Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

ते तां दृष्ट्वा समायातां भट्टिंकां तां द्विजोद्भवाम् । विस्मयेन समायुक्ताः पप्रच्छुस्तदनंत रम्

Transliteration

te tāṃ dṛṣṭvā samāyātāṃ bhaṭṭiṃkāṃ tāṃ dvijodbhavām | vismayena samāyuktāḥ papracchustadanaṃta ram

Translation

ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ଦ୍ୱିଜକୁଳଜାତ ଭଟ୍ଟିଙ୍କାକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ବିସ୍ମୟରେ ଭରିଗଲେ ଏବଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• समायाताम्: arrived
• समायाताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ+या (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘समायात’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• भट्टिंकाम्: Bhaṭṭiṃkā (a woman named)
• भट्टिंकाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भट्टिंका (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• द्विजोद्भवाम्: born of a Brahmin
• द्विजोद्भवाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्विज + उद्भव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘द्विजात् उद्भवा’ इति पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषभाव

• विस्मयेन: with astonishment
• विस्मयेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• समायुक्ताः: endowed/filled
• समायुक्ताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+युज् (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘समायुक्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• पप्रच्छुः: asked
• पप्रच्छुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+पृच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• तत्: that (matter)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अनन्तरम्: immediately / thereafter
• अनन्तरम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative: immediately/thereafter)

Speaker

Sūta (narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: A circle of brāhmaṇas, astonished, turns toward Bhaṭṭiṃkā; she stands composed, modest, near the temple, as they begin to question her.

Characters & Entities

• Bhaṭṭiṃkā
• Brāhmaṇas
• Kedāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wonder and inquiry are portrayed as gateways to sacred knowledge—questions at a tīrtha lead to revelation of dharma and grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra remains the setting where the devotees gather and seek understanding.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse sets up a question-and-answer narrative at the pilgrimage site.