Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं गते पंचोत्तरे शते । पद्मजानां हरः प्रादादेतत्कथमनुत्त मम्

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | yadetadbhavatā proktaṃ gate paṃcottare śate | padmajānāṃ haraḥ prādādetatkathamanutta mam

Translation

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଆପଣ କହିଥିବା ପରି ଏକଶେ ପାଞ୍ଚ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ହର ପଦ୍ମଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମ୍ପରାକୁ) ଏହା ଦାନ କଲେ; ସେଇ ଅନୁତ୍ତମ ବିଷୟକୁ ଆମେ କିପରି ବୁଝିବୁ?

Word by Word

• ऋषयः: the sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• यत्: which/that (what)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; निर्देशक

• भवता: by you (sir)
• भवता: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; आदरार्थ

• प्रोक्तम्: spoken/told
• प्रोक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र+वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ

• गते: when (it) had passed
• गते: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; काल/अवस्थासूचक

• पञ्चोत्तरे: with five added
• पञ्चोत्तरे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; संख्या-विशेषण ("five more")

• शते: in (the) hundred
• शते: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पद्मजानाम्: of the lotus-born ones (Brahmā-s)
• पद्मजानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पद्मज (प्रातिपदिक: पद्म + ज)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रादात्: gave
• प्रादात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+दा (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• मम्: of me/my
• मम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; वैदिक/छान्दस-रूप (मम)

Speaker

Ṛṣis (sages)

Skanda Dialogue

Listener: Sūta (implied addressee)

Visual Art Cues

Scene: Forest-assembly of ṛṣis seated in a semicircle, palms joined, questioning the narrator about a mysterious grant by Hara to the lotus-born lineage; manuscripts and sacrificial implements nearby, indicating a learned setting rather than a temple scene.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Hara (Śiva)
• Padmaja (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scriptural listening includes inquiry: sages seek clarity so that māhātmya teachings are understood and practiced correctly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The question arises within the continuing Hāṭakeśvara Kṣetra Māhātmya discourse of Nāgarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a request to explain a previously stated grant/chronology and its meaning.