Adhyaya 29
Mahesvara KhandaKedara KhandaAdhyaya 29

Adhyaya 29

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଳ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ଯୁଦ୍ଧର ତୀବ୍ର ଚିତ୍ରଣ ମିଳେ—ଛିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ, ପତିତ ବୀର, ରଣଭୂମିର ଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଦୃଶ୍ୟ। ମାନ୍ଧାତୃପୁତ୍ର ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପ୍ରହାର ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ। ସେତେବେଳେ ନାରଦ ଧର୍ମନିୟମ ସ୍ମରଣ କରାନ୍ତି—ତାରକଙ୍କ ବଧ ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଶିବପୁତ୍ର କୁମାର ନିୟୁକ୍ତ। ଯୁଦ୍ଧ ଆହୁରି ଘୋର ହେଲେ ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଶିବଗଣ ତାରକ ସହ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ନାରଦ ପୁନଃପୁନଃ ସଂଯମର ଉପଦେଶ ଦେଇ ବୀରତାର ଆବେଗ ଓ ଦୈବବିଧାନ ମଧ୍ୟରେ ତଣାପୋଡ଼ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତି—କୃତ୍ତିକାସୁତ/କୁମାର ହିଁ ତାରକବଧର ଏକମାତ୍ର ସମର୍ଥ। କୁମାର ପ୍ରଥମେ ନିଜକୁ କେବଳ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଖାଇ ମିତ୍ର–ଶତ୍ରୁ ଭେଦରେ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି; ତେବେ ନାରଦ ତାରକଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ବରଲାଭ ଓ ତ୍ରିଲୋକଜୟର ପୂର୍ବକଥା କହନ୍ତି। ଶେଷରେ ତାରକ ଗର୍ବରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି କୁମାରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ ହୁଏ, ଏବଂ ଅଧର୍ମନାଶ ପାଇଁ ନିୟତ ଦୈବ ଉପକରଣ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

लोमश उवाच । उभे सेने तदा तेषां सुराणां चामरद्विषाम् । अनेकाश्चर्यसंवीते चतुरंगबलान्विते । विरेजतुस्तदान्योऽन्यं गर्जतो वांबुदागमे

ଲୋମଶ କହିଲେ—ତେବେ ଦେବମାନଙ୍କ ଓ ଅମରଦ୍ୱିଷମାନଙ୍କ ଦୁଇ ସେନା, ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର ବ୍ୟୂହରେ ସଂବୃତ ଓ ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳରେ ସମନ୍ୱିତ, ବର୍ଷାଗମେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ମେଘମାଳା ପରି ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 2

एतस्मिन्नन्तरे तत्र वल्गमानाः परस्परम् । देवासुरास्तदा सर्वे युयुधुश्च महाबलाः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ, ପରସ୍ପର ଉପରେ ଧାଇଯାଇ, ମହାବଳୀ ଦେବ ଓ ଅସୁର ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 3

युद्धं सुतुमुलं ह्यासीद्देवदैत्यसमाकुलम् । रुण्डमुण्डांकितं सर्वं क्षणेन समपद्यत

ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଭରିଥିବା ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୁମୁଳ ଥିଲା; କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଧଡ଼ ଓ ମୁଣ୍ଡର ଚିହ୍ନରେ ଅଙ୍କିତ ହୋଇଗଲା।

Verse 4

भूमौ निपतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः । केषांचिद्बाहविश्छिन्नाः खड्गपातैः सुदारुणैः

ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ଶତଶଃ, ସହସ୍ରଶଃ ଲୋକ ପତିତ ହେଲେ; ଏବଂ କେତେକଙ୍କର ବାହୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଖଡ୍ଗପାତରେ ଛିନ୍ନ ହୋଇଗଲା।

Verse 5

मुचुकुंदो हि बलवांस्त्रैलोक्येऽमितविक्रमः

ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନିଶ୍ଚୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତ୍ରିଲୋକରେ ତାଙ୍କର ବିକ୍ରମ ଅପରିମିତ ଥିଲା।

Verse 6

तारको हि तदा तेन मुचुकुंदेन धीमता । खड्गेन चाहतास्तत्र सर्वप्राणेन वक्षसि । प्रसह्य तत्प्रहारं च प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

ତେବେ ଧୀମାନ୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଳରେ ଖଡ୍ଗଦ୍ୱାରା ତାରକର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ। ସେ ଆଘାତ ସହି ହସିହସି ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 7

किं रे मूढ त्वया चाद्य कृतमस्ति बलादिदम् । न त्वया योद्धुमिच्छामि मानुषेणैव लज्जया

ହେ ମୂଢ! ଆଜି ଏହି ବଳଦେଖାଣିରେ ତୁମେ କ’ଣ କରିପାରିଲ? ମାତ୍ର ମଣିଷ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଲଜ୍ଜାଜନକ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରୁନି।

Verse 8

तारकस्य वचः श्रुत्वा मुचुकुंदोऽभ्यभाषत । मया हतोऽसि दैत्येंद्र नान्यो भवितुमर्हसि

ତାରକର ବଚନ ଶୁଣି ମୁଚୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ମୋ ହାତରେ ହତ ହୋଇଛ; ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 9

दृष्ट्वा मे खड्गसंपातं न त्वं तिष्ठसि चाग्रतः । त्वां हन्मि पश्य मे शौर्यं दैत्यराज स्थिरो भव

ମୋ ଖଡ୍ଗର ଝାପଟ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହୁନାହଁ! ମୁଁ ତୁମକୁ ହତ କରିବି—ମୋ ଶୌର୍ୟ ଦେଖ, ହେ ଦୈତ୍ୟରାଜ! ସ୍ଥିର ହୋଇ ଦଢ଼ି ରୁହ।

Verse 10

एवमुक्त्वा तदा वीरो मुचुकुंदो महाबलः । यावज्जघान खड्गेन तावच्छक्त्या समाहतः । मांधातुस्तनयस्तत्र पपात रणमंडले

ଏଭଳି କହି ମହାବଳୀ ବୀର ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଖଡ୍ଗରେ ପ୍ରହାର କରିବାମାତ୍ରେ, ସେହି କ୍ଷଣେ ସେ ଶକ୍ତି-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଆହତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ରଣମଣ୍ଡଳରେ ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପତିତ ହେଲେ।

Verse 11

पतितस्तत्क्षणादेव चोत्थितः परवीरहा

ସେ ପତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ କ୍ଷଣେ ପୁନଃ ଉଠିଲେ—ଶତ୍ରୁବୀର-ହନ୍ତା।

Verse 12

स सज्जमानोतिमहाबलो वै हंतुं तदा दैत्यपतिं च तारकम् । ब्रह्मास्त्रमुद्यम्य धनुर्गृहीत्वा मांधातृपुत्रो भुवनैकजेता

ତେବେ ସେ ଅତିମହାବଳୀ—ମାନ୍ଧାତୃପୁତ୍ର, ଭୁବନଜେତା—ଦାନବାଧିପତି ତାରକକୁ ବଧ କରିବାକୁ ସଜ୍ଜ ହେଲେ; ଧନୁ ଧରି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଉଦ୍ୟମ କଲେ।

Verse 13

स तारकं योद्धकामस्तरस्वी रुषान्वितोत्फुल्लविलोचनो महान् । स नारदो ब्रह्मसुतो बभाषे तदा नृवीरं मुचुकुंदमेवम्

ତାରକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ବେଗରେ ଆଗେଇଲେ—ମହାନ, କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରସାରିତ ନୟନ; ତେବେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନାରଦ ସେଇ ନରବୀର ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।

Verse 14

न तारको हन्यते मानुषेण तस्मादेतन्मा विमोचीर्महास्त्रम्

ତାରକ ମାନବଦ୍ୱାରା ବଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହି ମହାସ୍ତ୍ର ମୋଚନ କରନି।

Verse 15

निशम्य वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । मुचुकुंद उवाचेदं भविता कोऽस्य मारकः

ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମୁଚୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ—“ତେବେ ଏହାର ମାରକ କିଏ ହେବ?”

Verse 16

तदोवाच महातेजा नारदो दिव्यदर्शनः । एनं हंता कुमारश्च कुमारोऽयं शिवात्मजः

ତେବେ ଦିବ୍ୟଦର୍ଶନୀ ମହାତେଜସ୍ବୀ ନାରଦ କହିଲେ— “ଏହାକୁ କୁମାର ବଧ କରିବେ; ଏହି କୁମାର ଶିବପୁତ୍ର।”

Verse 17

तस्माद्भवद्भिः स्थातव्यमैकपद्येन युध्यताम् । तिष्ठ त्वं चायतो भूत्वा मुचुकुंद महामते

ଏହେତୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦାଁଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କର। ଏବଂ ହେ ମହାମତି ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ସଂୟତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହ।

Verse 18

निशम्य वाक्यं च मनोहरं शुभं ह्युदीरितं तेन महाप्रभेण । सर्वे सुराः शांतिपरा बभूवुस्तेनैव साकं नृवरेणयत्नात्

ସେଇ ମହାପ୍ରଭ ଋଷିଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶୁଭ ଓ ମନୋହର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶାନ୍ତିପର ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 19

ततो दुंदुभयो नेदुः शंखाश्च कृतनिश्चयाः । ताडिता विविधैर्वाद्यैः सुरासुरसमन्वितैः

ତାପରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ନିନାଦିତ ହେଲା, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ଉଠିଲା; ଦେବ-ଅସୁର ସମାବେଶ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ତାଡ଼ିତ ହେଲା।

Verse 20

जगर्जुरसुरास्तत्र देवान्प्रति कृतोद्यमाः । शिवकोपोद्भवो वीरो वीरभद्रो रुषान्वितः

ସେଠାରେ ଅସୁରମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଗର୍ଜିଲେ; ଏବଂ ଶିବକୋପରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବୀର ବୀରଭଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଲେ।

Verse 21

गणैर्बहुभिरासाद्य तारकं च महाबलम् । मुचुकुंदं पृष्ठतः कृत्वा तथैव च सुरानपि

ବହୁ ଗଣ ମହାବଳୀ ତାରକକୁ ଘେରିଲେ; ମୁଚୁକୁନ୍ଦକୁ ପଛେ ରଖି, ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ସମରମୁଖେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 22

तदा ते प्रमथाः सर्वे पुरस्कृत्य कुमारकम् । युयुधुः संयुगे तत्र वीरभद्रादयो गणाः

ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମଥ କୁମାରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ସେଠାରେ ସେହି ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ବୀରଭଦ୍ର ଆଦି ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 23

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपाट्टिशैः । निजघ्नुः समरेन्योन्यं सुरासुरविमर्द्दने

ତ୍ରିଶୂଳ, ଋଷ୍ଟି, ପାଶ, ଖଡ୍ଗ, ପରଶୁ ଓ ପଟ୍ଟିଶ ଦ୍ୱାରା, ଦେବାସୁରଙ୍କ ଘୋର ମର୍ଦ୍ଦନମୟ ସମରରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 24

तारको वीरभद्रेण त्रिशूलेन हतो भृशम् । पपात सहसा तत्र क्षण मूर्छापरिप्लुतः

ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରହାରରେ ତାରକ ସେଠାରେ ହଠାତ୍ ପଡ଼ିଗଲା; କ୍ଷଣମାତ୍ର ମୂର୍ଛାରେ ଆବୃତ ହେଲା।

Verse 25

उत्थाय च मुहूर्त्ताच्च तारको दैत्यपुंगवः । लब्धसंज्ञो बलाविष्टो वीरभद्रं जघान च

କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବ ତାରକ ଉଠିଲା; ସଞ୍ଜ୍ଞା ଫେରି, ବଳାବେଶରେ, ସେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଘାତ କଲା।

Verse 26

स शक्तिं च महातेजा वीरभद्रो हि तारकम् । त्रिशूलेन च घोरेण शिवस्यानुचरो बली

ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଶିବଙ୍କ ବଳବାନ ଅନୁଚର ବୀରଭଦ୍ର ଶକ୍ତି-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳରେ ତାରକଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 27

एवं संयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं तयोर्जातं महात्मनोः

ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁନଃପୁନଃ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୁମୁଳ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 28

सुरास्तत्रैव समरे प्रेक्षकाह्यभवंस्तदा । तयोर्भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः

ସେଇ ସମରରେ ଦେବତାମାନେ ତେବେ କେବଳ ପ୍ରେକ୍ଷକ ହେଲେ; ଏବଂ ଭେରୀ, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଟହ, ଆନକ, ଗୋମୁଖ ଆଦି ବାଦ୍ୟ ନିନାଦିତ ହେଲା।

Verse 29

तथा डमरूनादेन व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । तेन घोषेण महता युद्यमानौ महाबलौ

ତାପରେ ଡମରୁର ନାଦରେ ତ୍ରିଲୋକ ବ୍ୟାପିଗଲା; ସେଇ ମହାଘୋଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦୁଇ ମହାବଳୀ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।

Verse 30

शुशुभातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैर्जरीकृतौ । अन्योन्यमभिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପ୍ରହାରରେ ଜର୍ଜରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ—ନିକଟ ସଂଘାତରେ ବୁଧ ଓ ଅଙ୍ଗାରକ ପରି।

Verse 31

नारदेन तदा ख्यातो वीरभद्रस्य तद्वधः । न रोचते च तद्वाक्यं वीरभद्रस्य वै तदा

ସେତେବେଳେ ନାରଦ ଭୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ସେହି ବଧବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେହି ବଚନ ସେତେବେଳେ ଭୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋଚିଲା ନାହିଁ।

Verse 32

नारदेन यदुक्तं हि तारकस्य वधं प्रति । यथा रुद्रस्तथा सोऽपि वीरभद्रो महाबलः

ନାରଦ ତାରକବଧ ବିଷୟରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଭୀରଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ମହାବଳୀ।

Verse 33

एवं प्रयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । अन्योन्यं स्वर्द्धमानौ तौ गर्जंतौ सिंहयोरिव

ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ ପରସ୍ପରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆଘାତ କଲେ; ଏକାପରେ ଏକା ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ଦୁଇ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜିଲେ।

Verse 34

एवं तदा तौ भुवि युध्यमानौ महात्मना ज्ञानवतां वरेण । स वीरभद्रो हि तदा निवारितो वाक्यैरनेकैरथ नारदेन

ଏଭଳି ଭୂମିରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ନାରଦ ଅନେକ ଉପଦେଶବଚନରେ ସେତେବେଳେ ଭୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ନିବାରଣ କଲେ।

Verse 35

तथा निशम्य तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । वीरभद्रो रुषाविष्टो नारदं प्रत्युवाच ह

ନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିସ୍ସୃତ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ଭୀରଭଦ୍ର ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 36

तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम् । आनयंति च ये वीराः स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो ह्यधर्मिष्ठा विमृशंतिरणं गताः

ମୁଁ ତାରକକୁ ବଧ କରିବି, ଆଜି ମୋର ପରାକ୍ରମ ଦେଖ । ଯେଉଁ ବୀରମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ସଭାକୁ ଆଣନ୍ତି, ସେହି ପାପୀ ଓ ଅଧର୍ମୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରନ୍ତି ।

Verse 37

भीरवस्ते तु विज्ञेया न वाच्यास्ते कदाचन । त्वं न जानासि देवर्षे योधानां च प्रतिक्रियाम्

ସେମାନଙ୍କୁ ଭୀରୁ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କେବେବି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ହେ ଦେବର୍ଷି, ତୁମେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏବଂ ଆଚରଣ ଜାଣିନାହଁ ।

Verse 38

मृत्युं च पृष्ठतः कृत्वा रणभूमौ गतव्यथाः । शस्त्राशस्त्रैर्भिन्नगात्राः प्रशस्ता नात्र संशयः

ମୃତ୍ୟୁକୁ ପଛରେ ପକାଇ, ସେମାନେ ରଣଭୂମିରେ ବ୍ୟଥାହୀନ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି । ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

Verse 39

इत्युक्त्वा चावदद्देवान्वीरभद्रो महाबलः । श्रुण्वंतु मम वाक्यानि देवा इन्द्रपुरोगमाः

ଏହା କହି ମହାବଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋର ବାକ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତୁ ।"

Verse 40

अतारकां महीं चाद्य करिष्ये नात्र संशयः

"ଆଜି ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ତାରକ-ବିହୀନ କରିବି, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।"

Verse 41

अथ त्रिशूलमादाय तारकेण युयोध सः । वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः

ତେବେ ସେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି ତାରକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା; ବୃଷଭାରୂଢ ଅନେକ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଯୋଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିତ ଥିଲେ।

Verse 42

कपर्द्दिनो वृषांकाश्च गणास्तेतिप्रहारिणः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य वीरभद्रपराक्रमाः

ଜଟାଧାରୀ ଓ ବୃଷଚିହ୍ନଧାରୀ ସେ ଗଣମାନେ ତ୍ରିଶୂଳରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ବୀରଭଦ୍ରସମ ପରାକ୍ରମରେ ସେମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 43

त्रिशूलधारिणः सर्वे सर्वे सर्पागभूषणाः । सचंद्रशेखराः सर्वे जटाजूटविभूषिताः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ; ସମସ୍ତେ ସର୍ପଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଶିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଜଟାଜୂଟରେ ଶୋଭିତ।

Verse 44

निलकण्ठा दशभुजाः पञ्चकत्त्रास्त्रिलोचनाः । छत्रचामरसंवीताः सर्वे तेऽत्युग्रबाहवः

ସେମାନେ ନୀଳକଣ୍ଠ, ଦଶଭୁଜ, ପଞ୍ଚମୁଖ ଓ ତ୍ରିଲୋଚନ; ଛତ୍ର-ଚାମର ସେବାରେ ପରିବୃତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ବାହୁବଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ଥିଲା।

Verse 45

वीरभद्रं पुरस्कृत्य सर्वे हरपराक्रमाः । युयुधुस्ते तदा दैत्यास्ताकासुरजीविनः

ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ହରସମ ପରାକ୍ରମୀ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତେବେ ତାରକାସୁରର ଅଧୀନରେ ଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 46

पुनः पुनस्तैश्च तदा बभूवुर्गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराङ्मुखाः । बभूव तेषां च तदातिसंगरो महाभयो दैत्यवरैस्तदानीम्

ପୁନଃ ପୁନଃ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ସେଇ ଅସୁରମାନେ ପରାଙ୍ମୁଖ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଲେ। ତେବେ ସେହି ସମୟରେ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଭୟଙ୍କର ଘୋର ସଂଘର୍ଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 47

अमृष्यमाणाः परमास्त्रकोविदैस्ततो गणास्ते जयिनो बभूवुः । गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराभवं तं तारकं ते व्यथिताः शशंसुः

ସହି ପାରିନଥିବା, ପରମ ଅସ୍ତ୍ରରେ କୁଶଳ ସେଇ ଗଣମାନେ ତେବେ ବିଜୟୀ ହେଲେ। ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ଅସୁରମାନେ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ସେହି ପରାଭବକୁ ତାରକଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 48

विनाम्य चापं हि तथा च तारकः स योद्धुकामः प्रविवेश सेनाम् । यथा झषो वै प्रविवेश सागरं तथा ह्यसौ दैत्यवरो महात्मा

ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧକାମନାରେ ତାରକ ଧନୁଷକୁ ନମାଇ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଯେପରି ମହାମାଛ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ସେ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ପ୍ରବିଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 49

गणैः समेतो युयुधे तदानीं स वीरभद्रो हि महाबलश्च । सर्वान्सुरांश्चेंद्रमुखान्महाबलस्तथा गणान्यक्षपिशाचगुह्यकान् । स दैत्यवर्योऽतिरुषं प्रविष्टः संमर्दयामास महाबलो हि

ତେବେ ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ମହାବଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ସେହି ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେ ମହାବଳ ଇନ୍ଦ୍ର-ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଯକ୍ଷ-ପିଶାଚ-ଗୁହ୍ୟକ ସହିତ ଗଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଗ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସବୁକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲା।

Verse 50

ततः समभवद्युद्धं देवदानवसंकुलम् । देवदानवयक्षाणां सन्निपातकरं महत्

ତାପରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଭିଡ଼ିଥିବା ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଦେବ-ଦାନବ-ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଘୋର ସନ୍ନିପାତ ଘଟାଇଥିବା ସେହି ମହାସଂଗ୍ରାମ ଥିଲା।

Verse 51

तथा वृषा गर्जमाना अश्वाञ्जघ्नुश्च सादिभिः । रथिभिश्च रथाञ्जघ्नुः कुंजरान्सादिभिः सह

ସେହିପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବୃଷଭମାନେ ସାରଥି/ସୱାର ସହିତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ; ରଥୀମାନେ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ଏବଂ କୁଞ୍ଜରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆରୋହୀ ସହିତ ପତିତ କଲେ।

Verse 52

वृषारूढौः सरथैस्ते च सर्वे निष्पाटिता ह्यसुराः पोथिताश्च

ବୃଷଭାରୂଢ ଓ ରଥସହିତ ଥିବା ସେ ସମସ୍ତ ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ହଂକାଇ ଦିଆଗଲେ ଏବଂ ଚୁର୍ଣ୍ଣ-ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲେ।

Verse 53

क्षयं प्रणीता बहवस्तदानीं पेतुः पृथिव्यां निहताश्च केचित् । केचित्प्रविष्टा हि रसातलं च पलायमाना बहवस्तथैव

ସେତେବେଳେ ଅନେକେ ନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; କେତେକ ନିହତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ। କେତେକ ନିଶ୍ଚୟ ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଅନେକେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 54

केचिच्च शरणं प्राप्ता रुद्रानुचरकिंकरान् । एवं नष्टं तदा सैन्यं विलोक्यासुरपालकः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान्ययौ

କେତେକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର-କିଙ୍କରମାନଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଏପରି ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଅସୁରପାଳକ ତାରକ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ହନନ କରିବାକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 55

भुजानामयुतं कृत्वा दैत्यराजो हि तारकः । आरुह्य सिंहं सहसा घातयामास तान्रणे

ଦୈତ୍ୟରାଜ ତାରକ ଅପାର ଭୁଜବଳ (ଯୋଦ୍ଧାସମୂହ) ସଂଗ୍ରହ କରି, ସହସା ସିଂହାରୂଢ ହୋଇ ରଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଘାତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 56

दंशितेन च सिंहेन वृषाः केचिद्विदारिताः । तथैव तारकेणैव घातिता बहवो गणाः

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ୱାରା ଦଂଶିତ ସିଂହ କେତେକ ବୃଷଭଙ୍କୁ ଚିରିଦେଲା; ଏବଂ ସେହିପରି ସ୍ୱୟଂ ତାରକ ଅନେକ ଗଣଙ୍କୁ ହତ କଲା।

Verse 57

एवं कृतं तदा तेन तारकेण महात्मना । सर्वेषामेव देवानामशक्यस्तारको महान्

ଏହିପରି ସେତେବେଳେ ମହାତ୍ମା ତାରକ ତାହା କଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ମହାନ୍ ତାରକ ଅଜେୟ ଥିଲା।

Verse 58

जातस्तदा महाबाहुस्त्रैलोक्यक्षयकारकः । तारकस्यानुगा दैत्या अजेया बलवत्तराः

ତେବେ ଏକ ମହାବାହୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯେ ତ୍ରିଲୋକର କ୍ଷୟକାରକ। ତାରକଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅଜେୟ ଓ ଅଧିକ ବଳବାନ ହେଲେ।

Verse 59

महारूढा दंशिताश्च करालास्ते प्रहारिणः । तै राहृता गणाः सर्वे सिंहैश्च वृषभा हताः

ସେମାନେ ଉଚ୍ଚାରୂଢ, ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ ଓ କରାଳ—ଭୟଙ୍କର ପ୍ରହାରୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଗଣ ଟାଣିନେଇଯାଇଲେ, ଏବଂ ସିଂହମାନେ ବୃଷଭମାନଙ୍କୁ ହତ କଲେ।

Verse 60

एवं निहन्यमाना वै गणास्ते रणमण्डले । प्रहस्य विष्णुः प्रोवाच कुमारं शिववल्लभम्

ରଣମଣ୍ଡଳରେ ସେ ଗଣମାନେ ଏଭଳି ନିହତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ ହସିକରି ଶିବପ୍ରିୟ କୁମାରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 61

विष्णुरुवाच । नान्यो हंतास्य पापस्य त्वद्विना कृत्तिकासुत । तस्मात्त्वया हि कर्त्तव्यं वचनं च महाभुज

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ହେ କୃତ୍ତିକାସୁତ! ତୁମ ବିନା ଏହି ପାପୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ମହାବାହୁ, ମୋର ଏହି ବଚନ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଶ୍ଚୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର।

Verse 62

तारकस्य वधार्थाय उत्पन्नोऽसि शिवात्मज । तस्मात्त्वयैव कर्त्तव्य निधनं तारकस्य च

ହେ ଶିବପୁତ୍ର! ତାରକଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ହିଁ ତୁମର ଜନ୍ମ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ତାରକଙ୍କ ନିଧନ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଏକା ହିଁ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 63

तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धः पार्वतीनन्दनो महान् । उवाच प्रहसन्वाक्यं विष्णुं प्रति यथोचितम्

ତାହା ଶୁଣି ପାର୍ବତୀନନ୍ଦନ ମହାଭଗବାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତଥାପି ହସିମୁଖେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଥୋଚିତ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 64

मया निरीक्ष्यते सम्यक्चित्रयुद्धं महात्मनाम् । अनिभिज्ञोऽस्म्यहं विष्णो कार्याकार्यविचारणे

ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଛି; କିନ୍ତୁ ହେ ବିଷ୍ଣୁ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅକାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାରରେ ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନଭିଜ୍ଞ।

Verse 65

केऽस्मदीयाः परे चैव न जानामि कथंचन । किमर्थं युध्यमाना वै परस्परवधे स्थिताः

କେଉଁମାନେ ଆମର ଏବଂ କେଉଁମାନେ ପର—ମୁଁ କେମିତି ମଧ୍ୟ ଜାଣେନି। ସେମାନେ କେଉଁ କାରଣରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି, ପରସ୍ପର ବଧ ପାଇଁ କାହିଁକି ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ଅଛନ୍ତି?

Verse 66

कुमारस्य वचः श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

କୁମାରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ନାରଦ ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ କହିଲେ।

Verse 67

नारद उवाच । कुमारोऽसि महाबाहो शंकरस्यांशसंभवः । त्वं त्राता जगतां स्वामी देवानां च परा गतिः

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ମହାବାହୋ! ତୁମେ କୁମାର, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉଦ୍ଭୂତ। ତୁମେ ଜଗତଙ୍କ ତ୍ରାତା, ସ୍ୱାମୀ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପରମ ଗତି।

Verse 68

तारकेण पुरा वीर तपस्तप्तं सुदारुणम् । येनैव विजिता देवा येन स्वर्गस्तथा जितः

ହେ ବୀର! ପୂର୍ବକାଳରେ ତାରକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ତପ କରିଥିଲା; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅଧୀନ ହେଲା।

Verse 69

तपसा तेन चोग्रेण अजेयत्वमवाप्तवान् । अनेनापि जितश्चेंद्रो लोकपालास्तथैव च

ସେଇ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ସେ ଅଜେୟତ୍ୱ ପାଇଲା; ତାହାଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହେଲେ।

Verse 70

त्रैलोक्यं च जितं सर्वं ह्यनेनैव रदुरात्मना । तस्मात्त्वया निहंतव्यस्तारकः पापपूरुषः

ଏହି ଦୁରାତ୍ମା ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟକୁ ଜିତିଛି; ତେଣୁ ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହି ପାପପୁରୁଷ ତାରକକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 71

सर्वेषां शं विधातव्यं त्वया नाथेन चाद्य वै । नारदस्य वचः श्रुत्वा कुमारः प्रहसन्महान् । विमाना दवतीर्याथ पदातिः परमोऽभवत्

“ଆଜି, ହେ ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କରିବାକୁ ହେବ।” ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମହାକୁମାର ହସିଲେ; ପରେ ବିମାନରୁ ଅବତରି ପରମ ପଦାତି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧପାଇଁ ସଜ୍ଜ ହେଲେ।

Verse 72

पद्म्यां तदासौ परिधावमानः शिवात्मजोयं च कुमाररूपी । करे समादाय महाप्रभावां शक्तिं महोल्कामिव दीप्तियुक्ताम्

ତାପରେ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଭୂମିରେ ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଧାଉଥିଲେ—ଶିବାତ୍ମଜ, କୁମାରରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ—ହାତରେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶକ୍ତି ଧରିଲେ; ସେ ମହା ଉଲ୍କା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Verse 73

दृष्ट्वा तमायांतमतीव चंडमव्यक्तरूपं बलिनां वरिष्ठम् । दैत्यो बभाषे सुरसत्तमानमसौ कुमारो द्विषतां निहंता

ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଣ୍ଡ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୂପ, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଦୈତ୍ୟ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲା: “ଏହି କୁମାର ଶତ୍ରୁନାଶକ।”

Verse 74

अनेन सार्द्धं ह्यहमेव वीरो योत्स्यामि सर्वानहमेव वीरान् । गणांश्च सर्वानपि घातयामि महेश्वरांल्लोकपालांश्च सद्यः

“ଏହା ସହିତ ମୁଁ ଏକା ହିଁ ବୀର ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ହଁ, ସମରରେ ସମସ୍ତ ବୀରଙ୍କୁ ମୁଁ ଏକା ହିଁ ମୁକାବିଲା କରିବି। ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିହତ କରିଦେବି, ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରସମ ମହାପ୍ରଭୁମାନଙ୍କୁ ଓ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଦ୍ୟଃ!”

Verse 75

इत्येवमुक्त्वा सततं महाबलः कुमारमुद्दिश्य ययौ च योद्धम् । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको वाक्यमिदं बभाषे

ଏଭଳି କହି ସେ ମହାବଳୀ କୁମାରଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେଇଲା। ସେ ତାରକ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଧରିଲା, ତାପରେ ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 76

तारक उवाच । कुमारो मेग्रतश्चाद्य भवद्भिश्च कथं कृतः । यूयं गतत्रपा देवा येषां राजा पुरंदरः

ତାରକ କହିଲା—ଆଜି ତୁମେ ଏହି କୁମାରକୁ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କିପରି ଦାଉଁ କରାଇଲ? ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେ ନିର୍ଲଜ୍ଜ; ତୁମର ରାଜା ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ର!

Verse 77

पुरा येन कृतं कर्म विदितं सर्वमेव तत् । प्रसुप्ताश्चार्द्दिता गर्भे जठरस्था निपातिताः

ସେ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରିଥିଲା, ସେସବୁ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଣା—ଯେମାନେ ଶୁଇଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଲା, ଏବଂ ଗର୍ଭରେ ଉଦରସ୍ଥ ଥିବାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିପାତିତ କଲା।

Verse 78

कश्यपस्यात्मजेनैव बहुरूपो हतोऽसुरः । नमुचिश्च हतो वीरो वृत्रश्चैव तथा हतः

କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏକାଇ ସେ ବହୁରୂପୀ ଅସୁରକୁ ବଧ କଲେ; ବୀର ନମୁଚି ମଧ୍ୟ ହତ ହେଲା, ଏବଂ ସେହିପରି ବୃତ୍ର ମଧ୍ୟ ହତ ହେଲା।

Verse 79

कुमारं हंतुमोसौ देवेंद्रो बलघातकः । कुमारोऽयं मया देवा घातितोद्य न संशयः

ବଳଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଘାତକ ସେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର କୁମାରକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ; କିନ୍ତୁ ଆଜି, ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି କୁମାର ମୋ ହାତରେ ନିଶ୍ଚୟ ହତ ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 80

पुरा हतास्त्वया विप्रा दक्षयज्ञे ह्यनेकशः । तत्कर्मणः फलं चाद्य वीरभद्र महामते । दर्शयिष्यामि ते वीर रणे रणविशारद

ପୂର୍ବେ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲ; ଆଜି, ହେ ମହାମତି ବୀରଭଦ୍ର—ହେ ରଣବିଶାରଦ ବୀର—ସେ କର୍ମର ଫଳକୁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ତୁମକୁ ଦେଖାଇବି।

Verse 81

इत्येवमुक्त्वा स तदा महात्मा दैत्याधिपो वीरवरः स एकः । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको युद्धविदां वरिष्ठः

ଏପରି କହି ସେ ମହାତ୍ମା, ଦୈତ୍ୟାଧିପତି ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବୀର ତାରକ—ଯୁଦ୍ଧବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତେବେ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 82

इति परमरुषभिभूतो दितितनयः परीवृतोऽसुरेंद्रैः । युधि मतिमकरोत्तदा निहंतुं समरविजयी स तारको बलीयान्

ଏପରି ପରମ କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ଦିତିପୁତ୍ର, ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ, ସମରବିଜୟୀ ଓ ବଳବାନ ତାରକ ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁବଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲା।