Adhyaya 156

Verse 1

सूत उवाच । एवं सम्बोधिता तेन सा भार्या विजने गता । कन्याप्रदानस्य रुचिः संजाता तदनन्तरम्

ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲା; ତଦନନ୍ତରେ ତାହାର ମନରେ କନ୍ୟାପ୍ରଦାନ (ବିବାହାର୍ଥ) କରିବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମିଲା।

Verse 2

ततः स पादौ प्रक्षाल्य मणिभद्रस्य सत्वरम् । उदकं साक्षतं हस्ते कन्यादानकृते ददौ

ତାପରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, କନ୍ୟାଦାନାର୍ଥେ ତାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଅକ୍ଷତସହିତ ଉଦକ ଦେଲା।

Verse 3

सोऽपि हस्तकृते तोये तं क्षत्रियमुवाच ह । अद्यैव कुरु मे शीघ्रं विवाहं कन्यया सह

ଏବଂ ସେ (ମଣିଭଦ୍ର) ହସ୍ତରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରି ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଆଜିହିଁ ଶୀଘ୍ର ମୋର ସେଇ କନ୍ୟା ସହ ବିବାହ କରାଇଦିଅ।”

Verse 4

यस्मादिच्छामि संस्थातुं तेन ते गृहमागतः । क्षत्रिय उवाच । नात्र नक्षत्रमर्हं तु न किंचिद्भगदैवतम्

“ବିବାହ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିଛି।” କ୍ଷତ୍ରିୟ କହିଲା—“କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଯୋଗ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ନାହିଁ, ଭଗ-ଦେବତାଙ୍କ ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍କେତ ମଧ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।”

Verse 5

विवाहस्य न वारस्तु प्रसुप्ते मधुसूदने । अस्मिन्काले तु संप्राप्ते या कन्या परिणीयते

ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ଶୟନକାଳରେ ଥିଲେ ବିବାହର ଯଥୋଚିତ ଅବସର ନଥାଏ; ତଥାପି ଏମିତି ସମୟରେ ଯଦି କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ ଦିଆଯାଏ,

Verse 6

सा च संवत्सरान्मध्ये ध्रुवं वैधव्यमाप्नुयात् । एवं दैवज्ञमुख्यानां श्रुतं प्रवदतां मया

ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବୈଧବ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ମୁଁ ପ୍ରମୁଖ ଦୈବଜ୍ଞ-ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି; ସେହିପରି ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 7

तस्माच्छुभे तु संप्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते । त्वं विवाहय मे कन्यां प्रोत्थिते मधुसूदने । येन क्षेमंकरी ते स्यात्तथा पुत्रप्रपौत्रिणी

ଏହେତୁ ଭଗ-ଦେବତାଙ୍କ ଅଧୀନ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିଲେ ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ତୁମେ ମୋ କନ୍ୟାର ବିବାହ କରାଅ—ଯେପରି ସେ କ୍ଷେମକାରିଣୀ ହେଉ ଏବଂ ପୁତ୍ର-ପ୍ରପୌତ୍ର ସହିତ ଧନ୍ୟ ହେଉ।

Verse 8

मणिभद्र उवाच । नक्षत्रं वह्निदैवत्यं प्रसुप्तो मधुसूदनः

ମଣିଭଦ୍ର କହିଲେ—“ନକ୍ଷତ୍ରଟି ବହ୍ନି-ଦେବତାଙ୍କ ଅଧୀନ; ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।”

Verse 9

सांप्रतं वत्सरांतोऽयं विवाहे विहिते सति । कामाग्निरुत्थितः काये सांप्रतं मां प्रबाधते

ବର୍ତ୍ତମାନ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ବିବାହ ସ୍ଥିର ହୋଇସାରିଛି। ମୋ ଶରୀରରେ କାମାଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋତେ ପୀଡ଼ିତ କରୁଅଛି।

Verse 10

तस्मात्कुरु प्रसादं मे कन्याविवहितेन तु । तव वित्तं प्रदास्यामि सुखी येन भविष्यसि

ତେଣୁ କନ୍ୟା ବିବାହ କରାଇ ମୋ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଧନ ଦେବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସୁଖୀ ହେବେ।

Verse 11

सूत उवाच । तस्माच्च वित्तलोभेन क्षत्रियो द्विजसत्तमाः । विवाहं कारयामास तत्क्षणादेव स द्विजाः

ସୂତ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ! ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧନ ଲୋଭରେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହିଁ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଇଲେ।

Verse 12

ददौ कन्यां सुदुःखार्तामश्रुपूर्णेक्षणां स्थिताम् । सन्निधौ वह्निविप्राणां तदा तेन विवाहिता

ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ଥିବା କନ୍ୟାକୁ ଦାନ କଲେ। ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ବିବାହ ହେଲା।

Verse 13

नीत्वा निजगृहं पश्चात्कामधर्मे नियोजिता । अनिच्छंतीमपि सतीं तामतीव निरर्गलः

ପରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇ କାମ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ନିୟୋଜିତ କଲେ। ସେହି ସତୀ ଅନିଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସଂଯତ ଆଚରଣ କଲେ।

Verse 14

सोऽपि निष्कामतां प्राप्य निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । भाषिकाभिरनेकाभिस्तापयित्वा च भामिनीम्

ସେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କାମତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ ତାକୁ ତିରସ୍କାର କଲା; ଅନେକ କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ସେଇ କାମିନୀକୁ କ୍ଲେଶିତ କଲା।

Verse 15

शांतिं नीता ततस्तेन प्रत्यूषे समुपस्थिते । भृत्यवर्गः समस्तोऽपि ततो निःसारितो गृहात्

ତାପରେ ସେ ତାକୁ ନିରବ ଶାନ୍ତିରେ ନେଲା; ପ୍ରତ୍ୟୁଷ ଆସିଲେ ଘରୁ ସମସ୍ତ ଭୃତ୍ୟବର୍ଗକୁ ବାହାର କରାଗଲା।

Verse 16

इर्ष्याधर्मं समास्थाय परमं द्विजसत्तमाः । एक एव कृतस्तेन द्वारपालो नपुंसकः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଇର୍ଷ୍ୟାଜନିତ ଅଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ କେବଳ ଜଣେ ଦ୍ୱାରପାଳ ନିଯୁକ୍ତ କଲା—ଏକ ନପୁଂସକ।

Verse 17

प्रोक्तं न च त्वया देयः प्रवेशोऽत्र गृहे मम । भृत्यस्य भिक्षुकस्यैव वृद्धस्य व्रतिनस्तथा

ସେ ଆଦେଶ ଦେଲା—‘ମୋ ଏହି ଘରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ଦେବୁ ନାହିଁ: ଭୃତ୍ୟକୁ ନୁହେଁ, ଭିକ୍ଷୁକକୁ ନୁହେଁ, ବୃଦ୍ଧକୁ ନୁହେଁ, ବ୍ରତୀ ତପସ୍ବୀକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।’

Verse 18

एवं कृत्वा विधानं तु ततश्चक्रे जनैः समम् । व्यवहारक्रियाः सर्वा द्रव्यलक्षैः सहस्रशः

ଏଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ସେ ପରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ, ସହସ୍ରଶଃ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଧନ ସହ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଲୌକିକ ବ୍ୟବହାର କ୍ରିୟା କଲା।

Verse 19

श्वशुरस्यापि नो दत्तं किंचित्तेन दुरात्मना । भार्यायाः श्वेतवस्त्राणि मुक्त्वाऽन्यन्नैव किंचन

ସେ ଦୁରାତ୍ମା ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ମାତ୍ର ଦେଲା ନାହିଁ; ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଲା ନାହିଁ।

Verse 20

यामद्वयेऽपि संप्राप्ते दिनस्य गृहमागतः । मितमन्नं तत स्तस्या भोजनार्थं प्रयच्छति

ଦିନର ଦୁଇ ଯାମ ଅତିତ ହେଲା ପରେ ସେ ଘରକୁ ଆସିଲା; ତାପରେ ଭୋଜନ ପାଇଁ ତାକୁ ମାପିଥିବା ଅଳ୍ପ ଅନ୍ନ ଦେଲା।

Verse 21

यावन्मात्रं च सा भुंक्त एकविप्रान्वितः स्वयम् । भुक्त्वा चैव ततो याति व्यवहारकृते बहिः

ସେ ଯେତେ ଖାଉଥିଲା, ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ ସେତେଇ ଖାଉଥିଲା; ଖାଇ ସାରି ବ୍ୟବହାର କାମରେ ପୁଣି ବାହାରକୁ ଯାଉଥିଲା।

Verse 22

आगच्छति पुनर्हर्म्यं संध्याकाल उपस्थिते । साऽपि तिष्ठति हर्म्यस्था पत्नी तस्य दुरात्मनः

ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳ ଆସିଲେ ସେ ପୁଣି ହର୍ମ୍ୟକୁ ଫେରିଲା; ଏବଂ ସେଇ ଦୁରାତ୍ମାର ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ଘରଭିତରେ ରହିଲା।

Verse 23

वैराग्यं परमं प्राप्ता दुःखशोकसमन्विता । मत्सीव पतिता तोयादन्यस्मिंस्तु स्थलांतिके

ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେ ପରମ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା; ଜଳରୁ ବାହାରେ ପଡ଼ିଥିବା ମାଛ ପରି ନିକଟରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୁଷ୍କ ସ୍ଥଳରେ ଲୁଟି ପଡ଼ିଲା।

Verse 24

चक्रवाकी विमुक्तेव संप्राप्ते दिवसक्षये । हंसी हंसवियुक्तेव मृगीव मृगवर्जिता

ଦିନର ଶେଷ ଆସିଲେ ସେ ଚକ୍ରବାକୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ସଙ୍ଗୀବିୟୋଗିନୀ, ହଂସିନୀ ପରି ହଂସବିୟୁକ୍ତା, ଏବଂ ମୃଗୀ ପରି ମୃଗବର୍ଜିତା ହୋଇଗଲା।

Verse 25

सोऽपि नित्यं ददौ भोज्यं विप्रस्यैकस्य च द्विजाः । प्रोच्य तं ब्राह्मणं पूर्वं सामपूर्वमिदं वचः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଉଥିଲା; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସାମପୂର୍ବକ ମଧୁର ବଚନ କହି ଏହି କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 26

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं सदा विप्र गृहे मम । यदि पश्यसि मे भार्यां संप्राप्स्यसि विडंबनाम्

“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ଘରେ ତୁମେ ସଦା ମୁହଁ ତଳକୁ କରି ଭୋଜନ କରିବାକୁ ହେବ। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖ, ତେବେ ତୁମେ ଅପମାନ (ବିଡମ୍ବନା) ପାଇବ।”

Verse 27

एवं विडंबितास्तेन ह्यूर्ध्ववक्त्रावलोकिनः । ये चान्ये भयसंत्रस्ता न यांति च तदालयम्

ଏଭଳି ମୁହଁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦେଖୁଥିବାମାନେ ତାହାର ଦ୍ୱାରା ବିଡମ୍ବିତ ହେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ସେ ଘରକୁ ଯାଉନଥିଲେ।

Verse 28

कस्यचित्त्वथ कालस्य पुष्पोनाम द्विजोत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन संप्राप्तस्तत्पुरं प्रति

ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ‘ପୁଷ୍ପ’ ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ନଗରକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 29

पूर्वे वयसि संस्थश्च दर्शनीयतमाकृतिः । क्षुत्क्षामः सुपरिश्रांतो मध्याह्ने समुपस्थिते

ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୌବନର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଥିଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦର୍ଶନୀୟ ଆକୃତିଧାରୀ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଆସିଲେ ସେ ଭୁଖରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ।

Verse 31

ततस्तं प्रार्थयामास गत्वा भोज्यं च स द्विजाः । तेनापि स द्विजः प्रोक्तस्तदासौ द्विजसत्तमाः

ତାପରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଭୋଜନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ତେବେ ସେ ଗୃହସ୍ଥ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 32

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं त्वया वीक्ष्या न मे प्रिया । नो चेद्विडंबनां विप्र संप्राप्स्यसि न संशयः

‘ତୁମେ ମୁହଁ ତଳକୁ କରି ଭୋଜନ କରିବ; ମୋ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବ ନାହିଁ। ନଚେତ୍, ହେ ବିପ୍ର, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଅପମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।’

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाभाग यत्क्षेमं तत्समाचर

‘ଏହା ଜାଣି, ହେ ମହାଭାଗ, ଯାହା ତୁମ କ୍ଷେମ ଓ ମଙ୍ଗଳକର, ସେହି ଆଚରଣ କର।’

Verse 34

पुष्प उवाच । क्षुत्क्षामस्य न मे कार्यं परदारविलोकनैः । वेदाध्ययनयुक्तस्य तीर्थयात्रारतस्य च

ପୁଷ୍ପ କହିଲେ—‘ମୁଁ ଭୁଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି; ପରଦାରାକୁ ଦେଖିବାରେ ମୋର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ। ମୁଁ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ରତ।’

Verse 35

मणिभद्र उवाच । तदागच्छ मया सार्धं सांप्रतं मम मंदिरम् । विशेषात्तव दास्यामि भोजनं दक्षिणान्वितम्

ମଣିଭଦ୍ର କହିଲେ—ଏବେ ମୋ ସହିତ ମୋ ଗୃହକୁ ଆସ। ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଶେଷ ଭୋଜନ ଓ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବି।

Verse 36

एवं तौ संविदं कृत्वा ययतुर्ब्राह्मणोत्तमाः । हट्टमार्गे गतौ तत्र यत्र षंढो व्यव स्थितः

ଏଭଳି ସମ୍ମତି କରି ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ହାଟ ରାସ୍ତା ଧରି ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଷଣ୍ଢ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା।

Verse 37

तत्पार्श्वे ब्राह्मणं धृत्वा प्रविष्टो गृहमध्यतः । भार्यया श्रपयामास धान्यं मानमितं तदा

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାଖରେ ରଖି ସେ ଗୃହର ଅନ୍ତର୍ଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତାପରେ ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ମାପିତ ଧାନ୍ୟ ରାନ୍ଧିବାକୁ କହିଲା।

Verse 38

ततो देवार्चनं कृत्वा वैश्वदेवांत आगतम् । पुष्पमाहूय तत्पादौ प्रक्षाल्य च निवेश्य च

ତାପରେ ଦେବାର୍ଚ୍ଚନ କରି, ବୈଶ୍ୱଦେବ କର୍ମ ସମାପ୍ତ କରି ସେ ଫେରିଲା। ପୁଷ୍ପକୁ ଡାକି ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ ଆଦରରେ ବସାଇଲା।

Verse 39

कृत्वार्चनविधिं तस्य दत्त्वान्नं च सुसंस्कृतम् । उपविश्य ततः पश्चाद्भोजनार्थं ततो द्विजाः । पुष्पोऽपि वीक्षते तस्याः पादौ पंकजसंनिभौ

ତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆର୍ଚ୍ଚନ-ସତ୍କାର କରି, ସୁସଂସ୍କୃତ ଅନ୍ନ ଦେଇ, ସେଇ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୋଜନ ପାଇଁ ବସିଲେ। ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ସେ ନାରୀର କମଳସଦୃଶ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ନିରନ୍ତର ନିହାରୁଥିଲା।

Verse 40

यथायथा स कौतुक्याद्वीक्षते यौवनाश्रितः । कौतुक्यात्तेन च ततस्तस्या वक्त्रं निरीक्षितम्

ଯୌବନର ଉତ୍ତେଜନାକୁ ‘କୌତୁହଳ’ର ଛଳରେ ଢାକି ସେ ଯେତେ ଯେତେ ଅଧିକ ଦେଖୁଥିଲା, ସେହି କୌତୁହଳର ନାମରେ ପରେ ସେ ତାହାର ମୁଖମଣ୍ଡଳକୁ ମଧ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲା।

Verse 41

ततश्चाकारयामास मणिभद्रः प्रकोपतः । तं षण्ढमुक्तवाञ्जारं त्वमेनं च विडंबय

ତେବେ କ୍ରୋଧାବେଶରେ ମଣିଭଦ୍ର ଦୂତକୁ ଆଦେଶ ଦେଲା—“ହେ ଷଣ୍ଢ! ହେ ବ୍ୟଭିଚାରୀ! ଯାଇ ଏହି ଲୋକଟିକୁ ଲଜ୍ଜିତ କର।”

Verse 42

ततस्तेन द्विजश्रेष्ठाः स पुष्पो मूर्ध्नि ताडितः

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତାହାର ହାତରେ ପୁଷ୍ପ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇଲା।

Verse 43

अधो निपतितं भूमौ रुधिरेण परिप्लुतम् । चरणाभ्यां समाकृष्य दूतो मार्गं समाश्रितः

ସେ ଭୂମିରେ ମୁହଁ ତଳକୁ ପଡ଼ି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା; ଦୂତ ତାହାର ପାଦ ଧରି ଟାଣି ମାର୍ଗ ଧରିଲା।

Verse 44

यावच्चतुष्पथं नीतो यत्र संचरते जनः । हाहाकारो महानासीत्तस्मिन्पुरवरे तदा

ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ଚତୁଷ୍ପଥରେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି ସେଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାକୁ ନେଇଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରରେ ମହା ହାହାକାର ଉଠିଲା।

Verse 45

सर्वेषामेव पौराणां तदवस्थं विलोक्य तम् । ततोऽन्यैः शीततोयेन सोभिषिक्तो दयान्वितैः

ନଗରବାସୀ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଦୟାବାନ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶୀତଳ ଜଳ ଛିଟି ଅଭିଷେକ କଲେ।

Verse 46

कृत्वा वायुप्रदानं च गमितश्चेतनां प्रति । स प्राप्य चेतनां कृच्छ्रात्तत्तोयात्तानथाब्रवीत्

ପ୍ରାଣପ୍ରଦାନ କ୍ରିୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଚେତନା ପ୍ରତି ଆଣାଗଲା। ସେ କଷ୍ଟରେ ଚେତନା ପାଇ, ସେହି ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 47

न मया विहितं चौर्यं परदारा न सेविताः । पश्यध्वं मणिभद्रेण यथाहं क्लेशितो जनाः

ମୁଁ କେବେ ଚୋରି କରିନାହିଁ, ନା ପରସ୍ତ୍ରୀସେବନ କରିଛି। ହେ ଜନମାନେ, ଦେଖ—ମଣିଭଦ୍ର ମୋତେ କିପରି କ୍ଲେଶ ଦେଇଛି!

Verse 48

तीर्थयात्रापरो विप्रो ब्रह्मचर्यपरायणः । भोजनार्थं समामन्त्र्य नीतोऽवस्थामिमां ततः

ମୁଁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପର ଏକ ବିପ୍ର, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ଭୋଜନର ଛଳରେ ଡାକି ମୋତେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ଆଣାଗଲା।

Verse 49

किं नास्ति वात्र भूपालो येनैतदसमंजसम् । ब्राह्मणस्य विशेषेण निर्दोषस्य महाजनाः

ଏଠାରେ କି ଭୂପାଳ ନାହାନ୍ତି, ଯେ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ ଚାଲିଛି—ବିଶେଷକରି ନିର୍ଦୋଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି, ହେ ମହାଜନମାନେ?

Verse 50

जना ऊचुः । बहवस्तेन पापेन विप्राः पूर्वं विडंबिताः । राजप्रसादयुक्तेन चेर्ष्यां प्राप्य शरीरिणा

ଲୋକେ କହିଲେ—ରାଜାନୁଗ୍ରହରେ ସମର୍ଥ, ମାନବଦେହରେ ଇର୍ଷ୍ୟାବଶ ହୋଇଥିବା ସେହି ପାପୀ ପୂର୍ବେ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି ଅପମାନିତ କରିଥିଲା।

Verse 51

कोऽपि राजप्रसादान्न किंचिद्ब्रूतेऽस्य सम्मुखम् । तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो दास्यामस्तेऽशनं वयम्

ତାହାର ରାଜାଶ୍ରୟ ଥିବାରୁ କେହି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି କହେନାହିଁ। ତେଣୁ ଉଠ; ଚାଲ, ଆମେ ତୁମକୁ ଭୋଜନ ଦେବୁ।

Verse 156

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्ये मणिभद्रकृतपुष्पब्राह्मणविडंबनवर्णनंनाम षट्पञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ପୁଷ୍ପାଦିତ୍ୟମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ‘ମଣିଭଦ୍ରକୃତ ପୁଷ୍ପବ୍ରାହ୍ମଣବିଡମ୍ବନବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 156ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।