Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53

Devanagari script

संपूज्य परया भक्त्या पाद्यार्घ्यस्तुतिवंदनैः । मंडलादीन्महाजप्यान्गृणंतः प्रोचिरे रविम्

Transliteration

saṃpūjya parayā bhaktyā pādyārghyastutivaṃdanaiḥ | maṃḍalādīnmahājapyāngṛṇaṃtaḥ procire ravim

Translation

ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ସ୍ତୁତି ଓ ବନ୍ଦନାଦ୍ୱାରା ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ମଣ୍ଡଳାଦି ମହାଜପ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ପରେ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Word by Word

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन; धातु: पूज्, उपसर्ग: सम्; ‘having worshipped’

• परया: with supreme
• परया: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• पाद्य: with water for washing the feet
• पाद्य: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पाद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समाहार-प्रयोगः (as part of a list)

• अर्घ्य: with offerings (arghya)
• अर्घ्य: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समाहार-प्रयोगः

• स्तुति: with praises
• स्तुति: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समाहार-प्रयोगः

• वंदनैः: with salutations
• वंदनैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• मण्डलादीन्: mandalas and the like
• मण्डलादीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; ‘आदि’-समासः (etc.-compound)

• महाजप्यान्: great (to be recited)
• महाजप्यान्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + जप्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying मण्डलादीन्)

• गृणन्तः: praising
• गृणन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle), प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन, पुंलिङ्ग; धातु: गृ (स्तुतौ)

• प्रोचिरे: they proclaimed/uttered
• प्रोचिरे: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; धातु: वच्, उपसर्ग: प्र; ‘they uttered’

• रविम्: the Sun
• रविम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

Speaker

Nārada (narrator); action by the sages

Visual Art Cues

Scene: A group of brāhmaṇas/devotees in a consecrated mandala perform Sūrya-pūjā: offering pādya and arghya, chanting stotras, doing mahā-japa, then turning to address the radiant Sun-god.

Characters & Entities

• Nārada
• Ravi (Sūrya)
• Dvijottamāḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worship blends inner devotion (bhakti) with disciplined ritual (pādya, arghya, stuti, vandana, japa).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jayāditya-sthāna, where Sūrya is approached through formal Sūryopāsanā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer pādya and arghya to Sūrya, perform stuti and vandana, and chant major japa-mantras/hymns (maṇḍalādi).