Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 74
Devanagari script
दाता प्रतिग्रहीता च वचनं हि परस्परम् । मन्यतेऽधःकरो यस्य सोऽल्पबुद्धिः प्रहीयते
Transliteration
dātā pratigrahītā ca vacanaṃ hi parasparam | manyate'dhaḥkaro yasya so'lpabuddhiḥ prahīyate
Translation
ଦାତା ଓ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତା ପରସ୍ପର ବଚନରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେ ଅନ୍ୟକୁ ‘ଅଧଃ’ ବୋଲି ଭାବେ, ସେ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ହୋଇ ଅଧଃପତିତ ହୁଏ।
Word by Word
दाताthe giver
दाता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
प्रतिग्रहीताthe receiver (of gifts)
प्रतिग्रहीता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रति + ग्रह् (धातु) → प्रतिग्रहीतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
वचनम्speech, statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; कर्म
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphasis)
परस्परम्mutually, to each other
परस्परम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
Formअव्ययम्; परस्पर-क्रियाविशेषणम् (reciprocal adverb: 'mutually')
मन्यतेthinks, considers
मन्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
अधःकरःbase/mean (person)
अधःकरः:
Karma (Object-complement/कर्म)
TypeNoun
Rootअधः + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; 'अधःकर' = नीच-कर (low-handed/mean)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सम्बन्ध
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
अल्पबुद्धिःa person of little understanding
अल्पबुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअल्प + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; बहुव्रीहिवत्-प्रयोगः (one who has little intellect)
प्रहीयतेis diminished / is forsaken
प्रहीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहā (धातु) उपसर्गः प्र-
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे-प्रयोगः (passive sense: 'is abandoned/declines')
Speaker
Hārīta
Skanda Dialogue
Listener: dhīmat (wise interlocutor)
Visual Art Cues
Scene: Two figures—donor and recipient—face each other with balanced posture; a third figure (sage) instructs them. One figure’s arrogant stance is contrasted with the ideal of mutual respect.
Characters & Entities
H
HārītaFAQs
Charity must be grounded in humility; contempt in giving or receiving destroys wisdom.
None is named; the verse teaches social and moral dharma.
An ethical rule for dāna: maintain mutual respect; do not demean the counterpart.