Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

वज्रास्त्रं च ततो मुक्तं वज्रास्त्रेण विनाशितम् । यद्यदस्त्रं क्षिपत्येष विश्वामित्रः प्रकोपितः

Transliteration

vajrāstraṃ ca tato muktaṃ vajrāstreṇa vināśitam | yadyadastraṃ kṣipatyeṣa viśvāmitraḥ prakopitaḥ

Translation

ତାପରେ ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହିଁ ତାହା ନଶ୍ଟ ହେଲା। କ୍ରୋଧିତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯେଯେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ,

Word by Word

• वज्रास्त्रम्: the thunderbolt-weapon (Vajra missile)
• वज्रास्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वज्र + अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वज्रस्य अस्त्रम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/काल/क्रमवाचक (then/from there)

• मुक्तम्: released, discharged
• मुक्तम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वज्रास्त्रम् इति विशेषणम्

• वज्रास्त्रेण: by the Vajra-weapon
• वज्रास्त्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वज्र + अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणवाचक; षष्ठी-तत्पुरुषः

• विनाशितम्: destroyed
• विनाशितम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-नश् (धातु) + णिच्? (causative sense) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (वज्रास्त्रम्) इति विशेषणम्

• यत्-यत्: whatever
• यत्-यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (यद्यद् = whatever)

• अस्त्रम्: weapon, missile
• अस्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• क्षिपति: throws, hurls
• क्षिपति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• एषः: this (man), he
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (Apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; व्यक्तिनाम

• प्रकोपितः: enraged
• प्रकोपितः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-कोप् (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) अर्थे भावः: ‘प्रकुपित/क्रुद्ध’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (विश्वामित्रः) इति विशेषणम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Tīrthamāhātmya context; specific speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A battlefield of divine weapons: Viśvāmitra hurls a blazing Vajrāstra; Vasiṣṭha counters with a like-for-like, mantra-born force that dissolves it midair, leaving spirals of light and ash.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Vajrāstra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anger fuels endless escalation; dharma requires the capacity to halt retaliation rather than multiply it.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this line; it is part of the chapter’s broader tīrtha-māhātmya narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse continues the battle account.