Adhyaya 10

Verse 2

सूत उवाच । आनर्त्ताधिपतिर्भूपश्चमत्कार इति स्मृतः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तस्तत्र हंतुं वने मृगान् । स ददर्श मृगीं दूरान्निश्चलांगीं तरोरधः । स्तनं सुताय यच्छंतीं विश्वस्तामकुतोभयाम्

ସୂତ କହିଲେ: ଆନର୍ତ୍ତର ଅଧିପତି ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ‘ଚମତ୍କାର’ ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସେ ସମୟରେ ସେ ବନରେ ମୃଗ ଶିକାର କରିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଦୂରରୁ ସେ ଗଛତଳେ ଏକ ମୃଗୀକୁ ଦେଖିଲେ—ଅଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚଳ, ନିଜ ଶାବକକୁ ସ୍ତନ ଦେଉଥିବା, ଭରସାଭରା ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟରହିତ।

Verse 3

अथ तां पार्थिवस्तूर्णं शरेणानतपर्वणा । जघानाकर्णकृष्टेन मर्मस्थाने प्रहर्षितः

ତାପରେ ରାଜା ହର୍ଷାବେଶରେ, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିଥିବା, ଗଠି ନ ମୁଡ଼ିଥିବା ବାଣଦ୍ୱାରା, ଶୀଘ୍ର ତାହାର ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 4

सहसा सा हता तेन गार्द्ध्रपत्रेण पत्रिणा । दिशो विलोकयामास समंताद्व्यथयार्दिता

ହଠାତ୍ ସେ ଗୃଧ୍ରପକ୍ଷସଦୃଶ ପିଚ୍ଛାଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ଆହତ ହେଲା; ବେଦନାରେ ଆର୍ଦ୍ରିତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାହିଁଲା।

Verse 5

अथ दृष्ट्वा महीपालं नातिदूरे धनुर्धरम् । प्रोवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदना सुतवत्सला

ତାପରେ ନିକଟରେ ଧନୁ ଧରିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିବା ମୁହଁ ଓ ଶାବକପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ହରିଣୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 6

मृग्युवाच । अयुक्तं पृथिवीपाल यत्त्वयैतदनुष्ठितम् । हताऽहं बालवत्साऽद्य शरेणानतपर्वणा

ହରିଣୀ କହିଲା— ହେ ପୃଥିବୀପାଳ! ତୁମେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଅଯୁକ୍ତ। ଆଜି ମୁଁ, ଶାବକବତ୍ସା, ତୁମ ଅନତପର୍ବ ବାଣରେ ହତ ହେଲି।

Verse 7

नाऽहं शोचामि भूपाल मरणं स्वशरीरगम् । यथेमं वालकं दीनं क्षीरास्वादनलंपटम्

ହେ ଭୂପାଳ! ମୋ ଶରୀରରେ ଆସୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ମୁଁ ତତ୍ତେ ଶୋକ କରୁନାହିଁ; ଯେତେ ଏହି ଦୀନ ଶାବକ ପାଇଁ—ଅସହାୟ, କ୍ଷୀରର ସ୍ୱାଦକୁ ଲୋଭିତ।

Verse 8

यस्मात्त्वयेदृशं कर्म निर्दयं समनुष्ठितम् । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्मात्सद्यो भविष्यसि

ତୁମେ ଏପରି ନିର୍ଦୟ କର୍ମ କରିଥିବାରୁ, ତେଣୁ ତୁମେ ସତ୍ୱର କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବ।

Verse 9

राजोवाच । स्वधर्म एष भूपानां कुर्वंति मृगसंक्षयम् । तस्मात्स्वधर्मसंयुक्तं न मां त्वं शप्तुमर्हसि

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ମୁନି, ରାଜମାନଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମ ଏହି: ଅରଣ୍ୟର ମୃଗମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା। ତେଣୁ ମୁଁ ସ୍ୱଧର୍ମାନୁସାରେ କରିଛି; ତୁମେ ମୋତେ ଶାପ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 10

मृग्युवाच । सत्यमेतन्महीपाल यत्त्वया परिकीर्तितम् । क्षत्त्रियाणां वधार्थाय मृगाः सृष्टाः स्वयंभुवा

ମୃଗୀ କହିଲା—ହେ ମହୀପାଳ, ତୁମେ ଯାହା କହିଲ ତାହା ସତ୍ୟ। ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଶିକାର/ବଧାର୍ଥେ ମୃଗମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

Verse 11

परं तेन विधिस्तेषांकृतो यस्तं महीपते । शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा वदंत्या मम सांप्रतम्

କିନ୍ତୁ ହେ ମହୀପତେ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସେ ଏକ ବିଶେଷ ବିଧି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ; ମୁଁ ଏହିକ୍ଷଣେ କହୁଛି।

Verse 12

सुप्तं मैथुनसंयुक्तं स्तनपानक्रियोद्यतम् । हत्वा मृगं जलासक्तं नरः पापेन लिप्यते

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୁଇଥିବା, ମୈଥୁନରେ ଲଗ୍ନ, ସ୍ତନପାନ କରାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ, କିମ୍ବା ଜଳପାନରେ ଆସକ୍ତ ମୃଗକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 13

एतस्मात्कारणाच्छापस्तव दत्तो मया नृप । न कामतो न मृत्योर्वा सत्येनात्मानमालभे

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ନୃପ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶାପ ଦେଇଛି—ନ କାମନାରୁ, ନ ମୃତ୍ୟୁଭୟରୁ। ସତ୍ୟକୁ ଆଧାର କରି ମୁଁ ଏହି ଦୃଢ଼ ଘୋଷଣା କରୁଛି।

Verse 14

एवमुक्त्वा मृगी प्राणान्सा मुमोच व्यथान्विता । कुष्ठव्याधिसमायुक्तः सोऽपि राजा बभूव ह

ଏପରି କହି ବେଦନାକ୍ଳାନ୍ତ ସେ ମୃଗୀ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା; ଏବଂ ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।

Verse 15

स दृष्ट्वा कुष्ठसंयुक्तं पार्थिवः स्वं कलेवरम् । ततः स्वान्सेवकानाह समाहूय सुदुःखितः

ନିଜ ଦେହ କୁଷ୍ଠରୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ଦେଖି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ତାପରେ ସେବକମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ।

Verse 16

अहं तपश्चरिष्यामि पूजयिष्यामि शंकरम् । तावद्यावत्प्रणाशो मे कुष्ठव्याधेर्भविष्यति

ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିବି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ କୁଷ୍ଠରୋଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶିବ ନାହିଁ।

Verse 17

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयंति नराः सुखम् । तत्सर्वं तपसा साध्यं तस्मात्कार्यं मया तपः

ତିନି ଲୋକରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେ କିଛି ସୁଖ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ସେ ସବୁ ତପସ୍ୟାରେ ସାଧ୍ୟ; ତେଣୁ ମୋତେ ତପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 20

समः शत्रुषु मित्रेषु समलोष्टाश्मकांचनः । भूत्वा कालं नयिष्यामि यावत्कालस्य संस्थितिः

ଶତ୍ରୁ ଓ ମିତ୍ର ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖି, ଢେଲା, ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଭାବି, କାଳ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନିୟମରେ ମୁଁ ସମୟ କାଟିବି।

Verse 21

एवं तान्सेवकान्भूपः सोऽभिधाय विसृज्य च । तीर्थयात्रा परो भूत्वा बभ्राम वसुधातले

ଏଭଳି ସେ ସେବକମାନଙ୍କୁ କହି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାଜା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରମ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ହୋଇ ପୃଥିବୀତଳରେ ଭ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 22

ततः कालेन महता प्राप्य विप्रसमुद्भवम् । उपदेशं नृपः प्राप्तः शंखतीर्थं महोदयम्

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ରାଜା ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭେଟି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହୋଦୟମୟ ଶଙ୍ଖତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ପାଇଲେ।

Verse 23

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वव्याधिविनाशकम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु पूरितं स्वच्छवारिणा

ହାଟକେଶ୍ୱରର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସର୍ବ ରୋଗବିନାଶକ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ତାହା ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 24

तत्राऽसौ स्नानमात्रेण तत्क्षणात्पार्थिवोतमः । कुष्ठव्याधिवि निर्मुक्तः संजातः सुमहाद्युतिः

ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ହିଁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମହାତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।