Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

मूढभावं समाश्रित्य कर्तुमिच्छसि नान्यथा । मनुष्यमेकमाश्रित्य मुचुकुन्दाख्यमेव च

Transliteration

mūḍhabhāvaṃ samāśritya kartumicchasi nānyathā | manuṣyamekamāśritya mucukundākhyameva ca

Translation

'ମୂର୍ଖତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ଏପରି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମକ ଏକ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି।'

Word by Word

• मूढ-भावम्: foolish disposition
• मूढ-भावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूढ (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (मूढः भावः)

• समाश्रित्य: having resorted to
• समाश्रित्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + आ + √श्रि (धातु) + ल्यप्
• Form: अव्ययभावे कृदन्तम्; ल्यप् (gerund) — 'having resorted to'

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) तुमुन्
• Form: तुमुनन्त (infinitive) — 'to do'

• इच्छसि: you desire
• इच्छसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha (Negation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• अन्यथा: otherwise
• अन्यथा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (otherwise)

• मनुष्यम्: a man
• मनुष्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• एकम्: one
• एकम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (मनुष्यम्)

• आश्रित्य: having taken refuge in
• आश्रित्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + √श्रि (धातु) + ल्यप्
• Form: अव्ययभावे कृदन्तम्; ल्यप् (gerund) — 'having resorted to'

• मुचुकुन्द-आख्यम्: named Mucukunda
• मुचुकुन्द-आख्यम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुचुकुन्द (प्रातिपदिक) + आख्य (कृदन्त/प्रातिपदिक; √ख्या (धातु) क्त/णिच्-व्युत्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुचुकुन्द-आख्यः = named Mucukunda)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (indeed/only)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

Speaker

Tāraka

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (narrative frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: Tāraka derides the gods’ reliance on a 'mere human' Mucukunda; Nārada stands composed, absorbing the insult-laden rhetoric.

Characters & Entities

• Tāraka
• Mucukunda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly power misjudges dharma’s instruments; the Divine can work through humans as well as gods.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.