Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32
Devanagari script
प्रशांते मानसे ह्यस्य शारीरमुपशाम्ति । मनसो दुःखमूलं तु स्नेह इत्युपलभ्यते
Transliteration
praśāṃte mānase hyasya śārīramupaśāmti | manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ityupalabhyate
Translation
ମନ ପ୍ରଶାନ୍ତ ହେଲେ ତାହାର ଶାରୀରିକ କଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଶମିତ ହୁଏ; ଏବଂ ମନର ଦୁଃଖର ମୂଳ ‘ସ୍ନେହ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଆସକ୍ତି ବୋଲି ବୁଝାଯାଏ।
Word by Word
प्रशान्तेwhen (it is) calmed
प्रशान्ते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र + शम् (धातु) → प्रशान्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (मानसे)
मानसेin the mind
मानसे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)
अस्यof this (person)
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
शारीरम्the bodily (ailment/state)
शारीरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशारीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उपशाम्यतिsubsides, becomes calm
उपशाम्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + शम् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
मनसःof the mind
मनसः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
दुःखमूलम्the root of suffering
दुःखमूलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुषः (दुःखस्य मूलम्)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (contrast/emphasis)
स्नेहःattachment, affection
स्नेहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
उपलभ्यतेis perceived/recognized
उपलभ्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + लभ् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta)
Visual Art Cues
Scene: A calm meditator’s body is shown cooling and healing as the mind-lake becomes still; a vine labeled ‘sneha’ is seen entangling the heart, identified as the root of suffering.
FAQs
Attachment is identified as the seed of mental sorrow; calming the mind through detachment brings relief even to the body.
No tīrtha is praised in this verse.
None explicitly; it points to inner detachment and mental pacification.