Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

स्वाध्यायस्तु जपः प्रोक्तः प्रणवाभ्यसनादिकः । शिवे ज्ञाने गुरौ भक्तिर्गुरुभक्तिरिति स्मृता

Transliteration

svādhyāyastu japaḥ proktaḥ praṇavābhyasanādikaḥ | śive jñāne gurau bhaktirgurubhaktiriti smṛtā

Translation

ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟକୁ ଜପ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି—ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଅଭ୍ୟାସ ଆଦି ରୂପେ। ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁରୁ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ‘ଗୁରୁଭକ୍ତି’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Word by Word

• स्वाध्यायः: self-study, recitation
• स्वाध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वाध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (particle)

• जपः: muttering, repetition (japa)
• जपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्वाध्यायः’ इत्यस्य समानाधिकरणम्

• प्रोक्तः: declared, said
• प्रोक्तः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘जपः’ इति विशेषणम्

• प्रणवाभ्यसनादिकः: consisting of practice of praṇava (Oṃ) etc.
• प्रणवाभ्यसनादिकः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रणव + अभ्यास + आदि + क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रणवस्य अभ्यासः’ इत्यादि यस्य सः; ‘जपः’ इति विशेषणम्

• शिवे: in Śiva
• शिवे: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (locative)

• ज्ञाने: in knowledge
• ज्ञाने: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• गुरौ: in the guru
• गुरौ: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• भक्तिः: devotion
• भक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गुरुभक्तिः: devotion to the guru
• गुरुभक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु + भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘गुरौ भक्तिः’ इति; समानाधिकरण-परिभाषा

• इति: thus
• इति: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• स्मृता: is remembered (as), is called
• स्मृता: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भावः: ‘(सा) स्मृता’ = is remembered/called

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Visual Art Cues

Scene: A guru seated beneath a tree or in a small maṭha instructs a disciple; a Śiva-liṅga nearby; the syllable Oṁ visualized as luminous script above, indicating praṇava-japa and svādhyāya.

Characters & Entities

• Śiva
• Praṇava (Oṃ)
• Guru

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred repetition (japa), especially of Oṃ, and devotion to Śiva, wisdom, and the guru form a core inner observance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse emphasizes devotional-yogic practice.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇava (Oṃ) practice and japa are prescribed as svādhyāya; devotion to guru and Śiva is prescribed as bhakti.