
ସୂତ କହନ୍ତି—ଚିତ୍ରପୀଠର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀ ଚିତ୍ରେଶ୍ୱର ଦେବ ‘ଚିତ୍ର-ସୌଖ୍ୟ’ ଅର୍ଥାତ୍ ବିଶେଷ କଲ୍ୟାଣ ଦାତା। ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ, ପୂଜା ଓ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅନୈତିକ କାମନାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗୁରୁତର ଦୋଷ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ବିଶେଷକରି ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସେଠାରେ ଉପାସନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୂର୍ବ ଶାପରେ ରାଜା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ଋଷି ଜାବାଳି ଓ ସେଇ ଘଟଣାସହ ଜଡିତ ଏକ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଲୋକଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡୁଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ, ଚର୍ଚ୍ଚିତ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ଋଷିମାନେ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ପଚାରନ୍ତି। ସୂତ କଥା କହନ୍ତି—ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ତପସ୍ବୀ ଜାବାଳି ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘୋର ତପ କରିବାରୁ ଦେବମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଭଙ୍ଗ ପାଇଁ ରମ୍ଭାକୁ ବସନ୍ତା ସହ ପଠାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ଋତୁପରିବର୍ତ୍ତନ ପରି ପରିବେଶ ହେଲା। ରମ୍ଭା ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଜାବାଳି ଅନ୍ତରେ କ୍ଷୋଭିତ ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରଧ୍ୟାନ ଛାଡିଦେଲେ। ରମ୍ଭା ମଧୁର ବଚନରେ ନିଜକୁ ଉପଲବ୍ଧ ବୋଲି ଦେଖାଇ ପ୍ରଲୋଭିତ କଲେ, ଏବଂ ଜାବାଳି ଗୋଟିଏ ଦିନ କାମଧର୍ମରେ ପଡିଗଲେ। ପରେ ସେ ସଂଯମ ଫେରାଇ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା କରି ପୁଣି ତପରେ ସ୍ଥିର ହେଲେ; ରମ୍ଭା ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହିପରି ଅଧ୍ୟାୟ ତପ, ପ୍ରଲୋଭନ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସହ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ନୈତିକ ସାବଧାନତାକୁ ଦୃଢ କରେ।
Verse 1
सूत उवाच । तथान्योऽपि च तत्रास्ति देवश्चित्रेश्वरो द्विजाः । चित्रपीठस्य मध्यस्थश्चित्रसौख्यप्रदो नृणाम्
ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେଠାରେ ଆଉ ଜଣେ ଦେବ ଅଛନ୍ତି—ଭଗବାନ ଚିତ୍ରେଶ୍ୱର। ସେ ଚିତ୍ରପୀଠର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁଖ ଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 2
यं दृष्ट्वा पूजयित्वा च स्नापयित्वाथवा नरः । मुच्यते परदारोत्थैः पातकैश्चोपपातकैः
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ପୂଜା କରି, କିମ୍ବା (ଲିଙ୍ଗର) ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ପରସ୍ତ୍ରୀ-ସମ୍ବନ୍ଧଜ ପାପ ଓ ଉପପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 3
धर्षयित्वा गुरोः पत्नीं कन्यां वा निजवंशजाम् । नीचां वा व्रतयुक्तां वा कामासक्तेन चेतसा
କାମାସକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଯେ ଗୁରୁଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ, କିମ୍ବା ନିଜ ବଂଶଜ କନ୍ୟାକୁ, ଅଥବା ନୀଚଜାତିର ସ୍ତ୍ରୀକୁ, କିମ୍ବା ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଧର୍ଷଣ କରିଛି—
Verse 4
चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यस्तं पूजयते नरः । स तत्पापं निहत्याशु स्वर्गलोकं ततो व्रजेत्
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯେ ନର ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେହି ପାପ ନାଶ କରି ପରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 5
तथा चित्रांगदस्तत्र जाबालिसहितो नृपः । कुमार्या सहितः सार्द्धं नग्नया तत्समुत्थया । सन्तिष्ठते तदग्रे तु शप्तो जाबालिना पुरा
ସେହିପରି ସେଠାରେ ଜାବାଲି ସହିତ ରାଜା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ସେହି ଘଟଣାରୁ ଜନ୍ମିତ ବସ୍ତ୍ରହୀନ କୁମାରୀ ସହ, ପୂର୍ବେ ଜାବାଲିଙ୍କ ଶାପ ପାଇଥିବାରୁ, ସେ ଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିତ୍ୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହନ୍ତି।
Verse 6
त्रयाणामपि यस्तेषां तस्मिन्नहनि निर्वपेत् । स इष्टां लभते नारीं सिद्धिं च मनसि स्थिताम्
ସେହି ଦିନ ଯେ ଲୋକ ସେଇ ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ/ଦାନ କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ନାରୀ (ପତ୍ନୀ) ପାଏ ଏବଂ ମନରେ ଧାରିଥିବା ସିଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 7
ऋषय ऊचुः । कस्माज्जाबालिना शप्तः पूर्वं चित्रांगदो युवा । सा च तत्तनया कस्मात्कुमारी वस्त्रवर्जिता
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଯୁବ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦକୁ ପୂର୍ବେ ଜାବାଲି କାହିଁକି ଶାପ ଦେଲେ? ଏବଂ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ସେହି କୁମାରୀ କାହିଁକି ବସ୍ତ୍ରବର୍ଜିତା?
Verse 8
अद्यापि तिष्ठते तत्र विरुद्धं रूपमाश्रिता । जनहास्य करं नित्यं तस्मात्सूत वदस्व नः
ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବିରୁଦ୍ଧ/ବିକୃତ ରୂପ ଧାରଣ କରି ରହିଛି, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଲୋକହାସ୍ୟର କାରଣ ହୁଏ; ତେଣୁ, ହେ ସୂତ, ଆମକୁ କାରଣ କୁହ।
Verse 9
सूत उवाच । आर्सोत्पूर्वं मुनिर्नाम्ना जाबालिरिति विश्रुतः । कौमारब्रह्मचर्येण येन चीर्णं तपः सदा
ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଜାବାଲି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ମୁନି ଥିଲେ; ସେ କୌମାର୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ପାଳି ସଦା ତପ କରୁଥିଲେ।
Verse 10
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं समासाद्य स सद्द्विजाः । बाल्येऽपि वयसि प्राप्ते समारेभे महत्तपः
ହାଟକେଶ୍ୱରର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେ ସଦ୍ଦ୍ୱିଜ, ଯଦିଓ ଅଳ୍ପବୟସ୍କ, ତଥାପି ମହାତପ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
Verse 11
कृच्छ्रचांद्रायणादीनि पाराकाणि शनैःशनैः । कुर्वता तेन ते देवाः संनीता भयगोचरम्
ସେ ଧୀରେଧୀରେ କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି ପାରାକ ପରି କଠୋର ବ୍ରତ କରିବାରୁ ଦେବତାମାନେ ଭୟର ଆବର୍ତ୍ତରେ ପଡ଼ିଲେ।
Verse 12
ततः शक्रादयो देवाः संत्रस्ता मेरुमूर्धनि । मिलित्वा चक्रिरे मंत्रं तस्य विघ्नकृते मिथः
ତାପରେ ମେରୁଶିଖରରେ ଶକ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଏକତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ତପରେ ବିଘ୍ନ କରିବା ଉପାୟ ପରସ୍ପରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
Verse 13
यद्यस्य तपसो वृद्धिरेवं यास्यति नित्यशः । च्यावयिष्यति तन्नूनं स्वर्गराज्याच्छतक्रतुम्
ଯଦି ତାଙ୍କ ତପର ବୃଦ୍ଧି ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ, ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରାଜ୍ୟରୁ ଚ୍ୟୁତ କରିଦେବ।
Verse 14
तस्माद्गच्छतु रंभाख्या तत्पार्श्वे ऽप्सरसां वरा । ब्रह्मचर्यविघाताय तस्यर्षेर्भावितात्मनः
ଏହେତୁ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ରମ୍ଭା ତାହାର ପାଖକୁ ଯାଉ; ଦୃଢ଼ସଂୟମିତଚିତ୍ତ ସେ ଋଷିଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟକୁ ବିଘ୍ନ କରିବା ପାଇଁ।
Verse 15
ब्रह्मचर्यं तपोमूलं यतः संकीर्तितं द्विजैः । तस्याभावात्परिक्लेशः केवलं न फलं व्रते
କାରଣ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟକୁ ପଣ୍ଡିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତପସ୍ୟାର ମୂଳ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି; ତାହା ନଥିଲେ ବ୍ରତରେ କେବଳ କ୍ଲେଶ, ଫଳ ନୁହେଁ।
Verse 16
एवं ते निश्चयं कृत्वा समाहूय ततः परम् । रंभामूचुर्महेंद्रेण सर्वे देवास्तदादरात्
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି ପରେ ସେମାନେ ରମ୍ଭାକୁ ଡାକିଲେ; ମହେନ୍ଦ୍ର ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଦରରେ ତାକୁ କହିଲେ।
Verse 17
गच्छ शीघ्रं महाभागे जाबालिर्यत्र तिष्ठति । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तपोविघ्नाय तस्य वै
ହେ ମହାଭାଗେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜାବାଲି ଅଛନ୍ତି—ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ—ଶୀଘ୍ର ଯାଅ; ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାକୁ ବିଘ୍ନ କରିବା ପାଇଁ।
Verse 18
ते ते भावाः प्रयोक्तव्याः कथास्तास्ता मनोहराः । वर्धयंती तथा चित्ते तस्य कामं निरर्गलम्
ସେ ସେ ଭାବଭଙ୍ଗୀ ଓ ସେ ସେ ମନୋହର କଥାବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରୟୋଗ କର; ଯେପରି ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତରେ ନିର୍ବାଧ କାମନା ବଢ଼ିଯାଉ।
Verse 19
रंभोवाच । स मुनिर्न विजानाति कामधर्मं सुरेश्वर । अरसज्ञं कथं देव करिष्यामि स्मरान्वितम्
ରମ୍ଭା କହିଲା—ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ସେ ମୁନି କାମଧର୍ମ ଜାଣେନାହିଁ। ରସଅଜ୍ଞ ତାକୁ ମୁଁ କିପରି ପ୍ରେମେ ଉଦ୍ବେଳିତ କରିବି?
Verse 20
इन्द्र उवाच । एष यास्यति मद्वाक्याद्वसंतस्तस्य सन्निधौ । अस्य संदर्शनादेव भविष्यति स सस्मरः
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ବସନ୍ତ ତାହାର ସନ୍ନିଧିକୁ ଯିବ। ବସନ୍ତଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସେ ମୁନି କାମାକୁଳ ହେବ।
Verse 21
तस्माद्गच्छ द्रुतं तत्र सहानेन वरानने । संसिद्धिर्जायते येन देवकृत्यं भवेद्द्रुतम्
ଏହେତୁ, ହେ ସୁମୁଖୀ! ତାଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଅ। ଯାହାଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ହେବ ଏବଂ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।
Verse 22
अथ सा तं प्रणम्योच्चैः प्रस्थिता धरणीतलम् । वसंतेन समायुक्ता जाबालिर्यत्र तिष्ठति
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଧରଣୀତଳରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା; ବସନ୍ତ ସହ ଯେଉଁଠି ଜାବାଳି ରହୁଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା।
Verse 23
अथाकस्मादशोकस्य संजातः पुष्पसंचयः । तिलकस्य च चूतस्य मंजर्यः समुपस्थिताः
ତେବେ ହଠାତ୍ ଅଶୋକ ଗଛରେ ପୁଷ୍ପସଞ୍ଚୟ ହେଲା; ତିଲକ ଓ ଆମ୍ବ ଗଛରେ ମଧ୍ୟ ମଞ୍ଜରୀ ଫୁଟି ଉଠିଲା।
Verse 24
शिशिरे च सरोजानि विकासं प्रापुरेव हि । ववौ च सुरभिर्वायुर्दाक्षिणात्यः सुकामदः
ଶିଶିର ଋତୁରେ ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ବିକଶିତ ହେଲା; ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି କାମଭାବ ଜାଗ୍ରତ କଲା।
Verse 25
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रंभा तत्र वराप्सराः । सलिलाशयतीरस्थो जाबालिर्यत्र तिष्ठति
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସେଠାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ରମ୍ଭା ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା—ଯେଉଁଠି ଜଳାଶୟର ତଟରେ ଜାବାଳି ମୁନି ରହୁଥିଲେ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ।
Verse 26
अक्षमालाधृतकरो जपन्मंत्रमनेकधा । अभीष्टं श्रद्धया युक्तो विधाय पितृतर्पणम्
ହାତରେ ଅକ୍ଷମାଳା ଧରି ସେ ନାନା ପ୍ରକାରେ ମନ୍ତ୍ରଜପ କରୁଥିଲେ; ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଅଭୀଷ୍ଟ କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରି, ପିତୃତର୍ପଣ ମଧ୍ୟ କଲେ।
Verse 27
स्नानार्थं तज्जलं साऽथ प्रविवेश वराप्सराः
ତାପରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ସ୍ନାନାର୍ଥେ ସେହି ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
Verse 28
विवस्त्रां तां समालोक्य सोऽपि यौवनशालिनीम् । याम्यानिलेन च स्पृष्टः कामस्य वशगो ऽभवत्
ତାକୁ ବସ୍ତ୍ରହୀନା, ଯୌବନଦୀପ୍ତ ଦେଖି, ଦକ୍ଷିଣ ପବନର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ମଧ୍ୟ କାମର ବଶୀଭୂତ ହେଲା।
Verse 29
ततस्तस्याभवत्कंपस्तत्क्षणादेव सन्मुने । अक्षमाला कराग्राच्च पपात धरणीतले
ସେହି କ୍ଷଣେ, ହେ ସନ୍ମୁନି, ସେ କମ୍ପିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଳି ଅଗ୍ରରୁ ଅକ୍ଷମାଳା ଧରାତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।
Verse 30
पुलकः सर्वगात्रेषु संजज्ञेऽतीव दारुणः । अश्रुपाताः पतंति स्म कोष्णाः प्लावितभूतलाः
ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର ଦେହରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ରୋମାଞ୍ଚ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ଗରମ ଅଶ୍ରୁଧାରା ଲଗାତାର ପଡ଼ି ଭୂମିକୁ ଭିଜାଇଦେଲା।
Verse 31
अथ तं क्षुभितं ज्ञात्वा चित्तज्ञा सा वराप्सराः । निर्गत्य सलिलात्तस्माच्चक्रे वस्त्रपरिग्रहम्
ତାଙ୍କ ଅନ୍ତରେ କ୍ଷୁଭିତ ହୋଇଥିବା ଜାଣି, ଚିତ୍ତଜ୍ଞା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଜଳରୁ ବାହାରି ନିଜ ବସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲା।
Verse 32
ततस्तस्यांतिके गत्वा प्रणिपत्य कृतादरा । प्रोवाच मधुरं वाक्यं वर्द्धंती तस्य तन्मतम्
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଆଦରସହ ପ୍ରଣାମ କଲା; ଏବଂ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲା—ତାଙ୍କ ମନରେ ଉଦିତ ଭାବକୁ ସୁକୁମାର ଭାବେ ବଢ଼ାଇ ଦେଇ।
Verse 33
आश्रमे सकलं ब्रह्मन्कच्चित्ते कुशलं मुने । स्वाध्याये तपसि प्राज्ञ शिष्येषु मृगपक्षिषु
‘ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି, ଆଶ୍ରମରେ ସବୁ କୁଶଳ ତୋ? ହେ ମୁନେ, ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତ ତୋ? ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ତପସ୍ୟା ବଢ଼ୁଛି ତୋ, ଶିଷ୍ୟ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ କୁଶଳ ତୋ?’
Verse 34
कुशलं मे वरारोहे सर्वत्रैवाधुना स्थितम् । विशेषेणात्र संप्राप्ता सर्वलक्षणलक्षिता
ମୁନି କହିଲେ—ହେ ବରାରୋହେ, ମୋର କୁଶଳ ଏବେ ସର୍ବତ୍ର ସ୍ଥିର ଅଛି। ବିଶେଷତଃ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ-ଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ।
Verse 35
का त्वं वद महाभागे मम मन्मथवर्धनी । किं देवी वासुरी वा किं पन्नगी किं तु मानुषी
ହେ ମହାଭାଗେ, କୁହ—ତୁମେ କିଏ, ଯେ ମୋ ମନରେ ମନ୍ମଥକୁ ବଢ଼ାଉଛ? ତୁମେ ଦେବୀ କି, ଅସୁରୀ କି, ପନ୍ନଗୀ (ନାଗକନ୍ୟା) କି, ନା ମାନୁଷୀ?
Verse 36
निवेदय शरीरे मे किं न पश्यसि वेपथुम् । निरर्गलश्च रोमांचो बाष्पपूरश्च नेत्रजः
ମୁଁ ତୁମକୁ ନିବେଦନ କରୁଛି—ମୋ ଶରୀରର ଏହି କମ୍ପନ ତୁମେ ଦେଖୁନାହ କି? ଅନିରୋଧ୍ୟ ରୋମାଞ୍ଚ ଉଠୁଛି, ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁପୂର ଭରିଯାଇଛି।
Verse 37
रंभोवाच । किं ते गात्रस्वभावोऽयम् किं वान्यो व्याधिसंभवः । कच्चिदेव न ते स्वास्थ्यं प्रपश्यामि शरीरजम्
ରମ୍ଭା କହିଲା—ଏହା କି ତୁମ ଦେହର ସ୍ୱଭାବ, ନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟାଧିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ? ମୁଁ ତୁମ ଶରୀରରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ।
Verse 38
मुनिरुवाच । न मे गात्रस्वभावो न व्याधिभिश्च सुलोचने । शृणुष्व कारणं कृत्स्नं येनेदृक्संस्थितं वपुः
ମୁନି କହିଲେ—ହେ ସୁଲୋଚନେ, ଏହା ମୋ ଦେହର ସ୍ୱଭାବ ନୁହେଁ, ନା ବ୍ୟାଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି। ଶୁଣ; ଯେ କାରଣରୁ ମୋ ଶରୀର ଏପରି ହୋଇଛି, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ।
Verse 40
तदहं मन्मथाविष्टो दर्शनात्तव शोभने । ब्रह्मचर्यपरोपीत्थं महाव्रतधरोऽपि च
ଏହେତୁ, ହେ ଶୋଭନେ! ତୁମ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୁଁ ମନ୍ମଥାବିଷ୍ଟ ହୋଇପଡ଼ିଛି—ଯଦ୍ୟପି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟପର ଓ ମହାବ୍ରତଧାରୀ।
Verse 41
रंभोवाच यद्येवं ब्राह्मणश्रेष्ठ मां भजस्व यथासुखम् । नात्र कश्चिद्भवेद्दोषः पण्यनारी यतोऽस्म्यहम्
ରମ୍ଭା କହିଲା—ଯଦି ଏମିତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଥାସୁଖ ମୋତେ ଭଜ। ଏଥିରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସ୍ୱଭାବତଃ ପଣ୍ୟନାରୀ।
Verse 42
साधारणा वयं विप्र यतः सृष्टाः स्वयंभुवा । सर्वेषामेव लोकानां विशेषेण द्विजन्मनाम्
ହେ ବିପ୍ର! ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ; କାରଣ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ—ବିଶେଷକରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ—ଭୋଗାର୍ଥେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
Verse 43
अहं चापि समालोक्य त्वां मुने मन्मथोपमम् । हता कामशरैस्तीक्ष्णैर्न च गंतुं समुत्सहे
ଏବଂ ହେ ମୁନେ! ମନ୍ମଥସଦୃଶ ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କାମଶରରେ ଆହତ ହୋଇଛି; ଏବେ ଯିବାକୁ ମୋର ସାହସ ହେଉନାହିଁ।
Verse 44
मया दृष्टाः सुराः पूर्वं यक्षा विद्याधरास्तथा । सिद्धाश्च किंनरा नागा गुह्यकाः किमु मानुषाः
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଦେବମାନଙ୍କୁ, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି; ସିଦ୍ଧ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ତେବେ ମାନବମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ କହିବି!
Verse 45
नेदृग्रूपं वपुस्तेषामेकस्यापि विलोकितम् । मध्ये ब्राह्मणशार्दूल तस्माद्भक्तां भजस्व माम्
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକଜଣରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ରୂପ ଓ ଦେହସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖିନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶାର୍ଦୂଳ, ତୁମପ୍ରତି ଭକ୍ତା ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରି ମୋ ସହ ରମଣ କର।
Verse 46
यो नारीं कामसंतप्तां स्वयं प्राप्तां परित्यजेत् । स मूर्खः पच्यते घोरे नरके शाश्वतीः समाः
ଯେ ପୁରୁଷ ସ୍ୱୟଂ ଆସିଥିବା କାମସନ୍ତପ୍ତା ନାରୀକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ମୂର୍ଖ ଘୋର ନରକରେ ଅନନ୍ତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦହିତ ହୁଏ।
Verse 47
एवमुक्त्वा तया सोऽथ परिष्वक्तो महामुनिः । अनिच्छन्नपि वाक्येन हृदयेन च सस्पृहः
ଏପରି କହି ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା। ସେ ବାକ୍ୟରେ ଅନିଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହୃଦୟରେ ତଥାପି ସ୍ପୃହା ଜାଗିଲା।
Verse 48
ततो लतानि कुंजे तं समानीय मुनीश्वरम् । कामशास्त्रोदितैर्भावै रराम कृत्रिमैर्मुनिम्
ତାପରେ ସେ ମୁନୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଲତାଘନ କୁଞ୍ଜକୁ ନେଇ, କାମଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ କୃତ୍ରିମ ଭାବ ଧାରଣ କରି ମୁନି ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କଲା।
Verse 49
एवं तया समं तत्र स्थितो यावद्दिनक्षयम् । कामधर्मसमासक्तः संत्यक्ताशेषकर्मकः
ଏଭଳି ସେ ତାଙ୍କ ସହ ସେଠାରେ ଦିନଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା—କାମଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି।
Verse 50
ततो निष्कामतां प्राप्तो लज्जया परिवारितः । विससर्ज च तां रंभां शौचं चक्रे ततः परम्
ତେବେ ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ଘେରାଯାଇ ପୁନଃ ନିଷ୍କାମତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ରମ୍ଭାକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ପରେ ଶୌଚ-ଶୁଦ୍ଧି କଲେ।
Verse 51
सापि तेन विनिर्मुक्ता कृतकृत्या विलासिनी । प्रहृष्टा प्रययौ तत्र यत्र देवाः सवासवाः
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେଇ ବିଲାସିନୀ ଅପ୍ସରା କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ ହର୍ଷିତ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା।
Verse 143
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जाबालिक्षोभणोनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ଭାଗ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଜାବାଲିକ୍ଷୋଭଣ’ ନାମକ 143ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।