Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

तस्माद्यूयं समासाद्य तल्लिंगं तद्दिने निशि । पूजयध्वं महाभागा येन स्युर्मृत्युवर्जिताः

Transliteration

tasmādyūyaṃ samāsādya talliṃgaṃ taddine niśi | pūjayadhvaṃ mahābhāgā yena syurmṛtyuvarjitāḥ

Translation

ଏହେତୁ ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ସେହି ଦିନର ରାତିରେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ସମୀପ କରି ପୂଜା କର; ତାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ-ପୀଡାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu/Reason (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/सम्बन्धसूचक), अपादानार्थे ‘तस्मात्’ = ‘therefore/from that’

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (सर्वनाम), प्रथमा (1st), बहुवचन

• समासाद्य: having approached
• समासाद्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√सद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having approached’

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘on that’ (with दिने)

• दिने: on the day
• दिने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• निशि: at night
• निशि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• पूजयध्वम्: worship (you all)
• पूजयध्वम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• महाभागाः: O fortunate ones
• महाभागाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बोधनार्थे (vocative-sense)

• येन: by which; whereby
• येन: Karana/Instrument (करण)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धसूचक अव्ययप्रयोग; ‘whereby/by which (means)’

• स्युः: may be
• स्युः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• मृत्युवर्जिताः: free from death
• मृत्युवर्जिताः: Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृत्यु + वर्जित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘deprived of/without’

Speaker

Śukra (instructional voice continuing through the narrative)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A moonless sacred night: pilgrims approach a radiant Śiva-liṅga in a guarded kṣetra, offering lamps, bilva leaves, and water; the liṅga glows as if granting mṛtyu-jaya.

Characters & Entities

• Liṅga
• Mṛtyu (Death)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Timely devotion aligned with sacred time and place (tithi and kṣetra) is portrayed as a direct means of divine protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kṣetra of Vṛṣanātha and its celebrated liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Night-time liṅga worship on the specified day (Māgha Kṛṣṇa Caturdaśī).