Adhyaya 139

Verse 1

सूत उवाच । धर्मराजेश्वरोत्थं च माहात्म्यं द्विजसत्तमाः । यन्मया प्रश्रुतं पुण्यं सकाशात्स्वपितुः पुरा

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଧର୍ମରାଜେଶ୍ୱର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯେ ପୁଣ୍ୟମୟ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ତାହା ମୁଁ କହିବି; ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ନିକଟରୁ ଶୁଣିଥିଲି।

Verse 2

तदहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः । त्रैलोक्येऽपि सुविख्यातं सर्व पातकनाशनम्

ଏହେତୁ ମୁଁ ତାହାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବି; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ସୁସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ। ଏହା ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସର୍ବ ପାପ ନାଶକ।

Verse 3

तत्र क्षेत्रे पुरा विप्रः कश्यपान्वयसंभवः । उपाध्याय इति ख्यातो वेदविद्यापरायणः

ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁରାତନ କାଳରେ କଶ୍ୟପ ବଂଶଜ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ‘ଉପାଧ୍ୟାୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 4

पश्चिमे वयसि प्राप्ते तस्य पुत्रो बभूव ह । स्वाध्यायनियमस्थस्य प्रभूतविभवस्य च

ସେ ଯେତେବେଳେ ଜୀବନର ପଶ୍ଚିମ ବୟସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ସେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ନିୟମାଚରଣରେ ନିଷ୍ଠ ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ବିଭବର ଧନୀ ଥିଲା।

Verse 5

पञ्चवर्षकमात्रस्तु यदा जज्ञे च तत्सुतः । तदा मृत्युवशं प्राप्तः पितृमातृसुदुःखकृत्

ସେ ପୁତ୍ର ଯେତେବେଳେ କେବଳ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ହେଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବଶ ହୋଇ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଘୋର ଶୋକ ଦେଲା।

Verse 6

ततः स ब्राह्मणः कोपं चक्रे वैवस्वतोपरि । धर्मराजगृहं प्राप्तं दृष्ट्वा निजकुमारकम्

ତେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୈବସ୍ୱତ ଯମଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଗୃହକୁ ନିଆଯାଇଥିବା ନିଜ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ଦେଖି ରୋଷରେ ଭରିଗଲେ।

Verse 7

आदाय सलिलं हस्ते शुचिर्भूत्वासमाहितः । प्रददौ दारुणं शापं धर्मराजाय दुःखितः

ହସ୍ତରେ ଜଳ ନେଇ, ଶୁଚି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସମାହିତ ମନରେ, ଦୁଃଖିତ ସେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦାରୁଣ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 8

अपुत्रोऽद्य कृतो यस्मादहं तेन दुरात्मना । अतः सोऽपि च दुष्टात्मा यमोऽपुत्रो भविष्यति

“ଯେ ଦୁରାତ୍ମା ଆଜି ମୋତେ ଅପୁତ୍ର କଲା, ତେଣୁ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଯମ ମଧ୍ୟ ଅପୁତ୍ର ହେବ।”

Verse 9

तथास्य भूतले लोको नैव पूजां विधास्यति । कीर्तयिष्यति नो नाम यथान्येषां दिवौकसाम्

“ତଥା ଭୂତଳରେ ଲୋକେ ତାହାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କ ନାମକୁ ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ ନାହିଁ।”

Verse 10

यः कश्चित्प्रातरुत्थाय नाम चास्य ग्रही ष्यति । मंगल्यकरणे चाथ विघ्नं तस्य भविष्यति

ଯେ କେହି ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ତାହାର ନାମ ଗ୍ରହଣ (ଉଚ୍ଚାରଣ) କରେ, ତାହାର ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ବିଘ୍ନ ଉପସ୍ଥିତ ହେବ।

Verse 11

तं श्रुत्वा तस्य विप्रस्य यमः शापं सुदारुणम् । स्वधर्मे वर्तमानस्तु ततो दुःखा न्वितोऽभवत्

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ଶାପ ଶୁଣି ଯମ, ସ୍ୱଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପରେ ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହେଲେ।

Verse 12

एतस्मिन्नंतरे गत्वा ब्रह्मणः सदनं प्रति । कृतांजलिपुटो भूत्वा यमः प्राह पितामहम्

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଯମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦନକୁ ଯାଇ, ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 13

पश्य देवेश शप्तोऽहं निर्दोषोपि द्विजन्मना । स्वधर्मे वर्तमानस्तु यथान्यः प्राकृतो जनः

ହେ ଦେବେଶ! ଦେଖନ୍ତୁ, ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶପ୍ତ ହୋଇଛି; ସ୍ୱଧର୍ମରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ପରି ହୋଇଗଲି।

Verse 14

तस्मादहं त्यजिष्यामि नियोगं ते पितामह । ब्रह्मशापभया द्भीतः सत्यमेतन्मयोदितम्

ଏହେତୁ, ହେ ପିତାମହ! ବ୍ରହ୍ମଶାପର ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ ମୁଁ ଆପଣ ଅର୍ପିତ ନିୟୋଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି—ଏହା ମୋର ସତ୍ୟ ବଚନ।

Verse 15

पुरा मांडव्यशापेन शूद्रयोन्यवतारितः । सांप्रतं पुत्ररहितः कृतोऽपूज्यश्च सत्तम

ପୂର୍ବେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଶୂଦ୍ର-ଯୋନିରେ ଅବତରିତ ହୋଇଥିଲି। ଏବେ, ହେ ସତ୍ତମ, ମୋତେ ପୁତ୍ରହୀନ ଓ ଯଥୋଚିତ ପୂଜା-ସମ୍ମାନରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି।

Verse 16

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दीनं वैवस्वतस्य च । तत्कालोचितमाहेदं स्वयमेव शतक्रतुः

ସୂତ କହିଲେ—ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ)ଙ୍କ ଦୀନ ବଚନ ଶୁଣି, ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସ୍ୱୟଂ ସମୟୋଚିତ ପରାମର୍ଶ ସହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 17

युक्तमुक्तमनेनैतद्धर्मराजेन पद्मज । नियोगे वर्तमानेन तावकीये सुरेश्वर

ହେ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା)! ଏହି ଧର୍ମରାଜ ଯାହା କହିଛନ୍ତି ତାହା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ; କାରଣ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ସେ ତୁମ ନିୟୋଗ (ଆଜ୍ଞା)ରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।

Verse 18

अवश्यमेव मर्त्ये च मनुष्याः समये स्थिताः । बाल्ये वा यौवने वाथ वार्धक्ये वा पितामह । संहर्तव्या न संदेहो नाकाले च कथंचन

ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିୟତ ସମୟର ନିୟମରେ ଅବସ୍ଥିତ—ବାଲ୍ୟରେ, ଯୌବନରେ କିମ୍ବା ବାର୍ଧକ୍ୟରେ, ହେ ପିତାମହ। ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସଂହୃତ ହେବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅକାଳରେ ନୁହେଁ।

Verse 19

एतदेव कृतं नाम धर्मराजाख्यमुत्तमम् । त्वया च सममित्रस्य समशस्त्रोर्महात्मनः

‘ଧର୍ମରାଜ’ ନାମକ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ତୁମେ ନିଜେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲ—ସମମିତ୍ର ଓ ସମଦଣ୍ଡଧାରୀ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ।

Verse 20

तस्मादद्य समालोक्य कश्चिदेव विचिंत्यताम् । उपायो येन निर्दोषो नियोगं कुरुते तव

ଏହେତୁ ଆଜିହିଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରି ନିଶ୍ଚୟ କରାଯାଉ, ଯେପରି ସେ ନିର୍ଦୋଷ ରହି ତୁମ ନିୟୋଗକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ କରିପାରିବ।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । ब्रह्मशापं न शक्तोऽह मन्यथाकर्तुमेवच । उपायं च करिष्यामि सांप्रतं त्रिदशाधिप

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶାପକୁ ମୁଁ ଅନ୍ୟଥା କରିପାରେ ନାହିଁ; ତଥାପି, ହେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ, ମୁଁ ଏବେ ଏକ ଉପାୟ କରିବି।

Verse 22

ततो ध्यानं प्रचक्रे स ब्रह्मा लोकपितामहः । तदर्थं सर्वदेवानां पुरतः सुस माहितः

ତାପରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେହି କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହିତ ହୋଇ, ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 23

तस्यैवं ध्यानसक्तस्य प्रादुर्भूताः समंततः । मूर्ता रोगाः सुरौद्रास्ते वातगुल्मकफात्मकाः । अष्टोत्तरशतप्रायाः प्रोचुस्तं च कृतादराः

ସେ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିବାବେଳେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ରୋଗମାନେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ—ଦେବକ୍ରୋଧ ପରି ଉଗ୍ର—ବାତ, ଗୁଲ୍ମ ଓ କଫ ସ୍ୱଭାବର। ପ୍ରାୟ ଏକଶେ ଆଠ ସଂଖ୍ୟାରେ ସେମାନେ ଆଦରସହିତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 24

रोगा ऊचुः । किमर्थं देवदेवेश त्वया सृष्टा वयं विभो । आदेशो दीयतां शीघ्रं प्रसादः क्रियतामिति

ରୋଗମାନେ କହିଲେ: ହେ ଦେବଦେବେଶ, ହେ ବିଭୋ! ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ? ଶୀଘ୍ର ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ ଏବଂ ଆମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।

Verse 25

व्रह्मोवाच । व्रजध्वं भूतले शीघ्रं ममादेशादसंशयम् । यमादेशान्मनुष्येषु गन्तव्यमविकल्पितम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଃସନ୍ଦେହ ଶୀଘ୍ର ଭୂତଳକୁ ଯାଅ। ଯମଙ୍କ ଆଦେଶାଧୀନ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କର— ନିର୍ଦ୍ବିକଳ୍ପ।

Verse 26

एवमुक्त्त्वा तु तान्रोगांस्ततः प्राह पितामहः । धर्मराजं समीपस्थं भृशं दीनमधोमुखम्

ଏଭଳି ରୋଗମାନଙ୍କୁ କହି ପିତାମହ ପରେ ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀନ ହୋଇ ମୁହଁ ନମାଇ ଥିଲେ।

Verse 27

एते ते व्याधयः सर्वे मया यम नियोजिताः । साहाय्यं च करिष्यंति सर्वकृ त्येषु सर्वदा

ହେ ଯମ, ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧିମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛି। ସେମାନେ ସଦା ସର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।

Verse 28

यः कश्चिदधुना मर्त्यो गतायुः संप्रपद्यते । वधाय तस्य यत्नेन त्वया प्रेष्याः सदैव तु

ଏବେ ଯେ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ, ଯାହାର ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇଛି, ସମ୍ମୁଖରେ ଆସେ— ତାହାର ବଧ ପାଇଁ ଯତ୍ନସହିତ ଏମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ସଦା ପ୍ରେରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

एतेषां जायते तेन जननाशसमुद्भवः । अपवादो धरापृष्ठे न च संजायते तव

ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଦନୁସାରେ ଜନନାଶ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ; ଏବଂ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ତୁମ ଉପରେ କୌଣସି ଅପବାଦ କିମ୍ବା ଦୋଷାରୋପ ଜନ୍ମିବ ନାହିଁ।

Verse 31

ततस्तान्सकलान्व्याधीन्गृहीत्वा रविनंदनः । यमलोकं समासाद्य ततः प्रोवाच सादरम्

ତାପରେ ରବିନନ୍ଦନ ଯମ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧିମାନଙ୍କୁ ସହିତ ନେଇ ଯମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ସାଦରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 32

पृष्ट्वापृष्ट्वा च गंतव्यं चित्रगुप्तं धरातले । गंतव्यं जननाशाय समये समुपस्थिते

ପୁନଃପୁନଃ ପଚାରି ଧରାତଳରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ନିୟତ ସମୟ ଆସିଲେ ଜନ୍ମଚକ୍ର-ନାଶ ପାଇଁ ଗମନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

परमस्ति मया तत्र स्थापितं लिंगमुत्तमम् । हाटकेश्वरजेक्षेत्रे सर्वपातकनाशनम्

ସେଠାରେ ମୁଁ ପରମ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଛି; ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 34

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या प्रातरुत्थाय मानवः । स युष्माभिः सदा त्याज्यो दूरतो वचनान्मम

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ସେ (ଲିଙ୍ଗ) ଦର୍ଶନ କରେ, ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ତୁମେ ସେକୁ ସଦା ଦୂରରୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ସ୍ପର୍ଶ କରିବ ନାହିଁ।

Verse 35

एवमुक्त्वा स तान्व्याधींस्ततो वैवस्वतः स्वयम् । तस्य विप्रस्य तं पुत्रं गृहीत्वा सत्वरं ययौ । तस्यैव मंदिरे रम्ये कृत्वा रूपं द्विजन्मनः

ଏଭଳି କହି ସେ ଯମ ତାହା ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧିଙ୍କୁ (ଆଦେଶ ଦେଇ), ପରେ ବୈବସ୍ୱତ ନିଜେ ସେ ବିପ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଧରି ଶୀଘ୍ର ଗଲେ; ଏବଂ ସେହି ରମ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ଦ୍ୱିଜରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 36

अथासौ ब्राह्मणो दृष्ट्वा स्वं पुत्रं गृहमागतम् । सहितं विप्ररूपेण धर्मराजेन धीमता

ତେବେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଘରକୁ ଫେରିଆସିଥିବା ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେ ଧୀମାନ ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କ ସହ ଥିବାକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ।

Verse 37

ततः प्रहृष्टचित्तेन सत्वरं सम्मुखो ययौ । पुत्रपुत्रेति जल्पन्स निजभार्यासमन्वितः

ତାପରେ ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହୃଦୟରେ ସେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ; “ପୁତ୍ର, ପୁତ୍ର!” ବୋଲି କହି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଲେ।

Verse 38

परिष्वज्य ततो भूयो वाष्पपर्याकुलेक्षणः । आघ्राय च ततो मूर्ध्नि वाक्यमेतदुवाच ह

ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅଶ୍ରୁରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନରେ ସେ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକକୁ ଘ୍ରାଣ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 39

ब्राह्मण उवाच । कथं पुत्र समायातस्त्वं तस्मा द्यममंदिरात् । न कश्चित्पुनरायाति यत्र गत्वाऽपि वीर्यवान्

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ପୁତ୍ର, ତୁମେ ସେହି ଯମମନ୍ଦିରରୁ କିପରି ଫେରିଆସିଲ? ଯେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ପରାକ୍ରମୀ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଫେରେ ନାହିଁ।”

Verse 41

कश्चायं ब्राह्मणः पार्श्वे तव संतिष्ठते सुत । दिव्येन तेजसा युक्तस्तं नमाम्यहमात्मज

“ପୁତ୍ର, ତୁମ ପାଖରେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଏ? ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କୁ, ହେ ସନ୍ତାନ, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।”

Verse 42

पुत्र उवाच । एष ब्राह्मणरूपेण समायातो यमः स्वयम् । मामादाय कृपाविष्टो ज्ञात्वा त्वां दुःखसंयुतम्

ପୁତ୍ର କହିଲା: ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ସ୍ୱୟଂ ଯମରାଜ ଆସିଛନ୍ତି । ଆପଣଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଜାଣି ଦୟାପରବଶ ହୋଇ ମୋତେ ନେଇ ଆସିଛନ୍ତି ।

Verse 43

तस्मात्त्वं कुरु तातास्य शापानुग्रहमद्य वै । गृहप्राप्तस्य सुस्नेहाद्यद्यहं तव वल्लभः

ତେଣୁ ହେ ପିତା! ଯଦି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ତେବେ ଗୃହକୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଅତିଥିଙ୍କ ଅଭିଶାପକୁ ଆଜି ସ୍ନେହରେ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପରିଣତ କରନ୍ତୁ ।

Verse 44

ततस्तस्य प्रणामं स कृत्वा ब्राह्मणसत्तमः । व्रीडयाऽधोमुखो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम्

ତା’ପରେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ଆଦର ସହକାରେ କହିଲେ ।

Verse 45

ब्राह्मण उवाच । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । यत्पुत्रस्य मम प्राप्तिर्गतस्य यमसादनम्

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା ଏବଂ ଜୀବନ ସାର୍ଥକ ହେଲା, କାରଣ ଯମପୁରକୁ ଯାଇଥିବା ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ ଫେରି ପାଇଛି ।

Verse 46

त्वं च पुत्रकृते तात सन्तोषं परमं गतः । तस्मात्पुत्रेण संयुक्तो यथायं स्यात्तथा कुरु

ଏବଂ ହେ ତାତ! ପୁତ୍ର ହେତୁ ଆପଣ ପରମ ସନ୍ତୋଷ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ତେଣୁ ପୁତ୍ର ସହିତ ମିଶି ଏପରି କରନ୍ତୁ ଯେପରି ଏହା ଯଥାର୍ଥ ହେବ ।

Verse 47

ब्राह्मण उवाच । न मे स्यादनृतं वाक्यं कदा चिदपि पुत्रक । अपि स्वैरेण यत्प्रोक्तं किं पुनर्दुःखितेन च

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ପୁତ୍ରକ, ମୋର ବାକ୍ୟ କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ। ସହଜରେ କହିଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଦୁଃଖରେ କହିଥିବା କଥା କେତେ ଅଧିକ ସତ୍ୟ!

Verse 48

तस्मात्तस्य भवेत्पुत्रो दैवयोनिसमुद्भवः । न कथंचिदपि प्राज्ञ मम शापवशाद्ध्रुवम्

ଏହେତୁ ତାହାର ଦେବୟୋନିରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ପୁତ୍ର ହେବ। ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୋ ଶାପବଳରେ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।

Verse 49

भविष्यति सुतश्चान्यो मानुषीयोनिसंभवः । राजसूयाश्वमेधाभ्यां यश्चैनं तारयिष्यति

ଆଉ ଜଣେ ପୁତ୍ର ମାନବୀୟୋନିରୁ ଜନ୍ମିବ; ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟରେ ସେ ତାକୁ ତାରିବ।

Verse 50

कोऽर्थः पुत्रेण जातेन यो न संतारणक्षमः । पितृपक्षं शुभं कर्म कृत्वा सर्वोत्तमं भुवि

ଯେ ପୁତ୍ର ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାରଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ସେପରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ କ’ଣ ଲାଭ? ପିତୃପକ୍ଷରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ କର୍ମ କରି ସେ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ।

Verse 51

तथा पूजाकृते योऽस्य शापो दत्तश्च वै पुरा । तत्रापि शृणु मे वाक्यं तस्य पुत्रक जल्पतः

ସେହିପରି ତାହାର ପୂଜାସମ୍ବନ୍ଧରେ ପୂର୍ବେ ଯେ ଶାପ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେଥିପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣ, ପୁତ୍ର; ମୁଁ ତାହା କହୁଛି।

Verse 52

वेदोक्तैर्विविधैर्मन्त्रैर्या पूजा चास्य संस्थिता । न भविष्यति सा लोके कथंचिदपि पुत्रक

ହେ ପୁତ୍ର! ବେଦୋକ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଯେ ତାଙ୍କର ପୂଜା ସ୍ଥାପିତ ଥିଲା, ସେହି ପୂଜା ଏହି ଲୋକରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 53

अस्य मानुषसंभूतैर्मन्त्रैः पूजा भविष्यति । विशिष्टा सर्वदेवेभ्यः सत्यमेतन्मयोदितम्

ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହେବ; ଏବଂ ସେହି ପୂଜା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ—ଏହା ମୋର କଥିତ ସତ୍ୟ।

Verse 54

पुत्र उवाच । अहमेनं प्रतिष्ठाप्य द्रिजश्रेष्ठ महीतले । सम्यगाराधयिष्यामि किमन्यैर्विबुधैर्मम

ପୁତ୍ର କହିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଏହାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀତଳେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରିବି; ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର କଣ ଆବଶ୍ୟକ?

Verse 55

तस्मात्संकीर्तयिष्यामि मंत्रान्मानुषसंभवान् । तथा पूजाविधानं च त्वत्प्रसादेन पूर्वज

ତେଣୁ ମୁଁ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରିବି, ଏବଂ ପୂଜାବିଧାନ ମଧ୍ୟ—ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ, ହେ ପୂଜ୍ୟ ପୂର୍ବଜ।

Verse 56

ततः सुगं नः पन्थेति तस्य मंत्रं विधाय सः । समाचरत्प्रहृष्टात्मा धर्मराजस्य शृण्वतः

ତାପରେ ସେ ‘ଆମ ପଥ ସୁଗମ ହେଉ’ ଇତି ମନ୍ତ୍ର ରଚି, ହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ ବିଧି ଆଚରଣ କଲା; ଧର୍ମରାଜ ଶୁଣୁଥିଲେ।

Verse 58

यम उवाच । कथंचिदपि विप्रेद्र न मे स्याद्दर्शनं वृथा । अन्येषामपि देवानां तस्मात्प्रार्थय वांछि तम्

ଯମ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ମୋର ତୁମ ପାଖରେ ଦର୍ଶନ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ। ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ତାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କର।

Verse 59

ब्राह्मण उवाच । तवार्चां मम पुत्रोऽयं स्थापयिष्यति यामिह । तामनेनैव मंत्रेण यः कश्चित्पूजयेद्द्विजः

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ହେ ଯମଦେବ, ମୋର ଏହି ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚା (ପ୍ରତିମା) ସ୍ଥାପନ କରିବ। ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସେହି ପ୍ରତିମାକୁ ପୂଜା କରିବ…

Verse 60

भवेत्संवत्सरं यावत्संप्राप्ते पंचमीदिने । मा तस्य पुत्रशोको हि इह लोके कथञ्चन

…ଏକ ସମ୍ବତ୍ସର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଲୋକରେ ତାହାର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପୁତ୍ରଶୋକ ନ ହେଉ।

Verse 61

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय संप्रहृष्टमना यमः । यमलोकं जगामाथ स्वाधिकारपरोऽभवत्

ସୂତ କହିଲେ—ଯମ ହର୍ଷିତମନେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ପରେ ସେ ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନିଜ ଅଧିକାର-ଧର୍ମରେ ତତ୍ପର ହେଲେ।

Verse 62

सोऽपि ब्राह्मणदायादः कृत्वा प्रासादमुत्तमम् । यममाराधयामास मध्ये संस्थाप्य भक्तितः । पित्रा चोक्तेन मन्त्रेण तेनैव विधिपूर्वकम्

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦ ନିର୍ମାଣ କରି, ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଯମଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲା ଏବଂ ପିତା କହିଥିବା ସେହି ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ଆରାଧନା କଲା।

Verse 63

ततश्च क्रमशः प्राप्य पुत्रपौत्राननेकशः । कालधर्ममनुप्राप्तश्चिरं स्थित्वा महीतले

ତତଃ କ୍ରମେ ସେ ଅନେକ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲା। ପୃଥିବୀରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହି ଶେଷେ କାଳଧର୍ମ—ନିୟତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं पुराणेयत्पुरा श्रुतम् । यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या संप्राप्ते पंचमीदिने । नापमृत्युर्भवेत्तस्य न च शोकः सुतोद्भवः

ପୁରାଣରେ ପୂର୍ବେ ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି ଆସିଲେ ଏହାକୁ କୀର୍ତ୍ତନ/ପାଠ କରେ, ତାହାର ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ହୁଏନାହିଁ ଓ ସନ୍ତାନଜନିତ ଶୋକ ମଧ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 97

तच्छ्रुत्वाथ यमः प्रोच्चैः सुप्रसन्नेन चेतसा । तं ब्राह्मण मुवाचेदं हर्षगद्गदयागिरा

ତାହା ଶୁଣି ଯମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କହିଲେ ଏବଂ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।