Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

लुंठमानो जगामैव प्रालेयः किंचिदंतरे । उत्थितं सहसा लिंगं भूमिं भित्त्वा सुदुर्दृशम्

Transliteration

luṃṭhamāno jagāmaiva prāleyaḥ kiṃcidaṃtare | utthitaṃ sahasā liṃgaṃ bhūmiṃ bhittvā sudurdṛśam

Translation

ଗଡ଼ାଗଡ଼ି ହେଉଥିବା ପ୍ରାଲେୟ କିଛି ଦୂର ଆଗକୁ ଗଲା। ସେତେବେଳେ ହଠାତ୍ ଭୂମିକୁ ଭେଦି ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।

Word by Word

• लुठमानः: rolling about
• लुठमानः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लुठ्/लुठ् (धातु) → लुठमान (शानच्-कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (शानच्/मान), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—प्रालेयः

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• एव: indeed, just
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic particle)

• प्रालेयः: Prāleya
• प्रालेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रालेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• किंचित्: a little
• किंचित्: Karman (Extent/measure as object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययवत्—“a little”

• अन्तरे: in the meantime, in between
• अन्तरे: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/काल), एकवचन; “in the interval/meanwhile”

• उत्थितम्: risen, sprung up
• उत्थितम्: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत् + स्था (धातु) → उत्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—लिङ्गम्

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भूमिम्: the ground
• भूमिम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• भित्त्वा: having split/pierced
• भित्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: भिद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) — “having split/pierced”

• सुदुर्दृशम्: very hard to see
• सुदुर्दृशम्: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + दुर्दृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सु + दुर्दृश)

Speaker

Sūta (narration of the miraculous event)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Udbhūta/Svayambhū Liṅga (name not specified in verse)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Prāleya, still writhing, crawls a little ahead; suddenly a dark, formidable liṅga bursts upward, splitting the ground—an awe-inspiring, fearsome epiphany.

Characters & Entities

• Prāleya
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When devotion meets extremity, the divine may reveal a sacred sign—establishing a new center of worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A newly manifested liṅga-sthala (later clarified as a seaside liṅga) connected with Prāleya’s episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription here; the verse narrates the miraculous emergence that grounds later worship.