Adhyaya 30
Mahesvara KhandaKedara KhandaAdhyaya 30

Adhyaya 30

ଅଧ୍ୟାୟ ୩୦ରେ ତାରକ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ରମେ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ହେବାର ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ଲୋମଶ କହନ୍ତି—ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ତାରକକୁ ଆଘାତ କଲେ, ତାରକ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ କଲା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶକମାନେ ଭୀତ ହେଲେ। ସେତେବେଳେ ବୀରଭଦ୍ର ରଣକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳରେ ତାରକକୁ ଆହତ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତାରକର ଶକ୍ତି-ପ୍ରହାରରେ ବୀରଭଦ୍ର ନିଜେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଆଦି ପୁନଃପୁନଃ ଜୟଧ୍ୱନି କରି ଯୁଦ୍ଧର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ତାପରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ (କୁମାର) ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଶେଷ ପ୍ରହାରରୁ ରୋକି, ନିଜେ ତାରକ ସହ ଘୋର ଶକ୍ତି-ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି—ଛଳ, ଆକାଶଗତି ଓ ପରସ୍ପର ଆଘାତରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥାଏ। ଭୟଭୀତ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀମାନେ ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; କୁମାର ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ହେବ ବୋଲି ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଅନ୍ତି। ଶେଷରେ କୁମାର ତାରକର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦିଅନ୍ତି; ସର୍ବତ୍ର ସ୍ତୁତି, ବାଦ୍ୟ-ନୃତ୍ୟ, ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ପାର୍ବତୀ ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମାନ ହୁଏ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ କୁହାଯାଇଛି—ଏହି “କୁମାର-ବିଜୟ” ଓ ତାରକବଧ କଥାକୁ ଭକ୍ତିରେ ପଢ଼ିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

लोमश उवाच । वल्गमानं तमायांतं तारका सुरमोजसा । आजघान च वज्रेण इंद्रो मतिमतां वरः

ଲୋମଶ କହିଲେ—ଦେବସମ ବଳରେ ଲାଫି ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ତାରକକୁ, ମତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 2

तेन वज्रप्रहारेण तारको विह्वलीकृतः । पतितोऽपि समुत्थाय शक्त्या तं प्राहरद्द्विपम्

ସେହି ବଜ୍ରପ୍ରହାରରେ ତାରକ ବିହ୍ୱଳ ହେଲା। ତଥାପି ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଠି, ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେହି ଗଜକୁ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 3

पुरंदरं गजस्थं हि अपातया भूतले । हाहाकारो महानासीत्पतिते च पुरंदरे

ଗଜାରୂଢ଼ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ସେ ଭୂତଳରେ ପତିତ କଲା। ପୁରନ୍ଦର ପଡ଼ିବା ସହିତ ମହା ହାହାକାର ଉଠିଲା।

Verse 4

तारकेणापि तत्रैव यत्कृतं तच्छृणु प्रभो । पतितं च पदाक्रम्य हस्ताद्वज्रं प्रगृह्य च

ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଠାରେ ତାରକ ଯାହା କଲା ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ। ପତିତକୁ ପଦଦଳିତ କରି ତାହାର ହାତରୁ ବଜ୍ର ଛିନିନେଲା।

Verse 5

हतं देवेंद्रमालोक्य तारको रिपुसूदनः । वज्रघातेन महताऽताडयत्तु पुरंदरम्

ଦେବେନ୍ଦ୍ର ହତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ରିପୁସୂଦନ ତାରକ ମହା ବଜ୍ରଘାତରେ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ପୁନଃ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 6

त्रिशूलमुद्यम्य महाबलस्तदा स वीरभद्रो रुषितः पुरंदरम् । संरक्षमाणो हि जघान तारकं शूलेन दैत्यं च महाप्रभेण

ତେବେ ମହାବଳୀ ବୀରଭଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠାଇଲେ; ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ମହାପ୍ରଭ ଶୂଳରେ ଦୈତ୍ୟ ତାରକକୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 7

शूलप्रहाराभिहतो निपपात महीतले । पतितोऽपि महातेजास्तारकः पुनरुत्थितः

ଶୂଳପ୍ରହାରରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ଭୂମିତଳେ ପଡ଼ିଲା। ତଥାପି ମହାତେଜସ୍ବୀ ତାରକ ପତିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଉଠିଲା।

Verse 8

जघान परया शक्त्या वीरभद्रं तदोरसि । वीरभद्रोपि पतितः शक्तिघातेन तस्य वै

ସେ ପରମ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଦ୍ୱାରା ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ପ୍ରହାର କଲା। ସେହି ଶକ୍ତିଘାତରେ ବୀରଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 9

सगणाश्चैव देवाश्च गंधर्वोरगराक्षसाः । हाहाकारेण महता चुक्रुशुश्च पुनःपुनः

ଗଣସହିତ ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମହା ‘ହା ହା’ ଆର୍ତ୍ତନାଦରେ ପୁନଃପୁନଃ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ।

Verse 10

तदोत्थितः सहसा महाबलः स वीरभद्रो द्विषतां निहंता । त्रिशूलमुद्यम्य तडित्प्रकाशं जाज्वल्यमानं प्रभया निरंतरम् । स्वरोचिषा भासितदिग्वितानं सूयदुबिंबाग्न्युडुमण्डलाभम्

ତେବେ ଦ୍ୱିଷତାଂ ନିହନ୍ତା ମହାବଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ସହସା ଉଠିଲେ। ସେ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ପ୍ରକାଶ ତ୍ରିଶୂଳ ଉଦ୍ୟମ୍ୟ, ନିରନ୍ତର ପ୍ରଭାରେ ଜ୍ୱଳମାନ ହୋଇ, ନିଜ ତେଜରେ ଦିଗ୍‌ମଣ୍ଡଳର ଆକାଶବିତାନକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟବିମ୍ବ ପରି, ଅଗ୍ନି ପରି, ତାରାମଣ୍ଡଳ ପରି।

Verse 11

त्रिशूलेन तदा यावद्धंतुकामो महाबलः । निवारितः कुमारेण मावधीस्त्वं महामते

ତେବେ ମହାବଳୀ ସେ ତ୍ରିଶୂଳରେ ବଧ କରିବାକୁ ପ୍ରହାର କରିବା ମାତ୍ରେ, କୁମାର ତାଙ୍କୁ ନିବାରିଲେ—“ହେ ମହାମତେ, ତୁମେ ତାକୁ ବଧ କରନି।”

Verse 12

जगर्ज च महातेजाः कार्त्तिकेयो महाबलः

ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ମହାବଳୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଗର୍ଜନ କଲେ।

Verse 13

तदा जयेत्यभिहितो भूतैराकाशसंस्थितैः । शक्त्या परमया वीरस्तारकं हंतुमुद्यतः

ତେବେ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭୂତମାନେ ‘ଜୟ’ ବୋଲି ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ; ଏବଂ ସେ ବୀର ପରମ ଶକ୍ତି (ଶକ୍ତି-ଆୟୁଧ) ଦ୍ୱାରା ତାରକକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 14

तारकस्य कुमारस्य संग्रामस्तत्र दुःसहः । जातस्ततो महाघोरः सर्वभूतभयंकरः

ସେଠାରେ ତାରକ ଓ କୁମାରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଅସହ୍ୟ ହୋଇଉଠିଲା; ତାହାରୁ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ମହାଘୋର ସଂଘର୍ଷ ଉଦ୍ଭବିଲା।

Verse 15

शक्तिहस्तौ च तौ वीरौ युयुधाते परस्परम् । शक्तिभ्यां भिन्नहस्तौ तौ महासाहससंयुतौ

ଶକ୍ତି ହସ୍ତରେ ଧରିଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ନିଜ ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଏକେ ଅନ୍ୟର ହାତକୁ ଭେଦିଦେଲେ—ଦୁହେଁ ମହାସାହସୀ।

Verse 16

परस्परं वंचयंतौ सिंहाविव महाबलौ । वैतालिकीं समाश्रित्य तथा वै खेचरीं गतिम्

ମହାବଳୀ ଦୁଇ ସିଂହ ପରି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଠକାଇ ଚାଳ ଚାଲିଲେ; ବୈତାଲିକୀ ଓ ଖେଚରୀ—ଆକାଶଚାରୀ—ଗତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 17

पार्वतं मतमाश्रित्य शक्त्या शक्तिं निजघ्नतुः । एभिर्मतैर्महावीरौ चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्

ପାର୍ବତ ନୀତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେମାନେ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧଚାଳରେ ସେଇ ମହାବୀର ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ମହାସମର କଲେ।

Verse 18

अन्योन्यसाधकौ भूत्वा महाबलपराक्रमौ । जघ्नतुः शक्तिधाराभी रणे रणविशारदौ

ପରସ୍ପର ସମକକ୍ଷ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହୋଇ, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ, ରଣବିଶାରଦ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିର ଧାରାବର୍ଷାରେ ଏକେ ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 19

मूर्ध्नि कण्ठे तथा बाह्वोर्जान्वोश्चैव कटीतटे । वक्षस्युरसि पृष्ठे च चिच्छिदतुः परस्परम्

ମସ୍ତକ, କଣ୍ଠ, ବାହୁ, ଜାନୁ, କଟିଦେଶ, ବକ୍ଷ, ଉରସ ଓ ପୃଷ୍ଠରେ—ଏଭଳି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆଘାତ କରି ଆହତ କଲେ।

Verse 20

तदा तौ युध्यमानौ च हन्तुकामौ महाबलौ । प्रेक्षका ह्यभवन्सर्वे देवगन्धर्वगुह्यकाः

ସେତେବେଳେ ସେଇ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗୁହ୍ୟକ—ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରେକ୍ଷକ ହେଲେ।

Verse 21

ऊचुः परस्परं सर्वे कोऽस्मिन्युद्धे विजेष्यते । तदा नभोगता वाणी उवाच परिसांत्व्य वै

ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପର କହିଲେ—“ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ବିଜୟୀ ହେବ?” ତେବେ ଆକାଶସ୍ଥ ଏକ ବାଣୀ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲା।

Verse 22

तारकं हि सुराश्चाद्य कुमारोऽयं हनिष्यति । मा शोच्यतां सुराः सर्वैः सुखेन स्थीयतां दिवि

“ହେ ଦେବମାନେ! ଏହି କୁମାର ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ତାରକକୁ ବଧ କରିବ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶୋକ କରନି; ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିର୍ଭୟ ଓ ସୁଖରେ ରୁହ।”

Verse 23

श्रुत्वा तदा तां गगने समीरितां तदैव वाचं प्रमथैः परीतः । कुमारकस्तं प्रति हंतुकामो दैत्याधिपं तारकमुग्ररूपम्

ଗଗନରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ସେଇ ବାଣୀ ଶୁଣି, ପ୍ରମଥଗଣ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ କୁମାର ବଧକାମନାରେ ଉଗ୍ରରୂପ ଦୈତ୍ୟାଧିପ ତାରକଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 24

शक्त्या तया महाबाहुराजघान स्तनांतरे । तारकं ह्यसुरश्रेष्ठं कुमारो बलवत्तरः

ସେଇ ଶକ୍ତି-ଭାଲାଦ୍ୱାରା ମହାବାହୁ, ଅଧିକ ବଳବାନ କୁମାର ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାରକକୁ ବକ୍ଷମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 25

तं प्रहारमना दृत्य तारको दैत्यपुंगवः । कुमारं चाऽपि संक्रुद्धः स्वशक्त्या चाजघान वै

ସେ ପ୍ରହାରକୁ ଅବହେଳା କରି ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବ ତାରକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତି-ଭାଲାଦ୍ୱାରା କୁମାରଙ୍କୁ ପ୍ରତିପ୍ରହାର କଲା।

Verse 26

तेन शक्तिप्रहारेण शांकरिर्मूर्च्छितोऽभवत् । मुहूर्ताच्चेतनां प्राप्तः स्तूयमानो महर्षिभिः

ସେଇ ଶକ୍ତି-ପ୍ରହାରରେ ଶାଙ୍କରି (ଶଙ୍କରପୁତ୍ର କୁମାର) ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ; କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଚେତନା ପାଇ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Verse 27

यथा सिंहो मदोन्मत्तो हंतुकामस्तथैव च । कुमारस्तारकं दैत्यमाजघान प्रतापवान्

ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ସିଂହ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଏ, ସେପରି ପ୍ରତାପବାନ କୁମାର ଦୈତ୍ୟ ତାରକକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 28

एवं परस्परेणैव कुमारश्चैव तारकः । युयुधातेऽतिसंरब्धौ शक्तियुद्धपरायणौ

ଏଭଳି ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖେ କୁମାର ଓ ତାରକ—ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ—ଶକ୍ତି-ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 29

अभ्यासपरमावास्तामन्योन्यविजिगीषया । तथा तौ युध्यमानौ च चित्ररूपौ तपस्विनौ

ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାର ଅଭ୍ୟାସର ପରାକାଷ୍ଠା ଓ ପରସ୍ପରକୁ ଜୟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେଇ ଦୁଇଜଣ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପଧାରୀ, ଘୋର ତପରେ ନିଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ।

Verse 30

धाराभिश्च अणीभीश्च सुप्रयुक्तौ च जघ्नतुः । अवलोकपराः सर्वे देवगन्धर्वकिन्नराः

ଅସ୍ତ୍ରଧାରା ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରକୁ ସୁପ୍ରୟୋଗ କରି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନର କେବଳ ଦେଖିବାରେ ମଗ୍ନ ରହିଲେ।

Verse 31

विस्मयं परमं प्राप्ता नोचुः किंचन तस्य वै । न ववौ च तदावायुर्निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः

ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ କିଛିମାତ୍ର କହିଲେ ନାହିଁ। ସେତେବେଳେ ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ମଧ୍ୟ ମ୍ଲାନ ହୋଇଗଲା।

Verse 32

हिमालयोऽथ मेरुश्च श्वेतकूटश्च दर्दुरः । मलयोऽथ महाशैलो मैनाको विंध्यपर्वतः

ହିମାଳୟ ଓ ମେରୁ, ଶ୍ୱେତକୂଟ ଓ ଦର୍ଦୁର; ମଲୟ ନାମକ ମହାଶୈଳ, ମୈନାକ ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ—

Verse 33

लोकालोकौ महाशैलौ मानसोत्तरपर्वतः । कैलासो मन्दरो माल्यो गन्धमादन एव च

ଲୋକାଲୋକ ନାମକ ମହାଶୈଳ ଓ ମାନସୋତ୍ତର ପର୍ବତ; କୈଲାସ, ମନ୍ଦର, ମାଲ୍ୟ ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ ମଧ୍ୟ—

Verse 34

उदयाद्रिर्महेंद्रश्च तथैवास्तगिरिर्महान्

ଉଦୟାଦ୍ରି, ମହେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସେହିପରି ମହାନ ଅସ୍ତଗିରି—ଏହି ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 35

एते चान्ये च बहवः पर्वताश्च महाप्रभाः । स्नेहार्द्दितास्तदाजग्मुः कुमारं च परीप्सवः

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ମହାପ୍ରଭା ପର୍ବତ, ସ୍ନେହରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ—କୁମାରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ସହାୟ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି।

Verse 36

ततः स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः । पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे प्रतिबोधयन्

ତାପରେ ଗିରିଜାପୁତ୍ର, ଶଙ୍କରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭୟଭୀତ ସେ ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉପଦେଶ ଦେଇ ଆଶ୍ୱାସନ କଲେ।

Verse 37

कुमार उवाच । मा खिद्यत महाभागा मा चिंता क्रियतां नगाः । घातयाम्यद्य पापिष्ठं सर्वेषामिह पश्यताम्

କୁମାର କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ଦୁଃଖ କରନି; ହେ ପର୍ବତମାନେ, ଚିନ୍ତା କରନି। ଆଜି ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ସେ ମହାପାପୀକୁ ବଧ କରିବି।

Verse 38

एवं समाश्वास्य तदा मनस्वी तान्पर्वतान्देवगणैः समेतान् । प्रणम्य शंभुं मनसा हरिप्रियः स्वां मातरं चैव नतः कुमारः

ଏଭଳି ଦେବଗଣମାନଙ୍କ ସହ ସମବେତ ସେ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଦୃଢମନା—ହରିପ୍ରିୟ—କୁମାର ମନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ମାତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନତ ହେଲେ।

Verse 39

कार्त्तिकेयस्ततः शक्त्या निचकर्त रिपोः शिरः । तच्छिरो निपपातोर्व्यां तारकस्य च तत्क्षणात् । एवं स जयमापेदे कार्त्तिकेयो महाप्रभुः

ତେବେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁର ଶିର କାଟିଦେଲେ। ସେହି କ୍ଷଣେ ତାରକର ଶିର ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା। ଏଭଳି ମହାପ୍ରଭୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ବିଜୟ ଲାଭ କଲେ।

Verse 40

ददृशुस्तं सुरगणा ऋषयो गुह्यकाः खगाः । किंनराश्चारणाः सर्पास्तथा चैवाप्सरो गणाः

ତାଙ୍କୁ ଦେବଗଣ ଦେଖିଲେ; ଋଷିମାନେ, ଗୁହ୍ୟକମାନେ, ପକ୍ଷୀମାନେ, କିନ୍ନରମାନେ, ଚାରଣମାନେ, ସର୍ପମାନେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାଗଣ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

Verse 41

हर्षेण महताविष्टास्तुष्टुवुस्तं कुमारकम् । विद्याधर्यश्च ननृतुर्गायकाश्च जगुस्तदा

ମହା ହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ ସେହି କୁମାରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେତେବେଳେ ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ ଏବଂ ଗାୟକମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ।

Verse 42

एवं विजयमापन्नं दृष्ट्वा सर्वे मुदा युताः । ततो हर्षात्समागम्य स्वांकमारोप्य चात्मजम्

ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ବିଜୟୀ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ। ତାପରେ ହର୍ଷରେ (ମାତା) ଆଗକୁ ଆସି ପୁତ୍ରକୁ କୋଳେ ଉଠାଇ ହୃଦୟରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 43

परिष्वज्य तु गाढेन गिरिजापि तुतोष वै । स्वोत्संगे च समारोप्य कुमारं सूर्यवर्चसम्

ଗିରିଜା ତାଙ୍କୁ ଗାଢ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଚ୍ଚସ୍ବୀ କୁମାରଙ୍କୁ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 44

लालयामास तन्वंगी पार्वती रुचिरेक्षणा । ऋषीभिः सत्कृतः शंभुः पार्वत्या सहितस्तदा

ତେବେ ସୁକୋମଳ ଅଙ୍ଗବତୀ, ମନୋହର ନୟନା ପାର୍ବତୀ ସ୍ନେହରେ ପୁତ୍ରକୁ ଲାଡ଼ କଲେ। ସେହି ସମୟରେ ପାର୍ବତୀ ସହିତ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ) ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍କୃତ ହେଲେ।

Verse 45

आर्यासनगता साध्वी शुशुभे मितभाषिणी । संस्तूयमाना मुनिभिः सिद्धचारणपन्नगैः

ଆର୍ୟ ଆସନରେ ଆସୀନ, ସାଧ୍ବୀ ଓ ମିତଭାଷିଣୀ ଦେବୀ ଶୋଭିତ ହେଲେ। ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ପନ୍ନଗ (ନାଗ) ମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ସେ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 46

नीराजिता तदा देवैः पार्वती शंभुना सह । कुमारेण सहैवाथ शोममाना तदा सती

ତେବେ ଦେବମାନେ ଶମ୍ଭୁ ସହିତ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ନୀରାଜନ (ଆରତି) କଲେ। କୁମାର ସହିତ ସେ ସତୀ ଦେବୀ ସେତେବେଳେ ଅତି ଶୋଭାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 47

हिमालयस्तदागत्य पुत्रैश्च परिवारितः । मेर्वाद्यैः पर्वतैश्चैव स्तूयमानः परोऽभवत्

ତେବେ ହିମାଳୟ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ମେରୁ ଆଦି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ସେ ପରମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 48

तदा देवगणाः सर्व इन्द्राद्य ऋषिभिः सह । पुष्पवर्षेण महात ववर्षुरमितद्युतिम् । कुमारमग्रतः कृत्वा नीराजनपरा बभुः

ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ, ଅମିତ ଦ୍ୟୁତିମାନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପରେ ମହା ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ। କୁମାରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ନୀରାଜନ (ଆରତି) କରିବାରେ ପରାୟଣ ହେଲେ।

Verse 49

गीतवादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । संस्तूयमानो विविधैः सूक्तैर्वेदविदां वरैः

ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଘୋଷରେ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷରୂପ ବେଦମନ୍ତ୍ରର ମହାନାଦରେ, ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନେ ବିଭିନ୍ନ ସୂକ୍ତଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 50

कुमारविजयंनाम चरित्रं परमाद्भुतम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्

‘କୁମାରବିଜୟ’ ନାମକ ଏହି ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର ଦିବ୍ୟ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 51

ये कीर्त्तयंति शुचयोऽमितभाग्ययुक्ताश्चानंत्यरूपमजरामरमादधानाः । कौमारविक्रममहात्म्यमुदारमेतदानंददायकमनोर्थकरं नृणां हि

ଯେମାନେ ଶୁଚି, ଅମିତ ସୌଭାଗ୍ୟଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ଅନନ୍ତରୂପ ଅଜର-ଅମର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନରେ ଧାରଣ କରି କୁମାରଙ୍କ ବିକ୍ରମର ଏହି ଉଦାର ମହାତ୍ମ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଇଚ୍ଛିତ ମନୋରଥ ପୂରଣ କରେ।

Verse 52

यः पठेच्छृणुयाद्वापि कुमारस्य महात्मनः । चरितं तारकाख्यं च सर्वपापैः समुच्यते

ଯେ କେହି ମହାତ୍ମା କୁମାରଙ୍କ ଚରିତ—ବିଶେଷତଃ ‘ତାରକ’ ନାମକ ଆଖ୍ୟାନ—ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ ମାତ୍ର, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।