Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम्
Transliteration
parvatāviva satpakṣau ciraṃ yuyudhatuḥ sthiram | tataḥ kakṣe samutpāṭya bhrāmayitvā muhūrtakam
Translation
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷ ଥିବା ଦୁଇ ପର୍ବତ ପରି ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ତାପରେ କଟିରେ ଧରି ଶତ୍ରୁକୁ ଉଖାଡ଼ି ଉଠାଇ, କ୍ଷଣମାତ୍ର ଘୁରାଇଦେଲା।
Word by Word
पर्वतौtwo mountains
पर्वतौ:
Karta (Subject of comparison)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
इवlike
इव:
Sambandha (comparison)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय
सत्पक्षौthe two having strong wings/sides
सत्पक्षौ:
Karta (Subject, appositive)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘सन्तौ पक्षौ यस्य’/‘सत्पक्षौ’ (having strong/well-formed wings/sides) — द्वयोः योद्धयोः विशेषणम्
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-vishesana (temporal)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
युयुधतुःthe two fought
युयुधतुः:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन; परस्मैपदम्
स्थिरम्steadily, firmly
स्थिरम्:
Kriya-vishesana (manner)
TypeIndeclinable
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तदनन्तरम्
कक्षेin the armpit/at the side
कक्षे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootकक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘कक्षे’ = कक्षप्रदेशे (armpit/side)
समुत्पाट्यhaving uprooted/torn out
समुत्पाट्य:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पाट् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वक्रिया
भ्रामयित्वाhaving whirled (him) around
भ्रामयित्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु) (णिच् causative)
Formक्त्वान्त (absolutive) of causative: भ्रमयति; पूर्वक्रिया
मुहूर्तकम्for a short while
मुहूर्तकम्:
Kriya-vishesana (duration)
TypeIndeclinable
Rootमुहूर्तक (प्रातिपदिक)
Formकालपरिमाणवाचकं नपुंसक-द्वितीया-एकवचनम्, क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Two colossal fighters, steady as mountains, clash for long; then one seizes the other at the waist, uproots/lifts him and whirls him around briefly—dust and wind spiraling.
FAQs
Persistence in righteous struggle is praised; sustained effort precedes decisive action.
No holy site is named in this verse.
None in this verse.