Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13
Devanagari script
मुमोच सापि संहृष्टा कृच्छ्रान्मुक्ता ययौ वनम् । सोऽपि वीरः खङ्गधारी तत्रैवावस्थितोऽभवत्
Transliteration
mumoca sāpi saṃhṛṣṭā kṛcchrānmuktā yayau vanam | so'pi vīraḥ khaṅgadhārī tatraivāvasthito'bhavat
Translation
ସେ ତାକୁ ମୁକ୍ତ କଲା; ସେ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ, କ୍ଲେଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବନକୁ ଚାଲିଗଲା। ଖଡ୍ଗଧାରୀ ସେ ବୀର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେଇ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା।
Word by Word
मुमोचreleased, let go
मुमोच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मुच् (मोचने)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Additive/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also)
संहृष्टाdelighted
संहृष्टा:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + √हृष् (हर्षे)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (delighted)
कृच्छ्रात्from hardship
कृच्छ्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
मुक्ताfreed
मुक्ता:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Root√मुच् (मोचने)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Additive/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (also)
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
खङ्गधारीsword-bearer
खङ्गधारी:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखङ्ग (प्रातिपदिक) + धारी (√धृ धातु, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (खङ्गं धारयति)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
एवindeed / just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
अवस्थितःremaining, stationed
अवस्थितः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootअव + √स्था (तिष्ठति)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभवत्was / became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (भवने)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/इम्पर्फेक्ट), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) (deduced)
Skanda Dialogue
Listener: null
Visual Art Cues
Scene: A gentle denouement: the hero releases the woman; she departs joyfully into the forest, while the sword-bearing hero remains on watch at the spot—calm after tension, but with latent vigilance.
FAQs
Mercy paired with vigilance upholds dharma—release is granted, yet the protector remains alert.
No specific site is named in this verse.
None; it narrates the outcome of restraint and release.