Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

नारद उवाच । कमठस्यैतदाकर्ण्य अष्टवर्षस्य भाषितम् । भगवान्भास्करः प्रीतो बभूवातीव विस्मितः

Transliteration

nārada uvāca | kamaṭhasyaitadākarṇya aṣṭavarṣasya bhāṣitam | bhagavānbhāskaraḥ prīto babhūvātīva vismitaḥ

Translation

ନାରଦ କହିଲେ—ଆଠ ବର୍ଷର କମଠ କହିଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭଗବାନ୍ ଭାସ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଅତିଶୟ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Word by Word

• नारदः: Narada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कमठस्य: of Kamaṭha
• कमठस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कमठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘this’

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + कर्ण् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund) ‘having heard’

• अष्टवर्षस्य: of the eight-year-old
• अष्टवर्षस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अष्ट + वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; द्विगु-समासः ‘अष्ट वर्षाणि यस्य’ (age)

• भाषितम्: the speech/words spoken
• भाषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used substantively), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘said speech/utterance’

• भगवान्: the venerable lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• भास्करः: Bhāskara (the Sun)
• भास्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘Sun’

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्री (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘pleased’

• बभूव: became/was
• बभूव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अतीव: very
• अतीव: Sambandha (Degree/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतीव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अतिशयार्थक (intensifier adverb) ‘very’

• विस्मितः: astonished
• विस्मितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + स्मि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘astonished’

Speaker

Nārada

Visual Art Cues

Scene: Nārada narrates: Bhāskara, radiant and majestic, listens to the eight-year-old Kamaṭha and becomes delighted and astonished; light floods the scene.

Characters & Entities

• Nārada
• Kamaṭha
• Bhāskara (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharmic insight can manifest even in a child, and divine beings honor such wisdom.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it focuses on the Sun-god’s response to dharmic speech.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is prescribed here; the verse narrates praise and astonishment.