Adhyaya 28

Verse 1

लोमश उवाच । कुमारं स्वांकमारोप्य उवाच जगदीश्वरः । देवान्प्रति तदा रुद्रः सेंद्रान्भर्गः प्रतापवान्

ଲୋମଶ କହିଲେ—ତେବେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର କୁମାରଙ୍କୁ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସେହି ପ୍ରତାପୀ ରୁଦ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ ଭର୍ଗ, କଥା କହିଲେ।

Verse 2

किं कार्यं कथ्यतां देवाः कुमारेणाधुना मम । तदोचुः सहिताः सर्वे देवं पशुपतिं प्रति

“ହେ ଦେବମାନେ, ମୋ କୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିତ ହେବ? କହ।” ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଦେବ ପଶୁପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 3

तारकाद्भयमुत्पन्नं सर्वेषां जगतां विभो । त्राता त्वं जगतां स्वामी तस्मात्त्राणं विधीयताम्

“ହେ ବିଭୋ, ତାରକ ହେତୁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଆପଣ ଜଗତର ତ୍ରାତା ଓ ସ୍ୱାମୀ; ତେଣୁ ରକ୍ଷା ବିଧାନ କରନ୍ତୁ।”

Verse 4

कुमारेण हतोऽद्यैव तारको भविता प्रभो । तस्मादद्यैव यास्यामस्तारकं हंतुमुद्यताः

“ପ୍ରଭୋ, ଆଜିହିଁ କୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାରକ ବଧ ହେବ। ତେଣୁ ଆଜିହିଁ ଆମେ ତାରକକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ଯିବୁ।”

Verse 5

तथेति मत्वा सहसा निर्जग्मुस्ते तदा सुराः । कार्त्तिकेयं पुरस्कृत्य शंकरातमजमेव हि

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ଭାବି ସେ ସୁରମାନେ ତୁରନ୍ତ ବାହାରିଲେ, ଶଙ୍କରପୁତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି।

Verse 6

सर्वे मिलित्वा सहसा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । देवानामुद्यमं श्रुत्वा तारकोऽपि महाबलः

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁରନ୍ତ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଶୁଣି ମହାବଳୀ ତାରକ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ ହେଲା।

Verse 7

सैन्येन महता चैव ययौ योद्धुं सुरान्प्रति । देवैर्दृष्टं समायातं तारकस्य महद्बलम्

ସେ ବିଶାଳ ସେନା ସହିତ ଦେବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଗଲା। ଦେବମାନେ ତାରକର ମହାବଳ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 8

तदा नभोगता वाणी ह्युवाच परिसांत्व्य तान् । शांकरिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूय प्रतिष्ठिताः

ତେବେ ଆକାଶବାଣୀ ସେମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲା— “ଶାଙ୍କରୀ (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖିଲେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ।”

Verse 9

दैत्यान्विजित्य संग्रामे जयिनो हि भविष्यथ

“ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଜୟୀ ହେବ।”

Verse 10

वाचं तु खेचरीं श्रुत्वा देवाः सर्वे समुत्सुकाः । कुमारं च पुरस्कृत्य सर्वे ते गतसाध्वसाः

ଆକାଶବାଣୀ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। କୁମାରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 11

युद्धकामाः सुरा यावत्तावत्सर्वे समागताः । वरणार्थं कुमारस्य सुता मृत्योर्दुरत्यया

ଯୁଦ୍ଧକାମୀ ଦେବଗଣ ଯେତେବେଳେ ସମବେତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ କୁମାରଙ୍କୁ ବରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଦୁର୍ଜୟ କନ୍ୟା ଆସିପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 12

ब्रह्मणा नोदिता पूर्वं तपः परममाश्रिता । तपसा तेन महता कुमारं प्रति वै तदा । आगता दुहिता मृत्योः सेना नामैकसुंदरी

ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ପରମ ତପସ୍ୟା ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲା। ସେହି ମହାତପର ବଳରେ ସେ ତେବେ କୁମାରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା—ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ କନ୍ୟା, ‘ସେନା’ ନାମକ ଏକସୁନ୍ଦରୀ।

Verse 13

तां दृष्ट्वा तेऽब्रुवन्सर्वे देवं पशुपतिं प्रति । एनं कुमारमुद्दिश्य आगता ह्यतिसुंदरी

ତାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଦେବ ପଶୁପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ଅତିସୁନ୍ଦରୀ ଏହି କୁମାରଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଆସିଛି।”

Verse 14

ब्रह्मणो वचनाच्चैव कुमारेण तदा वृता । अथ सेनापतिर्जातः कुमारः शांकरिस्तदा

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ସେତେବେଳେ କୁମାର ତାକୁ ବରିଲେ; ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଶଙ୍କରପୁତ୍ର କୁମାର ଦେବସେନାର ସେନାପତି ହେଲେ।

Verse 15

तदा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः । तथा दुंदुभयो नेदुर्मृदंगाश्च महास्वनाः

ତେବେ ଶଙ୍ଖ, ଭେରୀ, ପଟହ, ଆନକ ଓ ଗୋମୁଖ ନିନାଦିତ ହେଲା; ଦୁନ୍ଦୁଭି ଗର୍ଜିଲା ଏବଂ ମୃଦଙ୍ଗ ମହାଧ୍ୱନି କଲା।

Verse 16

तेन नादेन महता पूरितं च नभस्तलम् । तदा गौरी च गंगा च कृत्तिका मातरस्तथा । परस्परमथोचुस्ताः सुतो मम ममेति च

ସେଇ ମହାନାଦରେ ଆକାଶମଣ୍ଡଳ ପୂରିଗଲା। ତେବେ ଗୌରୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ କୃତ୍ତିକାମାତୃଗଣ ପରସ୍ପର କହିଲେ—“ଏହି ପୁତ୍ର ମୋର, ନିଶ୍ଚୟ ମୋରই।”

Verse 17

एवं विवादमापन्नाः सर्वास्ता मातृकादयः । निवारिता नारदेन मौढ्यं मा कुरुतेति च

ଏଭଳି ସେ ସମସ୍ତ ମାତୃକା ଓ ମାତାମାନେ ବିବାଦରେ ପଡ଼ିଲେ। ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ନିବାରି କହିଲେ—“ମୂଢତା କରନି।”

Verse 18

पार्वत्यां शंकराज्जातो देवकार्यार्थसिद्धये । तूष्णींभूतास्तदा सर्वाः कृत्तिका मातृभिः सह

ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନେଇ ସେ ଜନ୍ମିଲେ। ତେବେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ମାତୃଗଣ ସହ ସମସ୍ତେ ନୀରବ ହେଲେ।

Verse 19

गुहेनोक्तास्तदा सर्वा ऋषिपत्न्यश्च कृत्तिकाः । नक्षत्राणि समाश्रित्य भवद्भिः स्थीयतां चिरम्

ତେବେ ଗୁହ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ) ଋଷିପତ୍ନୀମାନେ ଓ କୃତ୍ତିକାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରୁହ।”

Verse 20

तथा मातृगणस्तेन स्वामिना स्थापितो दिवि । मृत्योः कन्यां च संगृह्य कार्त्तिकेयस्त्वरान्वितः

ସେହି ସ୍ୱାମୀ ମାତୃଗଣକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର କନ୍ୟାକୁ ସଙ୍ଗେ ନେଇ, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଆଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 21

इंद्रं प्रोवाच भगवान्कुमारः शंकरात्मजः । दिवं याहि सुरैः सार्द्धं राज्यं कुरु निरन्तरम्

ଶଙ୍କରାତ୍ମଜ ଭଗବାନ କୁମାର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ନିରନ୍ତର ତୁମ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର।”

Verse 22

इंद्रेणोक्तः कुमारो हि तारकेण प्रपीडिताः । स्वर्गाद्विद्राविताः सर्वे वयं याता दिशो दश

ଇନ୍ଦ୍ର କୁମାରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତାରକ ଆମକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ କରିଛି; ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖେଦାଇ ଦିଆଯାଇ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲୁ।”

Verse 23

किं पृच्छसि महाभाग अस्मान्पदपरिच्युतान् । एवमुक्तस्तदा तेन वज्रिणाशंकरात्मजः । प्रहस्येंद्रं प्रति तदा मा भैषीत्यभयं ददौ

“ହେ ମହାଭାଗ! ଆମେ ପଦଚ୍ୟୁତ; ତେବେ ଆମକୁ କାହିଁକି ପଚାରୁଛ?” ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଏପରି କହିଲେ; ଶଙ୍କରାତ୍ମଜ ହସି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ “ଭୟ କରନି” ବୋଲି ଅଭୟ ଦେଲେ।

Verse 24

यावत्कथयतस्तस्य शांकरेश्च महात्नः । कैलासं तु गते रुद्रे पार्वत्या प्रमथैः सह

ସେଇ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରପୁତ୍ର କଥା କହୁଥିବା ସମୟରେ, ରୁଦ୍ର ପାର୍ବତୀ ଓ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହ କୈଳାସକୁ ଗଲେ।

Verse 25

आजगाम महादैत्यो दैत्यसेनाभिरावृतः । रणदुंदुभयो नेदुस्तता प्रलयभीषणाः

ଦାନବ ସେନାମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ଏକ ମହାଦୈତ୍ୟ ଆସିଲା; ରଣଦୁନ୍ଦୁଭି ନାଦ ହେଲା, ପ୍ରଳୟଭୟ ପରି ଭୀଷଣ।

Verse 26

रणकर्कशतूर्याणि डिंडिमान्यद्भुतानि च । गोमुखाः खरश्रृंगाणि काहलान्येव भूरिशः

ରଣର କର୍କଶ ତୂର୍ୟନାଦ ଉଠିଲା—ଅଦ୍ଭୁତ ଡିଣ୍ଡିମ, ଗୋମୁଖ ଶୃଙ୍ଗ, ଗର୍ଦ୍ଦଭ-ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଅନେକ କାହଳ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା।

Verse 27

वाद्यभेदा आवाद्यंत तस्मिन्दैत्यसमागमे । गर्जमानास्तदा वीरस्तारकेण सहैव तु

ସେହି ଦୈତ୍ୟସମାଗମରେ ନାନାପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟ ମୋଗିଲା; ତାପରେ ତାରକ ସହିତ ସେ ବୀର ଗର୍ଜନ କଲା।

Verse 28

उवाच नारदो वाक्यं तारकं देवकण्टकम्

ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ସମ ତାରକକୁ ଉଦ୍ଦେଶି ନାରଦ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 29

नारद उवाच । पुरा देवैः कृतो यत्नो वधार्थं नात्र संशयः । तवैव चासुरश्रेष्ठ मयोक्तं नान्यथा भवेत्

ନାରଦ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଦେବମାନେ ତୁମ ବଧ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ତାହା ତୁମ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ; ତାହା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।

Verse 30

कुमारोऽयं च शर्वस्य तवार्थं चोपपादितः । एवं ज्ञात्वा महाबाहो कुरु यत्नं समाहितः

ଏହି କୁମାର ଶର୍ବ (ଶିବ)ଙ୍କ ପୁତ୍ର; ବିଶେଷକରି ତୁମ ନିମିତ୍ତେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହା ଜାଣି, ହେ ମହାବାହୋ, ସମାହିତଚିତ୍ତେ ପ୍ରୟାସ କର।

Verse 31

नारदोक्तं निशम्याथ तारकः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मेधावी गच्छ त्वं च पुरंदरम्

ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ତାରକ ହସିଲା ପରି କହିଲା, 'ତୁମେ ଯାଇ ସେହି ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ) କୁହ।'

Verse 32

मम वाक्यं महर्षे त्वं वद शीघ्रं यथातथम् । कुमारं च पुरस्कृत्य मया योद्धुं त्वमिच्छसि

'ହେ ମହର୍ଷି! ମୋର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଯଥାଯଥ ଭାବରେ କୁହ। କୁମାରଙ୍କୁ (କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ) ଆଗରେ ରଖି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।'

Verse 33

मूढभावं समाश्रित्य कर्तुमिच्छसि नान्यथा । मनुष्यमेकमाश्रित्य मुचुकुन्दाख्यमेव च

'ମୂର୍ଖତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ଏପରି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମକ ଏକ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି।'

Verse 34

तत्प्रभावेऽमरावत्यां स्थितोऽसि त्वं न चान्यथा । कौमारं बलमाश्रित्य तिष्ठसे त्वं ममाग्रतः

'ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ଅମରାବତୀରେ ରହିଛ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। କୁମାରଙ୍କ ବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ମୋ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଛ।'

Verse 35

त्वां हनिष्याम्यहं मन्दलोकपालैः सहैव हि । एवं कथय देवेन्द्रं देवर्षे नान्यथा वद

'ମୁଁ ସେହି ମନ୍ଦ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମକୁ ବଧ କରିବି। ହେ ଦେବର୍ଷି! ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏପରି ହିଁ କୁହ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।'

Verse 36

तथेति मत्वा भगवान्स नारदो ययौ सुराञ्छक्रपुरोगमांश्च । आचष्ट सर्वं ह्यसुरेन्द्रभाषितं सहोपहासं मतिमांस्तथैव

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ଭାବି ଭଗବାନ୍ ନାରଦ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅଗ୍ରଣୀ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ଉପହାସସହିତ ଯାହା କହିଥିଲା, ସେ ସବୁ ଜ୍ଞାନୀ ନାରଦ ଯଥାର୍ଥରେ ଜଣାଇଲେ।

Verse 37

नारद उवाच । भवद्भिः श्रूयतां देवा वचनं मम नान्यथा । तारकेण यदुक्तं च सानुगे नावधार्यताम्

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଦେବମାନେ, ମୋ କଥାକୁ ଯଥାତଥ ଶୁଣନ୍ତୁ। ତାରକ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ଯାହା କହିଛି, ତାହାକୁ ଭଲଭାବେ ଅବଧାରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 38

तारक उवाच । त्वां हनिष्यामि रे मूढ नान्यथा मम भाषितम्

ତାରକ କହିଲା—ହେ ମୂଢ, ମୁଁ ତୋତେ ବଧ କରିବି; ମୋ କଥା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।

Verse 39

मुचुकुन्दं समासाद्य लोकपालैश्च पूजितः । न त्वया भीरुणा योत्स्ये देवो भूत्वा नराश्रितः

ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ରାଜାଙ୍କୁ ସମୀପ କରି—ମୁଁ ଦେବ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମାନବାଶ୍ରୟ ନେଇଛି—ତୋ ପରି ଭୀରୁ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ।

Verse 40

तस्य वाक्यं निशम्योचुः सर्वे देवाः सवासवाः । कुमारं च पुरस्कृत्य नारदं चर्षिसत्तमम्

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର କହିଲେ—କୁମାରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସହିତ ରଖି।

Verse 41

जानासि त्वं हि देवर्षे कुमारस्य बलाबलम् । अज्ञो भूत्वा कथं वाक्यमुक्तं तस्य ममाग्रतः

ହେ ଦେବର୍ଷି! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ କୁମାରଙ୍କ ବଳ ଓ ଅବଳ (ସୀମା) ଜାଣ। ତେବେ ଅଜ୍ଞ ଭାବ ଧରି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏପରି କଥା କିପରି କହିଲ?

Verse 42

प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच तस्य सन्निधौ । अहमप्युपहासं च वाक्यं तारकमुक्तवान्

ତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ନାରଦ ହସି କହିଲେ—“ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାରକଙ୍କୁ ଉପହାସମୟ ବଚନ କହିଥିଲି।”

Verse 43

जानीध्वममराः सर्वे कुमारं जयिनं सुराः । भविष्यत्यत्र मे वाक्यं नात्र कार्याविचारणा

ହେ ଅମର ଦେବଗଣ! ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣ—କୁମାର ହିଁ ବିଜୟୀ। ଏଠାରେ ମୋ ବଚନ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳିବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ଅଧିକ ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

Verse 44

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । ऐकपद्येन चोत्तस्थुर्योद्धुकामाश्च तारकम्

ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଏକାସାଥି ଉଠି ଦାଁଡ଼ାଇ, ତାରକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।

Verse 45

कुमारं गजमारोप्य देवेन्द्रो ह्यग्रगोऽभवत् । सुरसैन्येन महता लोकपालैः समावृतः

କୁମାରଙ୍କୁ ଗଜ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରାଇ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା ଓ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ।

Verse 46

तदा दुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः । वीणावेणुमृदंगानि तथा गन्धर्वनि स्वनाः

ତେବେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ନିନାଦିତ ହେଲା; ଅନେକ ଭେରୀ ଓ ତୂର୍ୟ ଘୋଷିଲା। ବୀଣା, ବେଣୁ, ମୃଦଙ୍ଗ ନାଦ ସହ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧୁର ଗୀତଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ଝଙ୍କୃତ ହେଲା।

Verse 47

गजं दत्त्वा महेंद्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकरत्नसंवीतं नानाश्चर्यसमन्वितम् । विचित्रचित्रं सुमहत्तथाश्चर्यसमन्वितम्

ମହେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗଜ ଦାନ କରି କୁମାର ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ—ଯାହା ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଶାଳ ଓ ବିଚିତ୍ର ଚିତ୍ରବିନ୍ୟାସରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 48

विमानमारुह्य तदा महायशाः स शांकरिः सर्वगणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान्स वीज्यमानश्चमरैर्महाप्रभैः

ତେବେ ମହାୟଶସ୍ବୀ ଶାଙ୍କରି (କୁମାର) ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସମସ୍ତ ଗଣସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ପରମ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମହାନ୍ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ; ମହାପ୍ରଭ ଚାମରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପଖା କରାଯାଉଥିଲା।

Verse 49

प्राचे तसं छत्र महामणिप्रभं रत्नैरुपेतं बहुभिर्विराजितम् । धृतं तदा तेन कुमारमूर्द्धनि चन्द्रैः किरणैः सुशोभितम्

ତେବେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମହାମଣିର ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ, ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ରାଜଛତ୍ର କୁମାରଙ୍କ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଧରାଗଲା—ଯେନେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ସୁଶୋଭିତ।

Verse 50

संमीलितास्तदा सव देवा इन्द्रपुरोगमाः । बलैः स्वैः स्वैः परिक्रांता योद्धुकामा महाबलाः

ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ର ହେଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସେନାବଳରେ ପରିବୃତ, ମହାବଳୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକାମୀ ଥିଲେ।

Verse 51

यमेऽपि स्वगणैः सार्द्धं मरुद्भिश्च सदागतिः । पाथोभिर्वरुणस्तत्र कुबेरो गुह्यकैः सह । ईशोऽपि प्रमथैः सार्द्धं नैरृतो व्याधिभिः सह

ଯମ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଆସିଲେ; ସଦା ଗତିଶୀଳ ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ। ବରୁଣ ଜଳସମୂହ ସହ, କୁବେର ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ଈଶ (ଶିବ) ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହ ଆସିଲେ; ନୈଋତ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଧି-ଦଳ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 52

एवं तेऽष्टौ लोकपा योद्धुकामाः सर्वे मिलित्वा तारकं हंतुमेव । पुरस्कृत्वा शांकरिं विश्ववंद्यं सेनापतिं चात्मविदां वरिष्ठम्

ଏଭଳି ଆଠ ଲୋକପାଳ ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧକାମୀ ହୋଇ ଏକତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ—ତାରକଙ୍କୁ ବଧ କରିବା—ନିମିତ୍ତେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ବିଶ୍ୱବନ୍ଦ୍ୟା ଶାଙ୍କରୀ ଶକ୍ତିକୁ ଓ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେନାପତିକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 53

एवं ते योद्धुकामा हि अवतेरुश्च भूतलम् । अंतर्वेद्यां स्थिताः सर्वे गंगा यमुनमध्यगाः

ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧକାମୀ ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଗଙ୍ଗା–ଯମୁନା ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ପବିତ୍ର ଅନ୍ତର୍ବେଦୀରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 54

पातालाच्च समायातास्तारकस्योपजीविनः । चेरुरंगबलोपेता हन्तुकामाः सुरान्रणे

ପାତାଳରୁ ମଧ୍ୟ ତାରକଙ୍କ ଆଶ୍ରିତମାନେ ଆସିଲେ। ଶରୀରବଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ରଣରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ।

Verse 55

तारको हि समायातो विमानेन विराजितः । छत्रेण च महातेजा ध्रियमाणेन मूर्द्धनि

ତାରକ ମଧ୍ୟ ବିମାନରେ ବିରାଜିତ ହୋଇ ଆସିଲା। ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ; ତାହାର ମସ୍ତକ ଉପରେ ରାଜଛତ୍ର ଧରାଯାଇଥିଲା।

Verse 56

चामरैर्विज्यमानो हि शुशुभे दैत्यराट् स्वयम्

ଚାମରରେ ପଖା କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ସ୍ୱୟଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 57

एवं देवाश्च दैत्याश्च अंतर्वेद्यां स्थितास्तदा । सैन्येन महता तत्र व्यूहान्कृत्वा पृथक्पृथक्

ଏଭଳି ସେତେବେଳେ ଅନ୍ତର୍ବେଦୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ମହାସେନାକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ବ୍ୟୂହରେ ସଜାଇଲେ।

Verse 58

गजान्कृत्वा ह्येकतश्च हयांश्च विविधांस्तथा । स्यंदनानिविचित्राणि नानारत्नयुतानि च

ଏକ ପଟେ ଗଜମାନଙ୍କୁ ଓ ସେହିପରି ବିଭିନ୍ନ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ରଖି, ନାନାରତ୍ନଯୁକ୍ତ ବିଚିତ୍ର ରଥମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଜାଇଲେ।

Verse 59

पदाता बहवस्तत्र शक्तिशूलपरश्वधैः । खड्गतोमरनाराचैः पाशमुद्गरशोभिताः

ସେଠାରେ ଅନେକ ପଦାତି ଥିଲେ; ସେମାନେ ଶକ୍ତି, ଶୂଳ, ପରଶୁ ଧାରଣ କରି, ଖଡ୍ଗ, ତୋମର, ନାରାଚ, ପାଶ ଓ ମୁଦ୍ଗରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 60

ते सेने सुरदैत्यानां शुशुभाते परस्परम् । हंतुकामास्तदा ते वै स्तूयमानाश्च बन्धुभिः

ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ସେଇ ଦୁଇ ସେନା ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖେ ଶୋଭିଲା; ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଏକାପରକୁ ହତ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ ଏବଂ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ଓ ଉତ୍ସାହ ପାଉଥିଲେ।