Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 7›Shloka 111
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 111

Devanagari script

राज्यं चिरायुरिति मे घृतकम्बलस्य जातिस्मरत्वमधुनापि तथानु भावान् । शापाद्बकत्वमभवन्मुनिगालवस्य तद्भद्र सर्वमुदितं भवताद्य पृष्टम्

Transliteration

rājyaṃ cirāyuriti me ghṛtakambalasya jātismaratvamadhunāpi tathānu bhāvān | śāpādbakatvamabhavanmunigālavasya tadbhadra sarvamuditaṃ bhavatādya pṛṣṭam

Translation

‘ରାଜ୍ୟ’ ଓ ‘ଦୀର୍ଘାୟୁ’—ଘୃତକମ୍ବଳ ରୂପେ ମୋର ଏମିତି ଅନୁଭବ ଥିଲା; ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହି ଜନ୍ମ ଓ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ମୋତେ ସ୍ମରଣ ଅଛି। ମୁନି ଗାଲବଙ୍କ ଶାପରୁ ମୁଁ ବକ ହେଲି। ହେ ଭଦ୍ର, ଆପଣ ଯାହା ପଚାରିଥିଲେ ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି।

Word by Word
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (Enumerated object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (here: enumerated item)
चिरायुःlong life
चिरायुः:
Karma (Enumerated object/कर्म)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (चिरं आयुः)
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative: ‘thus’)
मेmy; of me
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (enclitic)
घृतकम्बलस्यof Ghṛtakambala
घृतकम्बलस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक) + कम्बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (घृतस्य कम्बलः)
जातिस्मरत्वम्the state of remembering past births
जातिस्मरत्वम्:
Karma (Enumerated object/कर्म)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक) + स्मर (कृदन्त/प्रातिपदिक from √स्मृ) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (जातिं स्मरति इति जातिस्मरः; तस्य भावः जातिस्मरत्वम्)
अधुनाnow
अधुना:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (now)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (so; likewise)
अनुin sequence; accordingly
अनु:
Sambandha (Preverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formउपसर्गवत्/अव्यय (following; in sequence)
भावान्events/experiences
भावान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शापात्from/because of the curse
शापात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
बकत्वम्crane-hood; the state of being a crane
बकत्वम्:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootबक (प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अभवत्occurred; became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलुङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुनीगालवस्यof the sage Gālava
मुनीगालवस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + गालव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः (मुनिः स गालवः)
तत्that
तत्:
Sambandha (Deictic/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (deictic: that)
भद्रO good one; dear sir
भद्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (vocative; polite address)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
उदितम्has been told/declared
उदितम्:
Kriya (Predicative state/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + √इ (धातु) → उदित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate adjective
भवताby you (sir)
भवता:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; honorific 2nd person)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (honorific ‘by you’)
अद्यtoday; now
अद्य:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
पृष्टम्asked (by you)
पृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Root√पृच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘asked’ (object: ‘that which was asked’)
Speaker

Nāḍījaṃgha-baka (the crane)

Visual Art Cues

Scene: A reflective narrator gestures as if recounting past lives; faint layered imagery shows a kingly figure (Ghṛtakambala), then a crane, connected by a thread of karma; the listener appears attentive.

Characters & Entities
G
Ghṛtakambala
G
Gālava
B
Baka (crane form)

FAQs

The Purāṇas frame destiny as ethically conditioned: past actions and holy or unholy conduct bear fruit across births, sometimes remembered by the jātismara.

This verse is more biographical than topographical; the broader passage remains situated in the Himācala sacred setting.

No direct ritual instruction appears; the verse concludes a testimony explaining the cause of the crane-form.

←Previous Verse
Next Verse→