Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
प्राहेति भृगुवंश्यस्य कन्येयं द्विजजन्मनः । अनूढाद्यापि केनापि समायातात्र खेलितुम्
Transliteration
prāheti bhṛguvaṃśyasya kanyeyaṃ dvijajanmanaḥ | anūḍhādyāpi kenāpi samāyātātra khelitum
Translation
ସଖୀ କହିଲା—“ଏହି କନ୍ୟା ଭୃଗୁବଂଶୀୟ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଝିଅ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହା ସହ ବିବାହ ହୋଇନାହିଁ; ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।”
Word by Word
प्राहsaid
प्राह:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Vākyārtha-marker (Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय
भृगुBhṛgu
भृगु:
Sambandha (compound member)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (समासाङ्ग)
वंश्यस्यof the descendant of Bhṛgu
वंश्यस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootवंश्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भृगोः वंश्यः); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
कन्याgirl, daughter
कन्या:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इयम्this
इयम्:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
द्विजtwice-born (brāhmaṇa)
द्विज:
Sambandha (compound member)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (समासाङ्ग)
जन्मनःof the brāhmaṇa by birth
जन्मनः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (द्विजस्य जन्म); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अनूढाunmarried
अनूढा:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootअनूढा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अद्यापिeven now, still
अद्यापि:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootअद्य + अपि (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक ‘even now/still’
केनापिby someone
केनापि:
Karta (Agent)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अपि (अव्यय)
Formतृतीया (3rd), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite) ‘by someone’
समायाताhas come
समायाता:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootसम्-आ-या (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
खेलितुम्to play
खेलितुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeIndeclinable
Rootखेल् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive), प्रयोजनार्थक
Speaker
Her friend (sakhī) speaking within the narrative
Skanda Dialogue
Listener: vipra
Visual Art Cues
Scene: The companion calmly identifies the maiden as a Bhṛgu-lineage brāhmaṇa’s daughter, still unmarried, here to play; the observer listens intently.
Characters & Entities
B
Bhṛguvaṃśa (lineage of Bhṛgu)D
dvija (twice-born)FAQs
Purāṇic society treats marriage as grounded in lineage, character, and lawful status, reflecting dharma in social order.
No tīrtha is mentioned; the verse gives genealogical identification.
None.