Adhyaya 132

Verse 1

ऋषय ऊचुः त्वया सूतज तत्रस्थं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तितम् । तीर्थं वररुचेश्चैव वैनायक्यं प्रविद्यते

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତପୁତ୍ର! ତୁମେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ-ତୀର୍ଥକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛ; ଏବଂ ବରରୁଚିର ତୀର୍ଥ ସହିତ ବୈନାୟକ (ଗଣପତି-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ) ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 2

कात्यायनस्य न प्रोक्तं किञ्चित्तत्र महामते । किं वा तेन कृतं नैव किं वा ते विस्मृतिं गतम्

ହେ ମହାମତେ! ସେଠାରେ କାତ୍ୟାୟନ ବିଷୟରେ କିଛିମାତ୍ର କୁହାଯାଇନାହିଁ। ସେ ସେଠାରେ କିଛି କରିନଥିଲେ କି, ନା ତୁମ ସ୍ମୃତିରୁ ତାହା ଭୁଲିଗଲା?

Verse 3

तस्मादाचक्ष्व नः शीघ्रं यदि किंचिन्महात्मना । क्षेत्रेत्र निर्मितं तीर्थं सर्वसिद्धिप्रदायकम्

ଏହେତୁ, ସେ ମହାତ୍ମା ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର କୁହନ୍ତୁ।

Verse 4

सूत उवाच । तेन वास्तुपदंनाम तत्र तीर्थविनिर्मितम् । कात्यायनेन विप्रेण सर्वकामप्रदं नृणाम्

ସୂତ କହିଲେ—ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ‘ବାସ୍ତୁପଦ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ନିର୍ମିତ ହେଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣ କାତ୍ୟାୟନ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବକାମ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 5

चत्वारिंशत्त्रिभिर्युक्ता देवता यत्र पंच च । पूज्यंते पूजिताश्चापि सिद्धिं यच्छंति तत्क्षणात्

ସେଠାରେ ତେତାଳିଶ ଏବଂ ଆଉ ପାଞ୍ଚ ଦେବତା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ପୂଜିତ ହେଲେ ସେମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कस्मात्ता देवताः सूत पूज्यंते तत्र संस्थिताः । नामतश्च विभागेन कीर्तयस्व पृथक्पृथक्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ! ସେଠାରେ ସ୍ଥିତ ସେହି ଦେବତାମାନେ କେଉଁ କାରଣରୁ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି? ନାମ ଓ ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।

Verse 7

सूत उवाच । पूर्वं किंचिन्महद्भूतं निर्गतं धरणीतलात् । अपूर्वं रौद्रमत्युग्रं कृष्ण दंतं भयानकम्

ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଧରଣୀତଳରୁ ଏକ ମହାଭୂତ ନିର୍ଗତ ହେଲା; ତାହା ଅପୂର୍ବ, ରୌଦ୍ର, ଅତ୍ୟୁଗ୍ର, କୃଷ୍ଣଦନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।

Verse 9

शंकुकर्णं कृशास्यं च ऊर्ध्वकेशं भयानकम् । देवानां नाशनार्थाय मानुषाणां विशेषतः । आकृष्टं दानवेंद्रेण मंत्रैः शुक्रप्रदर्शितैः । अवध्यं सर्वशस्त्राणामस्त्राणां च विशेषतः

ତାହାର କାନ ଶଙ୍କୁ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ମୁଖ କୃଶ, କେଶ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ—ଅତି ଭୟଙ୍କର। ଦେବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ବିଶେଷତଃ ମାନବମାନଙ୍କ ସଂହାର ପାଇଁ ତାହାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଶୁକ୍ର ଦେଖାଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କଲା; ସେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ବିଶେଷକରି ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 10

अथ देवाः समालोक्य तत्तादृक्सुभयावहम् । जघ्नुः शस्त्रैः शितैश्चित्रैः कोपेन महतान्विताः

ତେବେ ଦେବମାନେ ସେହି ଅତି ଭୟଜନକ ରୂପକୁ ଦେଖି, ମହାକ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 11

नैव शेकुस्तदंगेषु प्रहर्तुं यत्नमास्थिताः । भक्ष्यंते केवलं तेन शतशोऽथ सहस्रशः

ସେମାନେ ଯେତେ ଯତ୍ନ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅଙ୍ଗରେ ପ୍ରହାର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ବରଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଗ୍ରସିଲା—ଶତଶଃ, ପରେ ସହସ୍ରଶଃ।

Verse 12

अथ ते यत्नमास्थाय सर्वे देवाः सवासवाः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा तद्भूतमभिदुद्रुवुः

ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦୃଢ଼ ଯତ୍ନ ଧରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ସେହି ଭୂତ ଉପରେ ଧାଉ ଦେଲେ।

Verse 13

ततः संगृह्य यत्नेन सर्वगात्रेषु सर्वतः । तच्च पंचगुणैर्देवैः पातितं धरणीतले

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଧରି, ପଞ୍ଚଗୁଣ-ପରାକ୍ରମୀ ଦେବମାନେ ତାହାକୁ ଧରଣୀତଳେ ପତିତ କଲେ।

Verse 14

उपविष्टास्ततस्तस्य सर्वे भूत्वा समंततः । प्रहारान्संप्रयच्छंति न लगंति च तस्य ते

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାରିପାଖେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବସି, ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରହାର କରିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ଆଘାତ ତାହାରେ ଲାଗିଲା ନାହିଁ।

Verse 15

आथर्वणेन सूक्तेन जातं चामृतबिंदुना । तद्भूतं प्रेषितं दैत्यैर्मुंडेन च तदंतिकम्

ଆଥର୍ବଣ ସୂକ୍ତ ଓ ଅମୃତବିନ୍ଦୁରୁ ଜନିତ ସେ ଘୋର ଭୂତସତ୍ତ୍ୱକୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ—ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା—ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରେଷିତ କଲେ।

Verse 16

एवं वर्षसहस्रांतं तत्तथैव व्यवस्थितम् । न मुंचंति भयात्ते तु न हंतुं शक्नुवंति च

ଏଭଳି ତାହା ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା। ଭୟରୁ ସେମାନେ ନ ଛାଡ଼ିପାରିଲେ, ନ ହତ୍ୟା କରିପାରିଲେ।

Verse 17

तस्योदरे स्थितो ब्रह्मा शक्राद्या अमराश्च ये । चतुर्दिक्षु स्थिताः क्रुद्धा महद्यत्नेन संस्थिताः । ततस्ते दानवाः सर्वे मंत्रं चक्रुः परस्परम्

ତାହାର ଉଦରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶକ୍ରାଦି ଅମରମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଚାରି ଦିଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କ୍ରୋଧିତ ଓ ମହାଯତ୍ନରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ପରସ୍ପରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।

Verse 18

अस्य भूतस्य रौद्रस्य शुक्रसृष्टस्य तत्क्षणात् । एक एवात्र निर्दिष्ट उपायो देवसंक्षयः

ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସୃଷ୍ଟ ଏହି ରୌଦ୍ର ଭୂତ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେଲା—ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ସଂକ୍ଷୟ କରେ।

Verse 19

ततः शस्त्राणि तीक्ष्णानि दानवास्ते महाबलाः । मुंचंतो विविधान्नादान्समाजग्मुः सहस्रशः

ତାପରେ ସେହି ମହାବଳୀ ଦାନବମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିବା ସହ ନାନାପ୍ରକାର ରଣନାଦ କରି, ସହସ୍ର ସହସ୍ର ହୋଇ ସମାବେଶ ହେଲେ।

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे विष्णुरागतस्तत्र तत्क्षणात् । आह भूतं तदा विष्णुर्वचसा ह्लादयन्निव

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ବଚନରେ ଯେନେ ତାକୁ ଶାନ୍ତ କରୁଛନ୍ତି—ଏମିତି ଭାବେ ସେ ଭୂତକୁ କହିଲେ।

Verse 21

यो यस्मिन्संस्थितो गात्रे देवस्तव समुद्भवे । तत्र पूजां समादाय तस्मात्त्वां तर्पयिष्यति

ହେ ଉଦ୍ଭୂତ ଭୂତ! ତୋର ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗରେ ଯେ ଦେବତା ଅଧିଷ୍ଠିତ, ସେ ସେଠାରେ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ସେହି ପୂଜାଦ୍ୱାରା ତୋତେ ତର୍ପିତ କରିବ।

Verse 22

नैवंविधा तु लोकेऽस्मिन्पूजा देवस्य संस्थिता । कस्यचिद्यादृशी तेऽद्य मया संप्रतिपादिता

ଏହି ଲୋକରେ ଦେବପୂଜା ଏପରି ରୀତିରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ନୁହେଁ; ଯେପରି ଆଜି ମୁଁ ତୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।

Verse 23

ततस्तेन प्रतिज्ञातमविकल्पेन चेतसा । एवं तेऽहं करिष्यामि परं मे वचनं शृणु

ତେବେ ସେ ଅବିକଳ ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲା—“ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ ଏମିତିହି କରିବି; ଏବେ ମୋର ପରବର୍ତ୍ତୀ ବଚନ ଶୁଣ।”

Verse 24

यदि कश्चिन्न मे पूजां करिष्यति कदाचन । कथंचिन्मानवः कश्चित्स मे भक्ष्यो भविष्यति

ଯଦି କେହି ମଣିଷ କେବେ ମୋର ପୂଜା ନ କରିବ, ତେବେ କିଛି ନ କିଛି ଉପାୟରେ ସେ ମୋର ଭକ୍ଷ୍ୟ ହେବ।

Verse 25

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते ततो देवेन चक्रिणा । तद्भूतं निश्चलं जातं हर्षेण महतान्वितम्

ସୂତ କହିଲେ—ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବ ‘ବାଢମ୍’ (ତଥାସ୍ତୁ) ବୋଲି କହିବା ସହିତ, ସେ ଭୂତ ମହାହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲା।

Verse 26

ततो देवाः समुत्थाय तत्त्यक्त्वा शस्त्रपाणयः । जघ्नुश्च निशितैः शस्त्रैः पलायनसमुत्सुकान् । लज्जाहीनान्गतामर्षान्दीनवाक्यप्रजल्पकान्

ତାପରେ ଦେବମାନେ ଉଠି, ହାତରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପଳାଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ—ଲଜ୍ଜାହୀନ, କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ, ଦୀନ ବାକ୍ୟ ପ୍ରଲାପ କରୁଥିବା—ସେମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 27

ततः स्वस्थः स भूत्वा तु हरिर्दैत्यैर्निपातितैः । प्रोवाच पद्मजं नाम भूतस्यास्य कुरुष्व भोः

ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିପାତିତ ହେବା ପରେ ହରି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ପଦ୍ମଜଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମହାଶୟ, ଏହି ଭୂତର ନାମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର।”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । अनेन तव वाक्यस्य प्रोक्तं वाक्यं हरे यतः । वास्त्वेतदिति यस्माच्च तस्माद्वास्तु भविष्यति

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ହରି! ତୁମ ଏହି ବଚନରେ ‘ଏହା ହିଁ ବାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ଉକ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା; ତେଣୁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ‘ବାସ୍ତୁ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।

Verse 29

एवमुक्त्वा हृषीकेश आहूय विश्वकर्मणे । विधानं कथयामास पूजार्थं विस्तरान्वितम्

ଏଭଳି କହି ହୃଷୀକେଶ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, ପୂଜାର୍ଥେ ଅନୁସରଣୀୟ ବିଧିବିଧାନକୁ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 30

एतस्मिन्नंतरे प्राह याज्ञवल्क्यसुतः सुधीः । विश्वकर्माणमाहूय प्रथमं द्विजसत्तमाः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁତ୍ର କହିଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରଥମେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।

Verse 31

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममाश्रमपदं कुरु । अनेनैव विधानेन प्रोक्तेन तु महामते

‘ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଆଶ୍ରମ-ନିବାସ ନିର୍ମାଣ କର—ହେ ମହାମତି! ଏହି ଉକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ।’

Verse 32

ततोहं सकलं बुद्ध्वा वृद्धिं नेष्यामि भूतले । बालावबोधनार्थाय तस्मादागच्छ सत्वरम्

‘ତାପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝି ଭୂତଳରେ ତାହାର ବିକାଶ କରିବି; ତେଣୁ ଅଜ୍ଞମାନଙ୍କ ବୋଧ ଓ ଜାଗରଣାର୍ଥେ ଶୀଘ୍ର ଆସ।’

Verse 33

ततः संप्रेषयामास तं ब्रह्मापि तदंतिकम् । विश्वकर्माणमाहूय स्वसुतस्य हिते स्थितः

ତତ୍ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ପଠାଇଲେ; ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି ନିଜ ପୁତ୍ରର ହିତରେ ନିଷ୍ଠ ହେଲେ।

Verse 34

विश्वकर्मापि तत्रैत्य वास्तुपूजां यथोदिताम् । चकार ब्रह्मणा प्रोक्तां यादृशीं सकलां ततः

ତାପରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସି, ବ୍ରହ୍ମା ଯେପରି କହିଥିଲେ ସେପରି ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗସହିତ ଯଥାବିଧି ବାସ୍ତୁପୂଜା କଲେ।

Verse 35

कात्यायनोऽपि तां सर्वां दृष्ट्वा चक्रे सहस्रशः । तदा विश्वहितार्थाय शालाकर्मादि पूर्विकाम्

କାତ୍ୟାୟନ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିକୁ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱହିତାର୍ଥେ ଶାଳାକର୍ମ ଆଦି ପୂର୍ବକ ତାହାକୁ ସହସ୍ରବାର କଲେ।

Verse 36

एवं वास्तुपदं जातं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । अस्मिन्क्षेत्रे नरः पापात्स्पृष्टो मुच्येत कर्मणा

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଏଭଳି ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ୍ତୁପଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପସ୍ପୃଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିୟତ କର୍ମଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 37

तथा न प्राप्नुयाद्दोषं गृहजातं कथंचन । शिल्पोत्थं कुपदोत्थं च कुवास्तुजमथापि च

ତଥା ଗୃହଜାତ କୌଣସି ଦୋଷ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପାଇବ ନାହିଁ—ଶିଳ୍ପଦୋଷଜନ୍ୟ, କୁପଦଜନ୍ୟ କିମ୍ବା କୁବାସ୍ତୁଜନ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 38

वैशाखस्य तृतीयायां शुक्लायां रोहिणीषु च । तत्पदं निहितं तत्र वास्तोस्तेन महात्मना

ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ପ୍ରବଳ ଥିବାବେଳେ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ସେଠାରେ ବାସ୍ତୁର ପବିତ୍ର ‘ପଦ’ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 39

तस्मिन्नपि च यः पूजां तेनैव विधिना नरः । तस्य यः कुरुते सम्यक्स भूपत्वमवाप्नुयात्

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଇ ଏକେଇ ବିଧିରେ ପୂଜା କରେ ଏବଂ ଯେ ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ କରେ, ସେ ଭୂପତ୍ୱ—ରାଜତ୍ୱ—ଲାଭ କରେ।

Verse 40

गृहं दोषान्वितं प्राप्य शिल्पादिभिरुपद्रुतम् । तस्योपसंगमं प्राप्य समृद्धिं याति तद्दिने

ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ-ନିର୍ମାଣ ଆଦି ତ୍ରୁଟିରେ ପୀଡିତ ଘର ମଧ୍ୟ, ସେଇ (ବାସ୍ତୁ-ପଦ/ବିଧି)ର ସଂସ୍ପର୍ଶ ପାଇଲେ, ସେହି ଦିନେଇ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।

Verse 132

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वास्तुपदोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ବାସ୍ତୁପଦୋତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ବତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।