Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

रोहिताश्व उवाच । सर्वेषामेव पापानां विहितानां मुनीश्वर । किंचिद्व्रतं समाचक्ष्व दानं वा होममेव वा । विपाप्मा जायते येन पुरश्चरणवर्जितम्

Transliteration

rohitāśva uvāca | sarveṣāmeva pāpānāṃ vihitānāṃ munīśvara | kiṃcidvrataṃ samācakṣva dānaṃ vā homameva vā | vipāpmā jāyate yena puraścaraṇavarjitam

Translation

ରୋହିତାଶ୍ୱ କହିଲେ—ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଲୋକଙ୍କୁ ଲାଗି ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ନିବାରଣ ପାଇଁ ମୋତେ କିଛି ବ୍ରତ—କିମ୍ବା ଦାନ, କିମ୍ବା ହୋମ—ଉପଦେଶ କରନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରଶ୍ଚରଣ ବିନା ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ନିଷ୍ପାପ ହୁଏ।

Word by Word

• रोहिताश्वः: Rohitāśva
• रोहिताश्वः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोहिताश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक-समासंगत, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• पापानाम्: of sins
• पापानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• विहितानाम्: prescribed
• विहितानाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘prescribed/ordained’

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative), पुंलिङ्ग, एकवचन; तत्पुरुषः—‘munis’ lord’

• किंचित्: some
• किंचित्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अनिश्चित-परिमाण (‘some’)

• व्रतम्: vow/observance
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• समाचक्ष्व: tell/teach
• समाचक्ष्व: Kriya (Request)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दानम्: gift/charity
• दानम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Disjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)

• होमम्: fire-offering
• होमम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात

• वा: or
• वा: Sambandha (Disjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात

• विपाप्मा: sinless
• विपाप्मा: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: वि + पाप्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘sinless’ (निष्पाप)

• जायते: becomes/is born
• जायते: Kriya (Main action)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोगः ‘by which’

• पुरश्चरणवर्जितम्: without (the need for) puraścaraṇa
• पुरश्चरणवर्जितम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुरश्चरण (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त; वर्ज् धातु)
• Form: तत्पुरुषः (पुरश्चरणेन वर्जितम्/पुरश्चरणं वर्जितम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘devoid of puraścaraṇa’

Speaker

Rohitāśva

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mārkaṇḍeya

Visual Art Cues

Scene: King Rohitāśva respectfully questions sage Mārkaṇḍeya in a forest hermitage, asking for a simple vow/charity/fire-offering that removes sins without full puraścaraṇa.

Characters & Entities

• Rohitāśva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sincere seeker should ask for a practicable dharmic remedy—vrata, dāna, or homa—to cleanse accumulated sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sits within Tīrthamāhātmya, but this specific line emphasizes expiation via vrata rather than naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

It requests instruction about a vow (vrata), charity (dāna), or fire-offering (homa) that grants purity even without full puraścaraṇa.