Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

इन्द्र उवाच । वर्षेवर्षे तदा श्राद्धं प्रकरोति पितामहः । गयां गत्वा दिने तस्मिन्पितॄणां दिव्यरूपिणाम्

Transliteration

indra uvāca | varṣevarṣe tadā śrāddhaṃ prakaroti pitāmahaḥ | gayāṃ gatvā dine tasminpitṝṇāṃ divyarūpiṇām

Translation

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ଏହିପରି ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ପ୍ରତିବର୍ଷ ସେହି ଦିନ ଗୟାକୁ ଯାଇ ଦିବ୍ୟରୂପୀ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି।

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वर्षे: in a year
• वर्षे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• वर्षे: (year)
• वर्षे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication)

• तदा: then
• तदा: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• प्रकरोति: performs
• प्रकरोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पितामहः: grandfather; Pitāmaha
• पितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गयाम्: Gayā (place)
• गयाम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)

• दिने: on the day
• दिने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• तस्मिन्: on that
• तस्मिन्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• पितॄणाम्: of the ancestors
• पितॄणाम्: Sambandha (Beneficiary/related)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• दिव्यरूपिणाम्: of divine-formed
• दिव्यरूपिणाम्: Sambandha (Qualifier in genitive)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (having divine form); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of पितॄणाम्)

Speaker

Indra (Śakra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gayā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Viṣṇu

Visual Art Cues

Scene: Brahmā journeys to Gayā and performs śrāddha for radiant pitṛs; the scene emphasizes ritual order, divine participants, and cyclical time (year after year).

Characters & Entities

• Indra
• Brahmā (Pitāmaha)
• Gayā
• Pitṛs
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the highest divine authorities honor the Pitṛs through regular śrāddha, establishing it as a universal dharmic duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gayā is highlighted as the destination for śrāddha for the Pitṛs.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing śrāddha annually, and specifically going to Gayā on the appropriate day for Pitṛ offerings.