Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

स च स्नात्वा सरस्वत्यां शुचिर्भूत्वा समाहितः । षडक्षरस्य मन्त्रस्य जपं चक्रे पृथक्पृथक्

Transliteration

sa ca snātvā sarasvatyāṃ śucirbhūtvā samāhitaḥ | ṣaḍakṣarasya mantrasya japaṃ cakre pṛthakpṛthak

Translation

ସେ ସରସ୍ୱତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ସମାହିତ ହେଲେ; ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ଜପ ପ୍ରତ୍ୟେକଥର ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ କଲେ।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund/Absolutive)

• सरस्वत्याम्: in the Sarasvatī (river)
• सरस्वत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• शुचिः: pure
• शुचिः: Karta-visheshana (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सः)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund/Absolutive)

• समाहितः: composed, concentrated
• समाहितः: Karta-visheshana (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समाहित (सम्-आ-धा धातु, क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः; विशेषणम् (सः)

• षडक्षरस्य: of the six-syllabled
• षडक्षरस्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट् + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः ‘षड् अक्षराणि यस्य’ (मन्त्रस्य विशेषणम्)

• मन्त्रस्य: of the mantra
• मन्त्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• जपम्: repetition (japa)
• जपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• चक्रे: performed
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• पृथक्पृथक्: separately, one by one
• पृथक्पृथक्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्ययम् (adverb), पुनरुक्ति-प्रयोगः

Speaker

Narrator (deduced Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarasvatī-snānā-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: At dawn on the Sarasvatī, the devotee completes snāna, sits on kuśa grass facing east, rudrākṣa in hand, lips moving in measured six-syllable japa; the river glows with morning light.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• ṣaḍakṣara-mantra (six-syllabled mantra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity and concentration amplify mantra power—snāna at a tīrtha followed by careful japa is ideal puranic practice.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Sarasvatī river as a purifier enabling effective mantra-japa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna in Sarasvatī, then japa of a ṣaḍakṣara (six-syllabled) mantra with distinct articulation.