Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

राजोवाच । विधानं वद मे विप्र गयाकूप्याः समुद्भवम् । विस्तरेण महाभाग श्रद्धा मे महती स्थिता

Transliteration

rājovāca | vidhānaṃ vada me vipra gayākūpyāḥ samudbhavam | vistareṇa mahābhāga śraddhā me mahatī sthitā

Translation

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ର! ଗୟାକୂପୀର ବିଧାନ ଓ ଉଦ୍ଭବ ମୋତେ କୁହ। ହେ ମହାଭାଗ! ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର; ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତ।

Word by Word

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विधानम्: procedure/rite
• विधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वद: tell/speak
• वद: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• विप्र: O brāhmaṇa
• विप्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• गया-कूप्याः: of the Gayā-well (Gayākūpī)
• गया-कूप्याः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक) + कूपी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गयायाः कूपी)

• समुद्भवम्: origin
• समुद्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम् + उद् + भू (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समुद्भव = origin/arising)

• विस्तरेण: in detail
• विस्तरेण: Karana (Manner/Instrumental of manner)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (in detail)

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहि (महान् भागः यस्य)

• श्रद्धा: faith
• श्रद्धा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• महतī: great
• महतī: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (श्रद्धा इत्यस्य)

• स्थितā: is firm/established
• स्थितā: Karta/Predicate participle
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (स्थिता = established/firm)

Speaker

Rājā (King)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gayākūpī

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A king, hands folded, questions a learned brāhmaṇa about the vidhāna and origin of a sacred well called Gayākūpī; the well is stone-lined, with ritual vessels, darbha grass, and offerings prepared for ancestral rites.

Characters & Entities

• Gayākūpī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma begins with inquiry: sincere faith prompts one to learn the correct vidhāna (procedure) rather than act from guesswork.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gayākūpī, introduced as a significant tīrtha whose origin and ritual protocol are to be explained.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request for the proper vidhāna (ritual method), preparing for instructions about śrāddha/tīrtha rites connected with Gayākūpī.