Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

एवमुक्त्वाऽथ सा देवी विशेषव्रतमास्थिता । अवमन्य महादेवं प्रार्थयानमपि स्वयम्

Transliteration

evamuktvā'tha sā devī viśeṣavratamāsthitā | avamanya mahādevaṃ prārthayānamapi svayam

Translation

ଏଭଳି କହି ସେ ଦେବୀ ବିଶେଷ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବା ମହାଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କଲେ।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Avyaya (Manner/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having said’

• अथ: then
• अथ: Avyaya (Sequencer/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• विशेषव्रतम्: a special vow
• विशेषव्रतम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विशेष + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (विशेषं व्रतम्)

• आस्थिता: (she) undertook
• आस्थिता: Karta (Predicate/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘having undertaken/entered upon’

• अवमन्य: having disrespected
• अवमन्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: अव + मन् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष-अव्यय (Gerund), ‘having disrespected’; उपसर्गः अव-

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् देवः)

• प्रार्थयानम्: (him) beseeching
• प्रार्थयानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थय् (धातु)
• Form: शतृ/शानच्-वर्तमानकृदन्त (Present participle), आत्मनेपद-प्रयोगः, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘while (he) was beseeching’

• अपि: even
• अपि: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (even/also)

• स्वयम्: herself
• स्वयम्: Avyaya (Emphasis/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वतन्त्रकर्तृबोधक-अव्यय (oneself/by oneself)

Speaker

Narrator (Purāṇic)

Visual Art Cues

Scene: Devī, after speaking, adopts a distinctive vow—standing apart in austerity—while Śiva entreats her; the emotional distance is visible: Devī’s firm posture versus Śiva’s pleading calm.

Characters & Entities

• Pārvatī (Devī)
• Śiva (Mahādeva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vows are powerful, but they should be grounded in right understanding; disregarding wise counsel can intensify inner conflict.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse advances the māhātmya narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

A “special vow” (viśeṣa-vrata) is mentioned, though its detailed observance is not specified in this verse.