Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

Devanagari script

स्वेदजाश्चोद्भिजाश्चेति तत जीवाः प्रकीर्तिताः । भावार्थः कथितश्चायं तत्त्वार्थं श्रृणु सांप्रतम्

Transliteration

svedajāścodbhijāśceti tata jīvāḥ prakīrtitāḥ | bhāvārthaḥ kathitaścāyaṃ tattvārthaṃ śrṛṇu sāṃpratam

Translation

ସ୍ୱେଦଜ ଓ ଉଦ୍ଭିଜ—ଏହିପରି ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ଏହା ଭାବାର୍ଥ; ଏବେ ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥ ଶୁଣ।

Word by Word

• स्वेदजाः: sweat-born
• स्वेदजाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वेद + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वेदात् जायन्ते इति)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• उद्भिजाः: sprout-born (plants etc.)
• उद्भिजाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद् + भिज् (धातु) → उद्भिज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; धातु-निष्पन्न प्रातिपदिक (sprouting)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• ततः: thereupon/then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तस्मात्/ततः इति अपादान/क्रमार्थक अव्यय (from that/thereupon)

• जीवाः: living beings
• जीवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• प्रकीर्तिताः: are proclaimed/declared
• प्रकीर्तिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन; विधेय-भावे (are proclaimed)

• भावार्थः: the general sense (bhāva-meaning)
• भावार्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भावार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भावस्य अर्थः)

• कथितः: has been stated
• कथितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) → कथित (कृदन्त)
• Form: भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विधेय-भावे (has been told)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (pronoun)

• तत्त्वार्थम्: the true meaning/principle
• तत्त्वार्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तत्त्वस्य अर्थम्)

• शृणु: hear/listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• साम्प्रतम्: now, at present
• साम्प्रतम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb: now/at present)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Visual Art Cues

Scene: A teacher enumerates svedaja and udbhijja beings, then gestures toward a hidden inner light labeled ‘tattva’, indicating a shift from visible creation to invisible truth.

Characters & Entities

• Svedaja
• Udbhija
• Jīvas
• Tattvārtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scripture often gives layered teaching: first the descriptive meaning, then the essential truth, inviting deeper inquiry (tattva-vicāra).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy place is praised here; it is a transition from explanation to philosophical essence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction is given in this verse.