Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

साऽपि प्राप्ते निशाशेषे केदारस्य पुरः स्थिता । पुनश्चक्रे च तद्गीतं श्रुतिसौख्यकरं परम्

Transliteration

sā'pi prāpte niśāśeṣe kedārasya puraḥ sthitā | punaścakre ca tadgītaṃ śrutisaukhyakaraṃ param

Translation

ରାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହେଲାପରେ ସେ ମଧ୍ୟ କେଦାରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, କାନକୁ ପରମ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ସେଇ ଗୀତକୁ ପୁନର୍ବାର ଗାଇଲା।

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• प्राप्ते: when (it) had come
• प्राप्ते: Adhikarana (अधिकरण; सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: प्र+आप् (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘प्राप्त’; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• निशाशेषे: at the end of the night
• निशाशेषे: Adhikarana (अधिकरण; सति-सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: निशा-शेष (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘निशायाः शेषः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• केदारस्य: of Kedāra
• केदारस्य: Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• पुरः: in front (of)
• पुरः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरः (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place: in front)

• स्थिता: stood
• स्थिता: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘स्थित’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)

• चक्रे: did / performed
• चक्रे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (and)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण

• गीतम्: song, chant
• गीतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गीत (प्रातिपदिक; कृदन्त-नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रुतिसौख्यकरम्: giving pleasure to the hearing
• श्रुतिसौख्यकरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रुति + सौख्य + कर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘श्रुतये सौख्यं करोति’ इति उपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुषभाव

• परम्: supreme, excellent
• परम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Sūta (narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāreśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: At dawn, Bhaṭṭiṃkā stands before the Kedāra shrine and sings again; the air seems to shimmer with sound, listeners unseen, temple lamps fading as sunlight rises.

Characters & Entities

• Kedāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At a tīrtha, repeated heartfelt praise (gīta/stotra) is portrayed as a direct mode of devotion that pleases and purifies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra (Kedāreśvara) is explicitly named and honored.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devotional singing/hymn-recitation before Kedāra at daybreak is implied, though no formal vow is detailed.