Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 125

Devanagari script

आपो वस्त्रं तिलास्तैलं गंधो वा स यथा तथा । पुष्पाणामधिवासेन तथा संसर्गजा गुणाः

Transliteration

āpo vastraṃ tilāstailaṃ gaṃdho vā sa yathā tathā | puṣpāṇāmadhivāsena tathā saṃsargajā guṇāḥ

Translation

ଜଳ, ବସ୍ତ୍ର, ତିଳ, ତେଲ କିମ୍ବା ସୁଗନ୍ଧ—ଯେଉଁଥିରେ ଭିଜେ/ମିଶେ ସେହିପରି ହୁଏ; ସେପରି ସଙ୍ଗରୁ ଗୁଣ ଜନ୍ମେ।

Word by Word

• आपः: waters
• आपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (बहुवचनान्त), प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• वस्त्रम्: cloth
• वस्त्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तिलाः: sesame seeds
• तिलाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• तैलम्: oil
• तैलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तैल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• गन्धः: fragrance
• गन्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्प (disjunctive particle)

• सः: that
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• यथा: as
• यथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकार (adverb: as/according to)

• तथा: so/likewise
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूप (correlative adverb: so/likewise)

• पुष्पाणाम्: of flowers
• पुष्पाणाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural)

• अधिवासेन: by perfuming/impregnation
• अधिवासेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अधिवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular)

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूप (correlative adverb)

• संसर्ग-जाः: born of contact
• संसर्ग-जाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संसर्ग (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (from/through contact) समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• गुणाः: qualities
• गुणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) addressing the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau showing objects being infused: cloth dyed, sesame pressed into oil, water scented with flowers; beside them, pilgrims/sages illustrating moral ‘infusion’ through company.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Character is shaped by association; keep uplifting company to cultivate dharmic qualities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse supports pilgrimage ethos by urging holy association (sādhu-saṅga).

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; it recommends the practical discipline of choosing virtuous company.