Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

तदहं दर्शयाम्येष पश्यध्वं सहकेशवाः । इत्युक्त्वा धनुरारोप्य संदधे विशिखं त्वरन् । निःशल्यं चापि संपूर्णं सिंदूराभेण भस्मना

Transliteration

tadahaṃ darśayāmyeṣa paśyadhvaṃ sahakeśavāḥ | ityuktvā dhanurāropya saṃdadhe viśikhaṃ tvaran | niḥśalyaṃ cāpi saṃpūrṇaṃ siṃdūrābheṇa bhasmanā

Translation

“ତେବେ ମୁଁ ଦେଖାଇଦେବି—କେଶବ ସହିତ ଦେଖ!” ଏହି କହି ସେ ତ୍ୱରାରେ ଧନୁରେ ଜ୍ୟା ଆରୋପି ବାଣ ସନ୍ଧାନ କଲା; ସେ ବାଣ ନିର୍ବାଧ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ସିନ୍ଦୂରବର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଭାବିତ ଥିଲା।

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘तत्’ = that (thing)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• दर्शयामि: I show
• दर्शयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; णिच् (causative) — ‘cause to see/show’

• एष: this (one)
• एष: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• पश्यध्वम्: see! (you all)
• पश्यध्वम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद

• सहकेशवाः: O (you) along with Keśava
• सहकेशवाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सह (अव्यय) + केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; अव्ययीभाव-समासः — ‘केशवेन सह’ (together with Keśava)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having said’

• धनुः: bow
• धनुः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आरोप्य: having strung/placed (it)
• आरोप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘having mounted/placed (on)’

• संदधे: he fixed/placed, fitted
• संदधे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्गः सम्-

• विशिखम्: arrow
• विशिखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विशिख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘बाण’ अर्थे

• त्वरन्: hastening
• त्वरन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: त्वर् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘hastening’

• निःशल्यम्: barbless, without splinter
• निःशल्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय) + शल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2nd/1st), एकवचन; तत्पुरुषः — ‘शल्यं नास्ति यस्मिन्’ (without barbs/foreign matter)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/समुच्चयबोधक-अव्ययम् (also/even)

• संपूर्णम्: complete, fully (made)
• संपूर्णम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संपूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा (2nd/1st), एकवचन; विशेषण

• सिंदूराभेण: with vermilion-like (color)
• सिंदूराभेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सिंदूर (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः — ‘सिंदूरस्य आभा’ (having vermilion-like hue)

• भस्मना: with ash
• भस्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भस्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

Speaker

Barbarīka (action narrated; speech begins the verse)

Characters & Entities

• Barbarīka
• Keśava (Kṛṣṇa)
• bhasma (sacred ash)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The scene blends martial skill with sacred symbolism—bhasma signifies Śaiva sanctity and the transience of worldly power even amid heroism.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the emphasis is on sacred ash (bhasma) and divine presence (Keśava).

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; bhasma appears as a sacred element, evoking Śaiva practice without detailing a rite.