Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमापस्त्वं मही विभो । त्वया सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Transliteration

tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvamāpastvaṃ mahī vibho | tvayā sṛṣṭamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

Translation

ଆପଣ ହିଁ ଯଜ୍ଞ, ଆପଣ ହିଁ ବଷଟ୍କାର; ଆପଣ ହିଁ ଜଳ, ଆପଣ ହିଁ ପୃଥିବୀ, ହେ ବିଭୋ। ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ—ଚରାଚର ସହିତ—ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି।

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st case), एकवचन

• यज्ञः: sacrifice
• यज्ञः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• वषट्कारः: the vaṣaṭ exclamation/oblation-call
• वषट्कारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वषट्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• आपः: waters
• आपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (अप्-शब्दः), प्रथमा, बहुवचन; विधेय

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• मही: earth
• मही: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय

• विभो: O all-pervading one
• विभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd case), एकवचन

• सृष्टम्: created
• सृष्टम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: सृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त; इदं सर्वं इत्यस्य विशेषणम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; इदम् इत्यस्य विशेषणम्

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—त्रयाणां लोकानां समाहारः (द्विगु)

• सचराचरम्: with the moving and unmoving (beings)
• सचराचरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—चरं च अचरं च (द्वन्द्व), त्रैलोक्यम् इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Devāḥ (the gods)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: As devas chant, the scene expands symbolically: yajña-fire, vaṣaṭ syllables as golden script, waters and earth rising as personified elements around Śiva; the three worlds appear as layered spheres behind him.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Trailokya (three worlds)
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine is not separate from dharma and ritual; Śiva is portrayed as both the sacred act (yajña) and the cosmos it sustains.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is a universal stuti used to frame tīrtha-glorification; it does not name a particular site by itself.

What ritualistic prescription is mentioned?

It highlights Vedic ritual vocabulary (yajña, vaṣaṭ) but gives no direct instruction; it supports the idea that worship and sacrifice are ultimately offered to Śiva.