Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

यस्मान्न विद्यते मृत्युस्तेन दृष्टेन देहिनाम् । अमराख्यं ततो लिंगं विख्यातं भुवनत्रये

Transliteration

yasmānna vidyate mṛtyustena dṛṣṭena dehinām | amarākhyaṃ tato liṃgaṃ vikhyātaṃ bhuvanatraye

Translation

ଦେହଧାରୀମାନେ ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେ ଲିଙ୍ଗ ‘ଅମର’ ନାମରେ ତ୍ରିଭୁବନରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲା।

Word by Word

• यस्मात्: from which/because of which
• यस्मात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे (because of which)

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation particle)

• विद्यते: exists
• विद्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु) (सत्तायाम्)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• मृत्युः: death
• मृत्युः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तेन: by that
• तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• दृष्टेन: seen
• दृष्टेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: √दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तेन इत्यस्य विशेषणम्

• देहिनाम्: of embodied beings
• देहिनाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अमर-आख्यम्: named ‘Amara’
• अमर-आख्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमर (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; समासः: अमर इति आख्या यस्य/यत् (उपपद-तत्पुरुषः)

• ततः: therefore
• ततः: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तम्; हेत्वर्थ/अनन्तरार्थक-क्रियाविशेषणम् (therefore/then)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• विख्यातम्: became renowned/was renowned
• विख्यातम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: वि + √ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; लिङ्गम् इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• भुवन-त्रये: in the three worlds
• भुवन-त्रये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: त्रयाणि भुवनानि (द्विगु)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amara-liṅga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim beholds the Amara-liṅga; a dark, skeletal figure of Mṛtyu recedes, while a radiant aura envelops the devotee; the liṅga shines with a cool, moonlike glow.

Characters & Entities

• Amara-liṅga
• Three worlds (Bhuvanatraya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana (sacred beholding) of a truly powerful liṅga is portrayed as transformative, conquering the fear of death through divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Amara-liṅga kṣetra/tīrtha in Nāgarakhaṇḍa, celebrated for deathlessness-bestowing darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of the liṅga is the key act implied; no additional rite is specified in this verse.