାନ ମୃତ, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାବିହୀନ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ମୃତ ହେଉଛି।

Verse 26

लक्ष्म्या हीनस्य मर्त्यस्य बांधवोऽपि विजायते । प्रार्थयिष्यति मां नूनं दृष्ट्वा तं चान्यतो व्रजेत्

ଲକ୍ଷ୍ମୀହୀନ ମର୍ତ୍ୟ ପ୍ରତି ବାନ୍ଧବ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧୀ ହୋଇଯାଏ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ; ତାକୁ ଦେଖି ଲୋକେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଆନ୍ତି।

Verse 27

यथा मां सांप्रतं दृष्ट्वा ये मयाऽपि प्रतर्पिताः । तेऽपि दूरतरं यांति एष मां प्रार्थयि ष्यति

ଯେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲି, ସେମାନେ ଏବେ ମୋତେ ଦେଖି ଆଉ ଦୂରକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେପରି ଏହା ମଧ୍ୟ ସହାୟତା ନକରି ମୋତେ ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ।

Verse 28

धनहीनं नरं त्यक्त्वा कुलीनमपि चोत्तमम् । गच्छति स्वजनोऽन्यत्र शुष्कं वृक्षमिवांडजाः

ଧନହୀନ ନରକୁ—ସେ କୁଳୀନ ଓ ଉତ୍ତମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱଜନ ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଆନ୍ତି; ଶୁଷ୍କ ବୃକ୍ଷକୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବା ପରି।

Verse 29

तत्कार्यकारणार्थाय दरिद्रोऽ भ्येति चेद्गृहम् । धनिनो भर्त्सयंत्येनं समागच्छंति नांतिकम्

କାମ କିମ୍ବା ସହାୟତା ପାଇଁ ଯଦି ଦରିଦ୍ର ଘରକୁ ଆସେ, ଧନୀମାନେ ତାକୁ ଭର୍ତ୍ସନା କରନ୍ତି ଏବଂ ନିକଟକୁ ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 30

कृपणोऽपि धनाढ्यश्चेदागच्छति हि याचितुम् । एष दास्यति मे किंचि दिति चित्ते नृणां भवेत्

କିନ୍ତୁ ଧନାଢ୍ୟ କୃପଣ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଯାଚନା କରିବାକୁ ଆସେ, ତେବେ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ—‘ଏହା ମୋତେ କିଛି ନ କିଛି ନିଶ୍ଚୟ ଦେବ’ ବୋଲି ଭାବ ହୁଏ।

Verse 31

मम त्वं पूर्ववंशीयः पिता ते च पितुर्मम । सदा स्नेहपरश्चासीत्त्वं च स्नेहविवर्जितः

ତୁମେ ମୋର ପୂର୍ବବଂଶୀୟ; ତୁମ ପିତା ଓ ମୋ ପିତା ପରସ୍ପର କୁଟୁମ୍ବୀ ଥିଲେ। ସେ ସଦା ସ୍ନେହପର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସ୍ନେହବିହୀନ।

Verse 32

एवं ब्रुवंति लोकेऽत्र धनिनां पुरतः स्थिताः । कुलीना अपि पापानां दृश्यंते धनलिप्सया । दरिद्रस्य मनुष्यस्य क्षितौ राज्यं प्रकुर्वतः

ଏହି ଲୋକରେ ଧନୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ଲୋକେ ଏଭଳି କହନ୍ତି। ଧନଲୋଭରେ କୁଳୀନମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପାଚରଣ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ—ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଦରିଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।

Verse 33

प्रशोषः केवलं भावी हृदयस्य महामुने । द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ । यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः

ହେ ମହାମୁନେ, ହୃଦୟର ଭାଗ୍ୟ କେବଳ ଶୋଷ ହେବା। ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଣ୍ଟକ ଶରୀରକୁ କ୍ଷୟ କରେ—ଏକ, ଧନହୀନ ଧନକୁ କାମନା କରେ; ଆଉ ଏକ, ଅନୀଶ୍ୱର ଲୋକ କ୍ରୋଧରେ ଜଳେ।

Verse 34

श्मशानमपि सेवंते धनलुब्धा निशागमे । जनेतारमपि त्यक्त्वा नित्यं यांति सुदूरतः

ଧନଲୋଭୀମାନେ ରାତିରେ ଶ୍ମଶାନକୁ ମଧ୍ୟ ସେବନ କରନ୍ତି। ଉପକାରକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ଦୂରଦୂରାନ୍ତକୁ (ଲାଭ ପାଇଁ) ଯାଆନ୍ତି।

Verse 35

सुमूर्खोपि भवेद्विद्वानकुलीनोऽपि सत्कुलः । यस्य वित्तं भवे द्धर्म्ये विपरीतमतोऽन्यथा

ଯାହାର ଧନ ଧର୍ମ୍ୟ ଉପାୟରେ ଲଭ୍ୟ, ସେ ମହାମୂର୍ଖ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଅକୁଳୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍କୁଳୀନ ବୋଲି ମାନ୍ୟ ହୁଏ; ନଚେତ୍ ଏହାର ବିପରୀତ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 36

निर्विण्णोऽहं मुनिश्रेष्ठ जीवितस्य च सांप्रतम् । तस्माद्ब्रूहि किमर्थं मे दारिद्र्यं समुपस्थितम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଜୀବନରୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ତେଣୁ କହନ୍ତୁ—ମୋ ପାଖକୁ ଏହି ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କାହିଁକି ଆସିଲା?

Verse 37

कुष्ठश्चापि ममोपेतः शत्रुभिश्च पराभवम् । अन्यजन्मांतरं दृष्टं त्वया दिव्येन चक्षुषा

ମୋତେ କୁଷ୍ଠରୋଗ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହାତରେ ପରାଜୟ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ମୋର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି।

Verse 38

कुकर्मणा न संस्पृष्टं स्वल्पेनापि ब्रवीषि माम् । एतज्जन्मातरं दृष्टं स्मरामि मुनिसत्तम

ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ସ୍ୱଳ୍ପମାତ୍ର କୁକର୍ମରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶିତ ନୁହେଁ। ତଥାପି, ହେ ମୁନିସତ୍ତମ, ଆପଣ ମୋର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଖିଥିବାକୁ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରୁଛି।

Verse 39

न मया कुकृतं किंचित्कदाचित्समनुष्ठितम् । तत्किं राज्यपरिभ्रंशो जातोऽयं मम सन्मुने

ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ କିଛି କୁକୃତ୍ୟ କରିନାହିଁ। ତେବେ, ହେ ସନ୍ମୁନେ, ମୋର ରାଜ୍ୟପରିଭ୍ରଂଶ ଏହିପରି କାହିଁକି ହେଲା?

Verse 40

अत्र मे कौतुकं जातं तस्माद्देहि विनिर्णयम् । भवेन्न वा भवेत्कर्म कृतं यच्च शुभाशुभम्

ଏଠାରେ ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମିଛି; ତେଣୁ ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଦିଅନ୍ତୁ। କରାଯାଇଥିବା ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳ ଦେଉଛି କି, ନା ଫଳ ନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ପାରେ?

Verse 41

विश्वामित्र उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा तु नारदः । कृपया परयाविष्टस्ततः प्रोवाच सादरम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ନାରଦ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ପରେ ପରମ କୃପାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସାଦରେ କହିଲେ।

Verse 42

शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यथा शुद्धिः प्रजायते । तव राज्यस्य संप्राप्तिर्यथा भूयोऽपि जायते

ହେ ରାଜନ୍, ଶୁଣ; ଶୁଦ୍ଧି କିପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ଏବଂ ତୁମର ରାଜ୍ୟଲାଭ ପୁନର୍ବାର କିପରି ହେବ, ମୁଁ କହିବି।

Verse 43

तव भूमौ महापुण्यमस्ति क्षेत्रं जगत्त्रये । हाटकेश्वरसंज्ञं तु तीर्थं तत्रास्ति शोभनम् । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वपातकनाशनम्

ତୁମ ଭୂମିରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି। ସେଠାରେ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମର ଶୋଭନ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ତାହା ‘ଶଙ୍ଖତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ସର୍ବପାପନାଶକ।

Verse 44

यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । अष्टम्यां शुक्लपक्षस्य संप्राप्ते मासि माधवे

ଯେ କେହି ସେଠାରେ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସ୍ନାନ କରେ—ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ, ମାଧବ ମାସ ଆସିଲେ—

Verse 45

सूर्यवारे तु सम्प्राप्ते भास्करस्योदयं प्रति । सर्वकुष्ठविनिर्मुक्तो जायते सूर्यसंनिभः

ରବିବାର ଆସିଲେ, ଭାସ୍କରଙ୍କ ଉଦୟଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି—ସେ ସମସ୍ତ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 46

यंयं काममभिध्यायेत्तंतं सर्वेषु दुर्लभम् । स तदाऽप्नोत्यसंदिग्धं दृष्ट्वा शंखेश्वरं शुभम्

ଯେଯେ କାମନା କେହି ମନେ ଧ୍ୟାନ କରେ—ସେ ସବୁଠୁ ଦୁର୍ଲଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଶୁଭ ଶଂଖେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନିଃସନ୍ଦେହେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 47

किं त्वया न श्रुतं तत्र स्वदेशे वसता नृप । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं यत्त्वमत्र समागतः

ହେ ନୃପ! ସ୍ୱଦେଶରେ ବସୁଥିବାବେଳେ ତୁମେ ସେ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିନଥିଲ କି, ଯେହেতୁ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛ?

Verse 48

सिद्धसेन उवाच । कथं शंखेश्वरो देवः संजातो वद सन्मुने

ସିଦ୍ଧସେନ କହିଲେ—ହେ ସନ୍ମୁନି! ଶଂଖେଶ୍ୱର ଦେବ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ? କହନ୍ତୁ।

Verse 49

नारद उवाच । अहं ते कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । यथा शंखेश्वरो जातः शंखतीर्थं तु पार्थिव

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ଥିବ! ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପୁରାତନ କଥା କହିବି—ଶଂଖେଶ୍ୱର କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ଶଂଖତୀର୍ଥ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 50

आसतुर्ब्राह्मणौ पूर्वं लिखितः शंख एव च । भ्रातरौ वेदविदुषौ तपस्युग्रे व्यवस्थितौ

ପୂର୍ବକାଳରେ ଲିଖିତ ଓ ଶଂଖ ନାମରେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭ୍ରାତା ଥିଲେ—ବେଦବିଦ୍ୱାନ, ଏବଂ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ନିଷ୍ଠିତ।

Verse 51

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याश्रमं प्रति । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य संप्राप्तो नमस्कारकृते नृप

କିଛି କାଳ ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଶଙ୍ଖ ନମସ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଲିଖିତଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 52

सोऽपश्यदाश्रमं शून्यं लिखितेन विवर्जितम्

ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ଶୂନ୍ୟ ଓ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଦେଖିଲା; ଲିଖିତ ସେଠାରେ ନଥିଲେ।

Verse 53

अथापश्यद्वने तस्मि न्परिपक्वफलानि सः । प्रणयात्प्रतिजग्राह मत्वा भ्रातुर्नृपाऽश्रमम्

ତାପରେ ସେଇ ବନରେ ସେ ପକ୍କ ଫଳ ଦେଖିଲା। ‘ଏହା ମୋ ଭାଇଙ୍କ ରାଜାଶ୍ରମ’ ବୋଲି ଭାବି ସ୍ନେହବଶେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଲା।

Verse 54

एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितस्तत्र चाश्रमे । यावत्पश्यति शंखं स प्रगृही तबृहत्फलम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଲିଖିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଶଙ୍ଖକୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ, ଶଙ୍ଖ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଫଳ ହାତରେ ଧରିଥିଲା।

Verse 55

किमिदं विहितं पाप पापं साधुविगर्हितम् । चौर्यकर्म त्वया निंद्यं यद्धृतानि फलानि च

‘ହେ ପାପୀ! ତୁମେ ଏହା କ’ଣ କଲ? ଏହି ପାପକର୍ମ ସାଧୁଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ। ତୁମେ ଯେ ଫଳ ନେଇଛ, ସେ ଚୌର୍ୟକର୍ମ—ନିନ୍ଦନୀୟ।’

Verse 56

अनेन कर्मणा तुभ्यं तपो यास्य ति संक्षयम् । चौर्यकर्मप्रवृत्तस्य ब्राह्मणैर्गर्हितस्य च

ଏହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ତୋର ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହେବ; ଚୌର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 57

शंख उवाच । एकोदरसमुत्पन्नो ज्येष्ठभ्राता यथा पिता । भूयादिति श्रुतिर्लोके प्रसिद्धा सर्वतः स्थिता

ଶଂଖ କହିଲେ—ଏକେ ଉଦରରୁ ଜନ୍ମିତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ପିତା ସମାନ; ଏହି ଶ୍ରୁତି ଲୋକେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 58

तत्किं पुत्रस्य विप्रेन्द्र नाधिकारः पितुर्धने । यथैवं निष्ठुरैर्वाक्यैर्निर्भर्त्सयसि मां विभो

ତେବେ ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ପୁତ୍ରର ପିତାଙ୍କ ଧନରେ ଅଧିକାର ନାହିଁ କି? ହେ ବିଭୋ, ଏପରି ନିଷ୍ଠୁର ବାକ୍ୟରେ ମୋତେ କାହିଁକି ଭର୍ତ୍ସନା କରୁଛ?

Verse 59

लिखित उवाच । न दोषो जायते हर्तुः पुत्रस्यात्र कथंचन । एकत्र संस्थितस्यात्र पितुर्वित्तमसंशयम्

ଲିଖିତ କହିଲେ—ଏଠାରେ ପୁତ୍ର ନେଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ବସନ୍ତି; ଅବିଭକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ପିତାଙ୍କ ଧନ।

Verse 60

विभक्तस्तु यदा पुत्रो भ्राता वाऽपहरेद्धनम् । तदा दोषमवाप्नोति चौर्योत्थं मतमेव मे

କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଭ୍ରାତା ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ପରେ ଧନ ଅପହରଣ କଲେ, ସେ ଦୋଷ ପାଏ—ଏହା ଚୌର୍ଯ୍ୟଜନ୍ୟ; ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ମତ।

Verse 61

पुत्रस्य तु पुनर्वित्तं पिता हरति सर्वदा । न तस्य विद्यते दोषो विभक्त स्यापि कर्हिचित्

ପୁତ୍ରର ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ପିତା ସଦା ପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି; ପୁତ୍ର ବିଭକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ କେବେ ଦୋଷ ନାହିଁ।

Verse 62

अत्र श्लोकः पुरा गीतो मनुना स्मृतिकारिणा । तं तेऽहं संप्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रोद्भवं वचः

ଏଠାରେ ସ୍ମୃତିକାର ମନୁ ପୂର୍ବେ ଗାଇଥିବା ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରୋଦ୍ଭବ ସେହି ବଚନକୁ ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 63

त्रय एवाधप्रोक्ता भार्या दासस्तथा सुतः । यत्ते समधिगच्छंति यस्य ते तस्य तद्धनम्

ତିନିଜଣ ଆଶ୍ରିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି—ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦାସ ଏବଂ ପୁତ୍ର; ସେମାନେ ଯାହା କିଛି ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେହି ଧନ ସେମାନେ ଯାହାଙ୍କର, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର।

Verse 64

शंख उवाच । यद्येवं चौर्यदोषोऽस्ति मम तात महत्तरः । निग्रहं कुरु मे शीघ्रं येन न स्यात्तपःक्षयः

ଶଙ୍ଖ କହିଲା—ହେ ପିତା, ଯଦି ମୋରେ ଚୋରିର ଏପରି ମହାଦୋଷ ଅଛି, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ନିଗ୍ରହ ଓ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ, ଯେପରି ମୋର ତପ କ୍ଷୟ ନ ହେଉ।

Verse 65

विश्वामित्र उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा शस्त्रमादाय निर्मलम् । चकर्ताथ भुजौ तस्य भ्राता भ्रातुश्च निर्घृणः । सोपि च्छिन्नकरो विप्रो व्यथयापि समन्वितः

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ତାହାର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣି, ତାହାର ଭାଇ ନିର୍ମଳ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଭାଇ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦୟ ହୋଇ, ତାହାର ଦୁଇ ଭୁଜ କାଟିଦେଲା; ଛିନ୍ନହସ୍ତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ବେଦନାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 66

मन्यमानः प्रसादं तं भ्रातुर्ज्येष्ठस्य पार्थिव

ହେ ରାଜନ୍! ତାହାକୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ବୋଲି ମନେ କରି।

Verse 67

ततस्तु कामदं क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । मत्वा प्राप्य तपस्तेपे कंचित्प्राप्य जलाशयम्

ତାପରେ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମକ କାମଦ କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି ଭାବି ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଜଳାଶୟ ନିକଟେ ତପ କଲା।

Verse 68

वर्षास्वाकाशशायी च हेमन्ते सलिलाश्रयः । पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे षष्ठकालकृताशनः

ବର୍ଷାକାଳରେ ସେ ଖୋଲା ଆକାଶତଳେ ଶୋଇଲା; ହେମନ୍ତରେ ଜଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପ କଲା; ଏବଂ ଷଷ୍ଠକାଳରେ ମାତ୍ର ଆହାର କଲା।

Verse 69

संस्नाप्य भास्करं स्थाणुं तत्पुरः शतरुद्रियम् । जपन्सामोक्तरुद्रांश्च भव रुद्रांस्तथा जपन् । प्राणरुद्रांस्तथा नीलान्स्कन्दसूक्तसमन्वितान्

ଭାସ୍କର ଓ ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଜପ କଲା; ଏବଂ ସାମୋକ୍ତ ରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ର, ତଥା ଭବ-ରୁଦ୍ର, ପ୍ରାଣ-ରୁଦ୍ର ଓ ନୀଳରୂପ—ସ୍କନ୍ଦସୂକ୍ତସହିତ—ଜପ କଲା।

Verse 70

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा सह सूर्य वृषेश्वरैः

ତାପରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ମହେଶ୍ୱର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃଷେଶ୍ୱର ସହ ଦର୍ଶନ ଦେଇ କଥା କହିଲେ।

Verse 71

महेश्वर उवाच । शंख तुष्टोऽस्मि ते वत्स तपसानेन सुव्रत । तस्मात्कथय मे क्षिप्रं यद्ददामि तवाऽधुना

ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ— ହେ ଶଂଖ, ବତ୍ସ, ସୁବ୍ରତ! ତୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର କହ, ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ କେଉଁ ବର ଦେବି?

Verse 72

शंख उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । जायेतां तादृशौ हस्तौ यादृशो मे पुरा स्थितौ

ଶଂଖ କହିଲା— ହେ ଦେବ! ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବଂ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବେ, ତେବେ ମୋର ଦୁଇ ହାତ ପୂର୍ବବତ୍ ହେଉ।

Verse 73

त्वयाऽत्रैव सदा वासः कार्यः सुरवरेश्वर । लिंगे कृत्वा दयां देव ममोपरि महत्तराम्

ହେ ସୁରବରେଶ୍ୱର! ଆପଣ ଏଠାରେ ନିତ୍ୟ ବାସ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ଦୟା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ହେ ଦେବ, ମୋପରେ ମହାକୃପା କରନ୍ତୁ।

Verse 74

एतज्जलाशयं नाथ मम नाम्ना धरातले । प्रसिद्धिं यातु लोकस्य यावच्चन्द्रार्कतारकाः

ହେ ନାଥ! ଏହି ଜଳାଶୟ ଧରାତଳରେ ମୋ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ-ତାରା ରହିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଖ୍ୟାତ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 75

अत्र यः कुरुते स्नानं धृत्वा मनसि दुर्लभम् । किंचिद्वस्तु समग्रं तु तस्य संपत्स्यते विभो

ହେ ବିଭୋ! ଯେ କେହି ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ମନରେ କୌଣସି ଦୁର୍ଲଭ ଇଚ୍ଛା ଧାରଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଏ।

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । अद्याहं दर्शनं प्राप्तस्तव चैवाष्टमीदिने । माधवस्य सिते पक्षे यस्माद्ब्राह्मणसत्तम

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆଜି ମାଧବ (ବୈଶାଖ) ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ଦର୍ଶନ ଦେଲି।

Verse 77

तस्मात्संक्रमणं लिंगे तावकेऽस्मिन्द्विजोत्तम । करिष्यामि न सन्देहो दिनमेकमसंशयम्

ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ମୁଁ ନିଃସନ୍ଦେହ ତୁମର ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କରି (ନିବାସ କରି) ରହିବି।

Verse 78

यश्चात्र दिवसे प्राप्ते तीर्थेऽत्रैव भवोद्भवे । स्नानं कृत्वा रवेर्वार उदयं समुपस्थिते

ଏବଂ ସେହି ଦିନ ଆସିଲେ, ଭବୋଦ୍ଭବ (ଶିବଜନ୍ୟ) ଏହି ତୀର୍ଥରେ, ରବିବାର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି…

Verse 79

पूजयिष्यति मे मूर्तिं त्वया संस्थापितां द्विज । कुष्ठव्याधिविनिर्मुक्तो मम लोकं स यास्यति

…ଏବଂ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ମୋ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଯେ ପୂଜା କରିବ, ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 80

शेषकालेऽपि विप्रेन्द्र अज्ञानविहितादघात् । मुक्तिं प्राप्स्यत्यसंदिग्धं मम वाक्याद्द्विजोत्तम

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଶେଷକାଳରେ ମଧ୍ୟ—ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ପାପ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା—ମୋ ବଚନରେ ସେ ନିଃସନ୍ଦେହ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ।

Verse 81

तथा तवापि यौ हस्तौ छिन्नावेतावुभावपि । तस्मिन्योगेऽभिषेकात्तौः स्यातां भूयोऽपि तादृशौ

ସେହିପରି ତୁମର ଦୁଇ ହାତ—ଯଦିଓ ଉଭୟ ଛିନ୍ନ ହୋଇଛି—ସେଇ ଶୁଭ ଯୋଗରେ ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନ କଲେ ପୁଣି ପୂର୍ବବତ୍ ହେବ।

Verse 82

एष मे प्रत्ययो विप्र भविष्यति तवाऽधुना । भूयः स्नानं विधाय त्वं ततो मूर्तिं ममार्चय

ହେ ବିପ୍ର, ଏବେ ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟୟ ହେଲା। ତୁମେ ପୁଣି ସ୍ନାନ କରି, ତାପରେ ମୋ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର।

Verse 83

अन्येऽपि व्यंगतां प्राप्ताः संयोगेऽत्र तव स्थिते । स्नात्वा मां पूजयिष्यंति मुक्तिं यास्यंति ते द्विज

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଏହି ଶୁଭ ସଂଯୋଗ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ପୀଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ମୋତେ ପୂଜିବେ ଏବଂ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।

Verse 84

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि तत्क्षणात्स्नात्वा पूजयित्वा दिवाकरम्

ଏପରି କହି ସହସ୍ରାଂଶୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପରେ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଶଙ୍ଖ ମଧ୍ୟ ସେହି କ୍ଷଣେ ସ୍ନାନ କରି ଦିବାକର (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କଲା।

Verse 85

यावत्पश्यति चात्मानं तावद्धस्तसमन्वितम् । आत्मानं पश्यमानस्तु विस्मयं परमं गतः

ସେ ଯେତେବେଳେ ନିଜକୁ ଦେଖିଲା, ସେତେବେଳେ ହାତ ପୁଣି ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲା। ଏଭଳି ନିଜକୁ ଦେଖି ସେ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 86

ततःप्रभृति तत्रैव कृत्वाऽश्रमपदं नृप । तपस्तेपे द्विज श्रेष्ठो गतश्च परमां गतिम्

ତତଃପରେ, ହେ ନୃପ, ସେଠାରେଇ ଆଶ୍ରମପଦ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପ କରି ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 87

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र संयोगं प्राप्य तत्त्वतः । तेनैव विधिना स्नात्वा त्वं पूजय दिवाकरम्

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଶୁଭ ସଂଯୋଗକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେହି ଏକେ ବିଧିରେ ସ୍ନାନ କରି ଦିବାକର (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 88

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं पठेद्वा पुरतो रवेः । तस्यान्वयेऽपि नो कुष्ठी कदाचित्सम्प्रजायते

ଯେ ନିତ୍ୟ ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଢ଼େ, ତାହାର ବଂଶରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୁଷ୍ଠୀ ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 209

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखादित्यशंखतीर्थोत्पत्तिवृत्तांतवर्णनंनाम नवोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଶଂଖାଦିତ୍ୟ ଓ ଶଂଖତୀର୍ଥ ଉତ୍ପତ୍ତି-ବୃତ୍ତାନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।