Adhyaya 157

Verse 1

सूत उवाच । एवं संबोधितस्तैस्तु लोकैः पुष्पस्तदा द्विजाः । तानब्रवीत्ततः कुद्धो न करिष्यामि भोजनम्

ସୂତ କହିଲେ—ଲୋକମାନେ ଏଭଳି ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ପରେ, ପୁଷ୍ପ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି ନାହିଁ।’

Verse 2

यावन्न चास्य पापस्य करिष्यामि प्रतिक्रियाम् । तद्वदध्वं महाभागा देवो वा देवताऽथवा

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହି ପାପର ଯଥୋଚିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା—ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ—କରିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ମହାଭାଗମାନେ, କୁହ—କେଉଁ ଦେବ କିମ୍ବା କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ?

Verse 3

तथान्ये सिद्धमन्त्रा वा सद्यः प्रत्ययकारकाः । आराधिता यथा सद्यो मानुषाणां वरप्रदाः

ନହେଲେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଫଳର ନିଶ୍ଚୟ ଦେଇଥିବା ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରମାନେ କହନ୍ତୁ; ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କଲେ ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବର ଦିଅନ୍ତି।

Verse 4

जना ऊचुः । एको देवः स्थितश्चात्र सद्यःप्रत्ययकारकः । तथैका देवता चात्र श्रूयते जगती तले

ଲୋକେ କହିଲେ—ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ଦେବ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଯିଏ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଫଳ ଦେଇ ନିଶ୍ଚୟ କରାନ୍ତି। ଏହି ଭୂମିତଳରେ ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ବିଶେଷ ଦେବୀ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ।

Verse 5

पुष्प उवाच । कोऽसौ देवः कियद्दूरे कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । तथा च देवता ब्रूत दयां कृत्वा ममोपरि

ପୁଷ୍ପ କହିଲେ—ସେ ଦେବ କିଏ? କେତେ ଦୂରେ, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ? ଏବଂ ସେ ଦେବୀ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ; ମୋପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ।

Verse 6

जना ऊचुः । चमत्कारपुरे सूर्यो याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः । अस्ति विप्र श्रुतोऽस्माभिः सद्यः प्रत्ययकारकः

ଲୋକେ କହିଲେ—ଚମତ୍କାରପୁରରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଅଛନ୍ତି। ହେ ବିପ୍ର, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ସେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଫଳ ଦେଇ ନିଶ୍ଚୟ କରାନ୍ତି।

Verse 7

सूर्यवारेण सप्तम्यां फलहस्तः प्रदक्षिणाम् । यः करोति नरस्तस्य ह्यष्टोत्तरशतं द्विज

ରବିବାର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ହାତରେ ଫଳ ଧରି ଯେ ପୁରୁଷ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ—ହେ ଦ୍ୱିଜ—ତାହା ପାଇଁ ଏକଶ ଆଠ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା (କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 8

तस्य सिद्धिप्रदः सम्यङ्मनसा वांछितं ददेत् । तथान्या शारदा नाम देवी काश्मीरसंस्थिता

ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସିଦ୍ଧିଦାତା; ମନରେ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି କାଶ୍ମୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ଶାରଦା’ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 9

उपवासकृतेरेव सापि सिद्धिप्रदायिनी । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां जनानां स द्विजोत्तमाः

ଉପବାସବ୍ରତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଲୋକମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ (ପୁଷ୍ପ) …

Verse 10

समुद्दिश्य चमत्कारं तस्मात्स्थानात्ततः परम् । चमत्कारपुरं प्राप्य सप्तम्यां सूर्यवासरे

ତାପରେ ‘ଚମତ୍କାର’ ନାମକ ଅଦ୍ଭୁତ ତୀର୍ଥକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଆଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, ସପ୍ତମୀ ଦିନ—ରବିବାରେ—ଚମତ୍କାରପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 11

तत्रागत्य ततः स्नात्वा शुचिर्भूत्वा समाहितः । गतः संति ष्ठते यत्र याज्ञवल्क्यकृतो रविः

ସେଠାକୁ ଆସି ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଚି ହୋଇ, ମନକୁ ସମାହିତ କରି, ଯେଉଁଠାରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ବିରାଜିତ, ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଗଲା।

Verse 12

ततः प्रदक्षिणाः कृत्वा अष्टोत्तरशतं मिताः । नालिकेराणि चादाय श्रद्धया परयाः युतः

ତାପରେ ସେ ନୂଆଁଠିଆଠ (୧୦୮) ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲା; ଏବଂ ନିବେଦନାର୍ଥେ ନଡ଼ିଆ ନେଇ, ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 13

ततः क्षुत्क्षामकंठः स परिश्रांतस्तदग्रतः । उपविष्टो जपं कुर्वन्सूर्येष्टैः स्तवनैस्तदा

ତାପରେ ଭୋକରେ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସି ଜପ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ସ୍ତବଗୀତରେ ସେତେବେଳେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 14

मंडलब्राह्मणाद्यैश्च तारं स्वरमुपाश्रितः । सप्तयुंजर वाद्यैश्च अग्निरेवेति भक्तितः

ମଣ୍ଡଳ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦିଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସେ ଉଚ୍ଚ, ଗୁଞ୍ଜିତ ସ୍ୱର ଧାରଣ କଲେ। ସାତ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟର ନାଦ ସହିତ ଭକ୍ତିରେ “ଅଗ୍ନି ହିଁ ନିଶ୍ଚୟ (ପୂଜ୍ୟ)” ବୋଲି ଘୋଷ କଲେ।

Verse 15

आदित्यव्रतसंज्ञाद्यैः सामभिर्दृढभक्तिभाक् । क्षुरिकामंत्रपूर्वैश्च तथैवाथर्वणोद्भवैः

ଦୃଢ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ‘ଆଦିତ୍ୟବ୍ରତ’ ଆଦି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାମଗାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏବଂ ‘କ୍ଷୁରିକା’ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅଥର୍ବ ପରମ୍ପରାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଉପାସନା କଲେ।

Verse 16

यावदन्योर्कवारस्तु नैव तुष्टो दिवाकरः । पौर्णमासीदिने प्राप्ते वैराग्यं परमं गतः

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ/ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଦିନ ଥିଲା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବାକର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନ ଆସିଲେ ସେ ପରମ ବୈରାଗ୍ୟ (ଏବଂ ସଙ୍କଳ୍ପଶୁଦ୍ଧି) ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 17

ततः पुष्पो विधायाथ स्नानं धौतांबरः शुचिः । भूनाम्ना साध्य भूमिं च स्थंडिलार्थं द्विजोत्तमाः

ତାପରେ ପୁଷ୍ପାର୍ପଣ କରି ସେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଶୁଚି ହୋଇ, ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ‘ଭୂ’ ନାମକ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲ (ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ) ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ସଂସ୍କାରିତ କଲେ।

Verse 18

स्थंडिलं हस्तमात्रं च स्थंडिले प्रत्यकल्पयत् । अग्निमीऌएतिमंत्रेण ततोऽग्निं स निधाय च

ସେ ହସ୍ତମାତ୍ର ପରିମାଣର ସ୍ଥଣ୍ଡିଲ ତିଆରି କରି, ସେହି ସ୍ଥଣ୍ଡିଲରେ ବିଧିକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କଲେ; ପରେ “ଅଗ୍ନିମ୍ ଈଳେ…” ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 19

तृणैः परिस्तृणामीतिकृत्वोपस्तरणं ततः । आब्रह्मन्निति मन्त्रेण दत्त्वा ब्रह्मासनं ततः

ତାପରେ “ପରିସ୍ତୃଣାମି” ମନ୍ତ୍ରରେ କୁଶ ପସାରି ଯଥାଯଥ ଉପସ୍ତରଣ କଲେ; ପରେ “ଆ ବ୍ରହ୍ମନ୍…” ମନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମାସନ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 20

सुत्रामाणमिति प्रोच्य समिधःस्थापनं च यत् । प्रोक्षणीपात्रमासाद्य प्रोक्षणं कृतवांस्ततः

“ସୁତ୍ରାମାଣମ୍…” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରି ସେ ସମିଧାକୁ ଯଥାବିଧି ସ୍ଥାପନ କଲେ; ପରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ର ନେଇ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କଲେ।

Verse 21

पात्राणामथ सर्वेषां स्रुवादीनां यथाक्रमम् । ततः प्रकल्पयामास हविःस्थाने निजां तनुम्

ତାପରେ ସ୍ରୁବ ଆଦି ସମସ୍ତ ପାତ୍ରକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ସଜାଇଲେ; ପରେ ହବିଃସ୍ଥାନରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ନିଜେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 22

न्यायं तु देवतास्थाने स आचार्यविधानतः । ग्रहणं प्रोक्षणं चैव सूर्याय त्वेति चोत्तरम्

ଦେବତାସ୍ଥାନରେ ସେ ଆଚାର୍ୟବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଯଥାବିଧି କଲେ—ଗ୍ରହଣ ଓ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ; ପରେ “ସୂର୍ୟାୟ ତ୍ୱା” ବୋଲି ଉତ୍ତରମନ୍ତ୍ର କହିଲେ।

Verse 23

अयं त इध्म आत्मेति जप्त्वाथ समिधं ततः । अग्निसोमेति मन्त्राभ्यां हुत्वा चाज्याहुती ततः

“ଏହି ସମିଧ ତୁମ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ” ବୋଲି ଜପ କରି ସେ ସମିଧ ଅର୍ପଣ କଲା। ପରେ “ଅଗ୍ନି–ସୋମ” ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିରେ ଘୃତାହୁତି ଦେଲା।

Verse 24

कृत्वा व्याहृतिहोमं तु भूर्भुवः स्वेति भो द्विजाः । ये ते शतेति मन्त्राद्यैर्हुत्वात्रैव च दारुणम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ‘ଭୂଃ ଭୁବଃ ସ୍ୱଃ’ ଏହି ବ୍ୟାହୃତିହୋମ କରି, ପରେ ‘ଯେ ତେ ଶତ…’ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରରେ ଏଠିଏ ଦାରୁଣ ଭୟଙ୍କର ଆହୁତି ଦେଲା।

Verse 25

आह्वयामास वह्निं च प्रत्यक्षो भव देव मे । एवं मन्त्रेण कृत्वा तं संमुखं ज्वलनं ततः

ସେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲା—“ହେ ମୋ ଦେବ, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଉ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ରବଳରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ତାହାର ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 26

कालीकरालिकाद्याश्च सप्तजिह्वाश्च याः स्मृताः । तासामाह्वानकं कृत्वा ततो दीप्ते हविर्भुजि

ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ମୃତ ସାତ ଜିହ୍ୱା—କାଳୀ, କରାଳିକା ଆଦି—ସେମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପରେ ହବିର୍ଭୁକ୍ ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଜ୍ୱଳିଲେ…

Verse 27

जुहाव च स मांसानि स्वानि चोत्कृत्त्य शस्त्रतः । लोमभ्यः स्वाहेति विदिशो दिग्भ्यो दत्त्वा ततः परम्

ସେ ଶସ୍ତ୍ରରେ ନିଜ ମାଂସ କାଟି ଆହୁତି ଦେଲା। “ଲୋମଭ୍ୟଃ ସ୍ୱାହା” ବୋଲି କହି, ବିଦିଶା—ମଧ୍ୟ ଦିଗମାନଙ୍କୁ—ଆହୁତି ଅର୍ପଣ କଲା; ପରେ ଆଉ…

Verse 28

अग्नये स्विष्टकृतैति यावदात्मानमाक्षिपेत् । तावद्धृतः स सूर्येण स्वहस्तेन समंततः

‘ଅଗ୍ନୟେ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ୍ (ସ୍ୱାହା)’ ବୋଲି କହି ସେ ନିଜକୁ ଅଗ୍ନିରେ ନিক্ষେପ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନିଜ ହସ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାକୁ ରୋକିଦେଲେ।

Verse 29

धृतश्च सादरं तेन मा विप्र कुरु साहसम् । नेदृग्घोमः कृतः क्वापि कदाचित्केनचिद्द्विज

ଆଦରସହ ତାକୁ ଧରି ସେ କହିଲେ—“ହେ ବିପ୍ର, ସାହସ କରନି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏପରି ହୋମ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାରି ଦ୍ୱାରା ହୋଇନାହିଁ।”

Verse 30

तुष्टोऽहं च महाभाग ब्रूहि किं करवाणि ते । अदेयमपि दास्यामि यत्ते मनसिवर्तते

“ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। କହ, ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ସାଧାରଣତଃ ଯାହା ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଥିକୁ ମଧ୍ୟ—ତୋ ମନରେ ଯାହା ଅଛି—ମୁଁ ଦେବି।”

Verse 31

पुष्प उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम । तद्देयं गुटिकायुग्मं यदर्थं प्रार्थयाम्यहम्

ପୁଷ୍ପ କହିଲା—“ହେ ଦେବେଶ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବେ, ତେବେ ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି ସେଇ ଗୁଟିକା-ଯୁଗ୍ମଟି ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 32

वैदिशे नगरे चास्ति मणिभद्रो महाधनी । कुब्जांगः क्षत्रियो देव जरावलिसमन्वितः

ହେ ଦେବ, ବିଦିଶା ନଗରରେ ମଣିଭଦ୍ର ନାମକ ଏକ ମହାଧନୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଅଛି; ସେ ଦେହରେ କୁବ୍ଜ ଓ ଜରାବଳି (ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଚିହ୍ନ) ଯୁକ୍ତ।

Verse 33

अब्रह्मण्यो महानीचः कीनाशो जनदूषितः । द्वयोरेकां यदा वक्त्रे सदा चैव करोम्यहम्

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ, ଅତି ନୀଚ, କୃପଣ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା। ତାହାର ମୁହଁରେ ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ଥାଏ, ମୁଁ ସଦା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ କରିଦେଉଛି।

Verse 34

तदा मे तादृशं रूपमविकल्पं भवत्विति । यदा पुनर्गृहीत्वा तां द्वितीयां प्रक्षिपाम्यहम्

ତେବେ ମୋର ସେହି ରୂପ—ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ନିଃସନ୍ଦେହ—ହେଉ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଦ୍ୱିତୀୟଟିକୁ ପୁଣି ଧରି ଭିତରେ ନିକ୍ଷେପ କରେ…

Verse 35

ततश्च सहजं रूपं मम भूयात्सुरेश्वर । वैदिशे नगरे चास्ति मणिभद्रः सुरेश्वर

ତାପରେ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ମୋର ସହଜ ରୂପ ପୁଣି ଫେରିଆସୁ। ହେ ଦେବାଧିଦେବ, ବୈଦୀଶ ନଗରରେ ମଣିଭଦ୍ର ନାମକ ଜଣେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 36

अपरं तस्य यत्किंचिद्धनधान्यादिकं गृहे । तत्सर्वं विदितं मे स्यात्तथा देव प्रजायताम्

ଅଧିକରେ, ତାହାର ଘରେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଆଦି ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ ମୋତେ ଜଣା ପଡ଼ୁ; ହେ ଦେବ, ଏହିପରି ଅନୁଗ୍ରହ ହେଉ।

Verse 37

किं वानेन बहूक्तेन तस्य मित्राणि बांधवाः । व्यवहारास्तथा सर्वे प्रकटाः स्युः सदैव हि

ଏତେ ଅଧିକ କହି କ’ଣ ଲାଭ? ତାହାର ମିତ୍ରମାନେ, ବାନ୍ଧବମାନେ ଏବଂ ତାହାର ସମସ୍ତ ବ୍ୟବହାର ସଦା ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହେଉ।

Verse 38

न कश्चिज्जायते तत्र विकल्पः कस्यचित्क्वचित् । मम तस्याधम स्यापि सर्वकृत्येषु सर्वदा

ସେଠାରେ କାହାରି କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଯଦି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧମ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ସମର୍ଥ ରହେ।

Verse 39

भास्कर उवाच । गृहाण त्वं महाभाग गुटिकाद्वितयं शुभम् । शुक्लं कृष्णं च वक्त्रस्थं विभेद जननं महत्

ଭାସ୍କର କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ଶୁଭ ଦୁଇଟି ଗୁଟିକା ଗ୍ରହଣ କର—ଗୋଟିଏ ଶୁକ୍ଳ, ଗୋଟିଏ କୃଷ୍ଣ। ମୁଖରେ ରଖିଲେ ଏହା ମହାନ ଭେଦଶକ୍ତି ଜନ୍ମାଏ।

Verse 40

शुक्लया तस्य रूपं च तव नूनं भविष्यति । कृष्णयापि पुनः स्वं च संप्राप्स्यसि महाद्विज

ଶୁକ୍ଳ ଗୁଟିକାରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ରୂପ ଧାରଣ କରିବ; ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଗୁଟିକାରେ, ହେ ମହାଦ୍ୱିଜ, ପୁନଃ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 41

पुष्प उवाच । अपरं वद मे देव संदेहं हृदये स्थितम् । यत्त्वां पृच्छामि देवेश तव कीर्तिविवर्धनम्

ପୁଷ୍ପ କହିଲା—ହେ ଦେବ, ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା କୁହ; ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି। ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ଯାହା ପଚାରୁଛି, ତାହା ତୁମ କୀର୍ତ୍ତିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।

Verse 42

मया श्रुतं सुरश्रेष्ठ सप्तम्यां सूर्यवासरे । यस्ते प्रदक्षिणानां च कुर्यादष्टोत्तरं शतम् । तस्य त्वं तत्क्षणादेव फलहस्तस्य सिद्धिदः

ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ଯେତେବେଳେ ରବିବାର ହୁଏ, ଯେ କେହି ତୁମ ପାଇଁ ଏକଶେ ଆଠ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ—ତାହାକୁ ତୁମେ ସେଇ କ୍ଷଣରୁ ସିଦ୍ଧି ଦିଅ, ଯେନେ ଫଳ ତାହାର ହାତରେ ରଖିଦେଲା ପରି।

Verse 43

मूर्खस्यापि च पापस्य सर्वदोषान्वितस्य च । चतुर्वेदस्य मे कस्मात्तीर्थयात्रापरस्य च

ମୂର୍ଖ ପାପୀ ହେଉ କି ସର୍ବଦୋଷଯୁକ୍ତ ହେଉ, କିମ୍ବା ଚତୁର୍ବେଦଜ୍ଞ ଓ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପର ହେଉ—ମୋ ପାଇଁ ଏହା କିପରି ଏବଂ କାହିଁକି ହୁଏ?

Verse 44

सप्तरात्रे गते तुष्टो होम एवंविधे कृते

ସାତ ରାତି ଅତିତ ହେଲାପରେ, ଏହିପରି ହୋମ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଇଥିବାରୁ, ଭଗବାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 46

यत्किंचित्क्रियते विप्र तामसं भावमाश्रितैः । तत्सर्वं जायते व्यर्थं किं न वेत्ति भवा निदम्

ହେ ବିପ୍ର! ତାମସ ଭାବକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯେ କିଛି କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ; ଏହା ଆପଣ ଜାଣୁନାହାନ୍ତି କି?

Verse 47

एवमुक्त्वा ततः सूर्यस्तस्य गात्राण्युपास्पृशत् । खंडितानि स्वहस्तेन निर्व्रणानि कृतानि च

ଏପରି କହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; ନିଜ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡିତ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼ି ଘାଉହୀନ କରିଦେଲେ।

Verse 48

अब्रवीच्च पुनः पुष्पं प्रसन्न वदनः स्थितः । अनेनैव विधानेन यः करोति कुशंडिकाम्

ପୁନର୍ବାର ପ୍ରସନ୍ନମୁଖରେ ସେଠାରେ ଦାଁଡ଼ି ସେ ପୁଷ୍ପଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ଏକେଇ ବିଧାନରେ ଯେ କୁଶଣ୍ଡିକା କରେ…”

Verse 49

श्रीसूर्य उवाच । तामसेन तु भावेन त्ववा सर्वमिदं कृतम् । तेन सर्वं वृथा जातं त्वया सर्वं च यत्कृतम्

ଶ୍ରୀସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—ତୁମେ ତାମସ ଭାବରେ ଏ ସବୁ କରିଛ; ତେଣୁ ତୁମର କରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା।

Verse 51

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवां तरधीयत । दीपवल्लक्षितो नैव केन मार्गेण निर्गतः

ଏପରି କହି ସହସ୍ରାଂଶୁ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଦୀପ ପରି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ; କେଉଁ ପଥେ ଗଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ ଜଣା ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ।

Verse 157

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सूर्यसकाशात्पुष्पब्राह्मणस्य वरलब्धिवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟରୁ ପୁଷ୍ପ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ବରଲାଭ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ସତାନ୍ନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।