Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

तस्यास्तुष्टो वरं प्रादात्सिद्धलिंगस्थितो हरः । अनभ्यर्च्य य एनां च मत्पूजां प्रकरिष्यति

Transliteration

tasyāstuṣṭo varaṃ prādātsiddhaliṃgasthito haraḥ | anabhyarcya ya enāṃ ca matpūjāṃ prakariṣyati

Translation

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସିଦ୍ଧଲିଙ୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହର ଏକ ବର ଦେଲେ—‘ଯେ କେହି ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା ନକରି ମୋ ପୂଜା କରିବ,

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) 'pleased'; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रादात्: he granted
• प्रादात्: Kriya (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र-

• सिद्धलिङ्गस्थितः: situated in the Siddha-liṅga
• सिद्धलिङ्गस्थितः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध + लिङ्ग + स्थित (स्था धातु + क्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (सिद्धलिङ्गे स्थितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-कृदन्त 'स्थित'

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• अनभ्यर्च्य: without worshipping
• अनभ्यर्च्य: Purvakala (पूर्वकाल/Preceding action)
• Type: Indeclinable
• Root: अन- + अभि- + अर्च् (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
• Form: नञ्-पूर्वक-ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (negative gerund): 'without worshipping'

• यः: whoever (he who)
• यः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• एनाम्: her/this (woman)
• एनाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मत्पूजाम्: my worship
• मत्पूजाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-षष्ठी एकवचन-रूप) + पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मम पूजा)

• प्रकरिष्यति: will perform
• प्रकरिष्यति: Kriya (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र-

Speaker

Śiva (Hara), quoted within Sūta’s narration

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddha-liṅga and Vaṭayakṣiṇī (paired kṣetra focus)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Hara) abiding in the Siddha-liṅga appears or speaks, granting a boon and declaring that worshippers must first worship ‘her’ (Vaṭayakṣiṇī/Devī-aṃśa) before worshipping him.

Characters & Entities

• Hara (Śiva)
• Siddhaliṅga
• Vaṭayakṣiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places often preserve specific worship-order (krama); honoring the local Devī manifestation is integral to fruitful Śiva worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Siddha-liṅga shrine and the nearby Vaṭayakṣiṇī presence on the bank are central to this local māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

One should worship Vaṭayakṣiṇī before undertaking Śiva’s worship at the Siddha-liṅga.