Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

केनेदं स्थापितं लिंगं सूर्यवैश्वानरप्रभम् । लिंगादपि चतुर्दिक्षु मार्गाश्चेमे तु कीदृशाः

Transliteration

kenedaṃ sthāpitaṃ liṃgaṃ sūryavaiśvānaraprabham | liṃgādapi caturdikṣu mārgāśceme tu kīdṛśāḥ

Translation

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ସମ ପ୍ରଭାବାନ୍ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ କିଏ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ? ଏବଂ ଲିଙ୍ଗରୁ ଚାରି ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ଏହି ପଥଗୁଡ଼ିକ କେମିତି?

Word by Word

• केन: by whom
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• स्थापितम्: placed/established
• स्थापितम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थापित (कृदन्त; णिच् causative past passive participle)
• Form: कृदन्त (भूतकृदन्त/कर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (लिङ्गम् इति विशेषणम्)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• सूर्यवैश्वानरप्रभम्: radiant like the sun and Vaiśvānara (fire)
• सूर्यवैश्वानरप्रभम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + वैश्वानर (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: समास (बहुपद-तत्पुरुष): सूर्यस्य वैश्वानरस्य च प्रभा यस्य तत्/तुल्यप्रभम् (अर्थे उपमान); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (लिङ्गम् इति विशेषणम्)

• लिङ्गात्: from the liṅga
• लिङ्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also/even)

• चतुर्दिक्षु: in the four directions
• चतुर्दिक्षु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + दिक् (प्रातिपदिक)
• Form: समास: चतस्रः दिशः (द्विगु); स्त्रीलिङ्ग (दिक्), सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन (समाहारार्थे)

• मार्गाः: paths
• मार्गाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• इमे: these
• इमे: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (मार्गाः इति विशेषणम्)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• कीदृशाः: of what kind?
• कीदृशाः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (मार्गाः इति विशेषणम्)

Speaker

Suhṛdaya (inquiry to Nāga maidens)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The hero stands before a blazing, sun-like liṅga; four clearly marked paths extend outward to the cardinal directions, like spokes from a hub; Nāga maidens pause to listen.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Sūrya
• Vaiśvānara (Agni)
• Nāgakanyāḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places invite inquiry: understanding origin (pratiṣṭhā) and sacred geography deepens devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to a sacred liṅga-site with four-directional paths, but does not name the location.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it alludes to liṅga-pratiṣṭhā (installation) as a sacred act.